СДУ хабаршысы - 2010

Permanent URI for this collection

https://repository.sdu.edu.kz/handle/123456789/2244

Browse

Now showing 1 - 20 of 39

Open Access
1917 жылғы Уақытша үкімет тұсындағы қазақ зиялыларының жер мәселесіне қатысты ұстанған саясаты
(Suleyman Demirel University, 2010) Базенов А.
Бұл мақалада 1917 жылғы Уақытша үкімет кезеңінде қазақ зиялыларының жер мәселесіне қатысты ұстанған көзқарасы мен жүргізген саяси-қоғамдық қызметі талданады. Қазақ демократиялық интеллигенциясы үшін жер мәселесі ұлттық мүдденің өзегі болғандықтан, олар болыстық, уездік, облыстық және жалпықазақтық съездер арқылы жер қатынастарына байланысты бағдарламалық қаулылар қабылдады. Торғай облысы және жалпықазақ съездерінде қазақ жерін мұжық қоныстандырудан қорғау, отарлау кезінде алынған учаскелерді қайтару, жерге иелік ету құқығын қазақ халқына беру туралы нақты талаптар ұсынылды. Мақалада Уақытша үкіметтің жер саясатына баға беріліп, жер комитеттерінің құрылуы, олардың қызметінің кешеуілдеу себептері және қазақ қоғамының бұл реформаларға реакциясы қарастырылады. Зерттеу қазақ зиялыларының ұлттық автономия идеясы мен жер мәселесін байланыстыра отырып шешуге ұмтылғанын көрсетеді.
Open Access
Analyzing Wireless LAN Security Wireless Standards - 802.11b 802.11a 802.11g 802.11n - Which Is Best?
(Suleyman Demirel University, 2010) Balyk M
This article provides an analytical overview of Wireless Local Area Networks (WLANs) and the security challenges associated with them. WLANs operate over radio or infrared signals and typically extend existing wired networks through access points (APs) that communicate with wireless clients. The paper examines the importance of securing WLAN environments, emphasizing that unauthorized wireless clients must be prevented from accessing the network. Technologies such as WEP and advanced encryption methods play a crucial role in strengthening wireless security. A detailed comparison of major Wi-Fi standards—802.11b, 802.11a, 802.11g, and 802.11n—is presented, focusing on their bandwidth, frequency ranges, interference levels, compatibility, and overall performance. The article also contrasts Wi-Fi with alternative wireless technologies such as Bluetooth and WiMAX, outlining their intended use cases and limitations. As WLAN usage continues to grow across corporate and home networks, the need for robust encryption, authentication, and security mechanisms becomes increasingly essential.
Open Access
Creative thinking is increased by means of problem posing instruction in mathematics education
(Suleyman Demirel University, 2010) Selim Guvercin
This study investigates the impact of problem posing instruction on the development of mathematical creativity among prospective mathematics teachers. Mathematical creativity is considered a key component of mathematical ability and is often characterized by fluency, flexibility, and originality. Problem posing, which involves generating, reformulating, and generalizing problems, provides a rich environment for enhancing these creative capacities. The study involved 15 randomly selected fourth-year mathematics education students from Suleyman Demirel University. Participants engaged in structured problem posing activities using the Brown and Walter (1983) instructional approach, including open-ended and “What-if-not?” style problems. Pretest and posttest results indicate a significant increase in both the number of questions generated (fluency and flexibility) and the originality of questions, confirming that problem posing instruction effectively promotes creative thinking in mathematics. These findings suggest that integrating problem posing into mathematics education can enhance both teachers’ and students’ creative and cognitive abilities.
Open Access
Ekonomideki Büyümenin Türkiye'nin Dış Politikasına Yansımaları
(Suleyman Demirel University, 2010) Mehmet Bozoğlan
Bu makale, Türkiye ekonomisindeki büyümenin dış politikaya olan etkilerini kapsamlı bir biçimde incelemektedir. Yazar, özellikle 2000’li yıllardan itibaren Türkiye’nin yakaladığı yüksek büyüme oranlarının ülkenin uluslararası arenada daha bağımsız ve etkin politika üretу қабілетін арттырғанын көрсетеді. Ekonomik göstergелердің iyileşуі — kredi notunun yükselmesi, tek haneli enflasyon ve reel faizler, kişi başına gelirin artması — Türkiye’nin dış ilişkilerдегі маневра alanын кеңейткен негізгі факторлар ретінде талданады. Makalede Türkiye’nin Orta Doğu, Balkanlar, Rusya ve Türk Cumhuriyetleriyle ilişkilerіндегі оң өзгерістер экономideki güçlenmenin нәтижесі ретінде қарастырылады. Ayrıca, bölgesel güvenlik, enerji politikaları, yatırım көлемі және siyasi istikrarдың сырт politik шешімдерге ықпалы да жан-жақты сипатталады. Yazarдың пікірінше, экономide қол жеткізілген тұрақты өсім Türkiye'nin халықаралық беделін арттырып, сыртқы саясаттағы белсенділігін күшейткен.
Open Access
Management of livestock sector in Kazakhstan
(Suleyman Demirel University, 2010) Abdulla Askari
The livestock sector of Kazakhstan has undergone profound structural changes since the dissolution of the Soviet Union, resulting in a dramatic decline in animal inventories, weakened rural infrastructure, and increasing vulnerability of rural households dependent on livestock for their livelihoods. This paper examines the key challenges affecting the sustainable management of the sector, including the legacy of Soviet-era distortions, contraction of livestock numbers in the 1990s, and limited market access for small and medium-sized producers. While urban demand for meat is rapidly rising—driven partly by economic growth and the oil industry—these trends have not yet translated into meaningful poverty reduction in rural areas. The study emphasizes the need for coherent government policies that support decentralized, market-oriented production systems rather than relying solely on the rehabilitation of large agro-industrial complexes. Sustainable sector growth requires targeted investments, improved market infrastructure, and equitable access to essential livestock products for the poor. The findings contribute to forming a strategic framework for Kazakhstan’s re-emerging livestock industry.
Open Access
Marketing of Bank Services in Kazakhstan
(Suleyman Demirel University, 2010) Imenova Raina
This article examines the development and application of marketing strategies within the banking sector of Kazakhstan. Bank marketing is a specialized branch of marketing, focusing on the alignment of banking services with client needs rather than solely on products. The study outlines the evolution of Kazakhstan’s banking system, from the reorganization of state banks and the creation of commercial banks (1988–1991), through rapid sector growth amid inflation and speculative practices (1992–1998), to stabilization and adaptation in the modern period (1999–present). Key marketing functions, including market research, product development, pricing, and distribution, are analyzed in the context of Kazakhstan’s economic and financial conditions. The study emphasizes the importance of client-oriented strategies, segmentation of target markets, and adoption of international best practices. By highlighting successes and challenges, the article provides insight into how banks can enhance competitiveness, optimize services, and achieve sustainable growth in the increasingly complex financial market of Kazakhstan.
Open Access
Prosperity of agriculture in Kazakhstan
(Suleyman Demirel University, 2010) Fayzullayev Arnur
This article examines the current state and development prospects of agriculture in Kazakhstan, highlighting its strategic importance for the national economy. Rural territories remain home to 43% of the population, yet income disparities between urban and rural residents persist. To address these challenges, the Government of Kazakhstan introduced the State-Run Program for Rural Territories Development (2004–2010), aimed at improving living standards, modernizing infrastructure, and optimizing population distribution. Agriculture represents over 20% of the labor force and contributes significantly to GDP, with Kazakhstan being one of the world’s major wheat producers. Despite vast land resources and favorable climatic conditions, agricultural productivity remains lower than in Eastern Europe. International support, particularly through World Bank initiatives, has helped farmers modernize equipment, improve financial access, and strengthen competitiveness. With increasing production, record grain harvests, and expanding rural entrepreneurship, Kazakhstan’s agricultural sector demonstrates steady progress and substantial potential for sustainable growth.
Open Access
Protection of the Rights and Legitimate Interests of Minors in the Application of Criminally-Remedial Compulsion Measures
(Suleyman Demirel University, 2010) Kuatzhan Ualiev
This article analyzes the legal framework and practical application of criminally-remedial compulsion measures concerning minors in Kazakhstan. Such measures, including arrest and detention, are designed to ensure effective criminal proceedings while protecting public interests. Due to their intrusive nature, these measures must strictly adhere to legal procedures and consider the constitutional rights of minors. The study highlights the special rules established in the Criminal Procedure Code of the Republic of Kazakhstan (CPC RK) for minors, emphasizing age, health, family circumstances, and social rehabilitation. It critically examines judicial practice, revealing cases where courts have inadequately considered these factors, leading to unreasonable isolation of minors. The role of legal defenders in safeguarding minors’ rights is underscored, including early-stage involvement and proper representation during preventive punishment decisions. Overall, the article emphasizes balancing the interests of justice with the protection of minors’ rights, ensuring that compulsion measures are applied fairly, proportionally, and in accordance with law.
Open Access
THE EFFECT OF PROBLEM POSING APPROACH TO THE GIFTED STUDENTS' MATHEMATICAL ABILITIES
(Suleyman Demirel University, 2010) Selim Guvercin
Improvement and development of mathematically gifted students' mathematical abilities has always been one of the main duty of a secondary school mathematic teachers in Kazakhstan. Because The Ministry of Education organizes the Repuclic Olympic competition at mathematics every year. Secondary school teachers try to develop the mathematical skills of their students. The aim of this study is to give some directions for teachers to move up their students' level by using a problem posing approach which has two dimension.first special problem posing tasks were prepared for students and second face to face interaction with them. As a result, the usefulness of this approach will be discussed for secondary school teachers in order to use method in their special cources and second how a special curriculum can be prepared for the gifted students. Finally the method of problem posing may be used in the identification process of a gifted student.
Open Access
The Generalization of the Hurwitz Theorem
(Suleyman Demirel University, 2010) Ender Dogan; Vilademir Ten
This paper examines a generalized form of the classical Hurwitz theorem, originally established in 1895, which provides necessary and sufficient conditions for all roots of a real-coefficient polynomial to lie in the left half-plane of the complex plane. The study focuses on extending this theorem to broader regions, including semi-planes and bounded domains. The authors analyze polynomials with real coefficients and investigate how relationships among coefficients determine the localization of polynomial roots within specified regions of the complex plane. The project is divided into two main parts: a theoretical background covering complex numbers, polynomials, matrices, and determinants, and a second part presenting the proof of the generalized theorem along with its computational implementation. The results contribute to the stability analysis of differential equations and to broader applications in mathematical modeling and control theory.
Open Access
The true meaning of Positioning
(Suleyman Demirel University, 2010) Ramiz Akhmedov
Each moment World becomes globalized more and more, plenty of products and services are beginning to resemble one another. Prices are becoming more competitive. Attributes and capabilities are becoming increasingly similar. The result is commodity alternatives. Advertising campaigns long marketing's primary tool - are beginning to look more similar. In fact, the biggest differences you see in advertising are the "against" or comparison campaigns. In short, market positioning.
Open Access
THE TYPICAL SITUATION BEFORE THE CRISIS
(Suleyman Demirel University, 2010) Sabdenaliyev Berik
This article examines the progression of financial crises, analyzing the economic conditions preceding, during, and following a crisis. Typically, crises occur after prolonged periods of high economic growth, elevated employment, and rising asset prices, including stocks and real estate. Initially, companies over-invest and individuals over-borrow, assuming continuous growth. Early signs of crisis include declining revenues, reduced orders, asset sell-offs, and falling stock prices. As the crisis develops, defaults, bankruptcies, and unemployment surge, while banks face liquidity problems due to unpaid loans and depreciated collateral. The full-blown crisis is marked by widespread sell-offs, market collapses, and institutional failures. Recovery requires debt restructuring, acceptance of losses, and reorganization of companies and financial institutions. Key causes include over-optimism, excessive borrowing, and short-term incentives for bank executives. Preventive measures involve strict governmental regulation of lending practices and prohibition of executive bonuses tied to risky lending. Understanding these dynamics is critical to mitigating the impact of future financial crises.
Open Access
Why Directories?
(Suleyman Demirel University, 2010) Fikrat H.
This article provides a comprehensive overview of directory services, their structure, and their distinguishing features compared to relational databases. Directories are object-oriented, hierarchical systems designed to store information about real-world objects in entries composed of attributes. Their standardized schema, fine-grained access control, and loose-consistency model make them highly suitable for distributed environments. The paper explains the nature of single-valued and multi-valued attributes, attribute syntax, and matching rules, which define how data is compared and ordered. A detailed description of object classes—abstract, structural, and auxiliary—is provided, outlining how they define mandatory and optional attributes and form hierarchical relationships. The article also reviews the evolution of directory standards, including X.500 and LDAP, highlighting their role in enabling interoperability. Security considerations, such as restricted access, authentication, and authorization, are discussed. Overall, the study demonstrates the increasing relevance of directory services as flexible, interoperable repositories for modern networked systems.
Open Access
YAŞAMA, KORUNMA VE GELİŞME HAKKI: ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ
(Suleyman Demirel University, 2010) Kuatean Ualiyev
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilmiş olup, çocuk haklarını belirleyen evrensel standartları içeren önemli bir uluslararası belgedir. Kazakistan, 1993 yılında sözleşmeyi kabul ederek çocuk haklarının uygulanması konusunda sorumluluk üstlenmiştir. Sözleşme, 18 yaşına kadar olan tüm çocukların yaşama, gelişme, korunma ve topluma katılma hakkına sahip olduğunu kabul eder. Temel ilkeleri arasında ayrımcılık yapmama, çocuğun yararını önceliklendirme ve çocuğun görüşlerine saygı gösterme yer alır. Sözleşmede ayrıca kimlik, aile ilişkileri, düşünce ve ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, dernek kurma ve barışçıl toplanma hakkı, keyfi müdahalelere karşı korunma, eğitim, sağlık ve meslek hazırlığı gibi haklar güvence altına alınmıştır. Devletler, bu hakları hayata geçirmek, çocukların sağlık ve eğitim hizmetlerine erişimini sağlamak ve genel gelişimlerini desteklemekle yükümlüdür. Sözleşme, devletlere çocuk haklarını koruma konusunda bağlayıcı yükümlülükler getirir.
Open Access
А.Е.Алекторовтың фольклорлық-әдеби және этнографиялық мұраларындағы мәтіндерді жинау мен жариялау тәжірибесі
(Suleyman Demirel University, 2010) Байқадамова Гүлназ
Бұл мақалада ХІХ ғасырдың екінші жартысында қазақ халқының фольклоры мен этнографиясын жинау, жариялау және зерттеу ісінде ерекше орын алған А.Е.Алекторовтың ғылыми қызметі жан-жақты қарастырылады. Алекторов қазақ ауыз әдебиетінің барлық дерлік жанрын—ертегі, эпос, аңыз, мақал-мәтел, тұрмыс-салт жырлары, айтыс, шежіре және ақын-жыраулар шығармаларын жүйелі түрде жинап, оларды әртүрлі басылымдарда жариялап отырған. Зерттеуші қазақ тілін жетік меңгеріп, халықтың тұрмысын, салт-дәстүрін терең түсінуге ұмтылған, мәтіндерді дәлдікпен қағазға түсіріп, көпшілігін орыс тіліне аударып, этнографиялық түсіндірмелер қосқан. Оның материалдары «Астраханский вестник», «Оренбургский листок», «Киргизская степная газета», «Дала уалаятының газеті» сияқты басылымдарда жарық көріп, қазақ фольклортану ғылымының қалыптасуына үлкен ықпал етті. Алекторовтың фольклорды жинаушылық, жариялаушылық және зерттеушілік қызметі бүгінгі күнге дейін маңызын жоймаған құнды мұра болып табылады.
Open Access
Алаш ұранды әдебиет: ұлттық Ренессанс құбылысы
(Suleyman Demirel University, 2010) Тілешов Ербол
Бұл мақалада Алаш кезеңіндегі әдебиеттің ұлттық Ренессанс құбылысы ретіндегі мәні жан-жақты талданады. Автор «Алаш» ұғымының тарихи-қоғамдық қуатын, оның ұлттық бірлікті нығайтудағы рөлін айқындай отырып, Алаш қайраткерлерінің әдебиет пен мәдениетті жаңғыртудағы орнына ерекше тоқталады. Мақалада Абайдан бастау алған гуманистік ой-арна ХХ ғасыр басындағы Алаш қаламгерлері арқылы жаңа сапалық деңгейге көтерілгені көрсетіледі. Әлихан, Ахмет, Міржақып, Жүсіпбек, Мағжан, Мұхтар сынды қайраткерлердің ұлт тәуелсіздігі мен адамдық құндылықтарды насихаттаған шығармалары қазақ жазба әдебиетін жанрлық әрі идеялық тұрғыдан байытқан ірі мәдени серпіліс ретінде бағаланады. Автор Алаш қозғалысын қазақтың тұтас ұлттық Жаңғыру дәуірі деп таниды. Сонымен бірге мерзімді басылымдардың, алғашқы драмалық шығармалардың, сын жанрының қалыптасуы жазба әдебиеттің есейгендігін білдіретіні дәлелденеді.
Open Access
Етістіктердің мезгіл мәні және темпоральдық мағына
(Suleyman Demirel University, 2010) Абдуова Баян
Бұл мақалада қазақ тіліндегі етістіктердің мезгілдік және темпоральдық мағыналарының қалыптасу жолдары мен олардың функционалдық-семантикалық сипаттары кеңінен талданады. Етістіктің шақ категориясы нақты сөйлеу сәтімен сабақтас қарастырылғанымен, қимыл-әрекеттің уақытқа қатысы әрдайым бірдей бола бермейтіні мақалада нақты мысалдар арқылы дәлелденеді. Автор есімше мен көсемше формаларының мезгілді белгілеудегі рөліне терең тоқталып, олардың жатыс, шығыс, көмектес септік формаларында мезгіл пысықтауыш жасаудағы өнімділігін көрсетеді. Сондай-ақ аспектуалдылық, әрекеттің өту сипаты, қимылдың басталуы мен аяқталуы сияқты темпоралдық көрсеткіштердің қызметі сараланады. Мақалада көсемшелердің (-ғалы, -гелі, -а, -е, -й), есімшелердің (-ған, -ар/-ер, -атын) және аналитикалық форманттардың сөйлемдегі мезгіл мағынасын нақтылудағы орны жаңаша түсіндіріледі. Зерттеу нәтижесінде етістік формаларының темпоральдық өрісте кешенді қызмет атқаратыны және уақыт мәнін білдіру тілдік бірліктердің жүйелі қатынасы арқылы танылатыны жеткізіледі.
Open Access
Интеграция науки, образования и бизнеса – основа инновационной экономики
(Suleyman Demirel University, 2010) Балахметова Г.К.
В статье рассматривается роль интеграции науки, образования и бизнеса как ключевого фактора формирования инновационной экономики в Казахстане. Автор подчеркивает, что технологические парки являются эффективным механизмом коммерциализации научных разработок, платформой для взаимодействия вузов, научных институтов и предпринимательского сектора. Приводятся примеры зарубежных технопарков, таких как «Biosquare» (США), демонстрирующих успешные модели подготовки кадров, поддержки наукоемких компаний и трансферта технологий. Особое внимание уделено развитию национальных и региональных технопарков Казахстана, включая Парк информационных технологий, Национальный нефтехимический технопарк и РНТП «Алтай». Подчеркивается, что технопарки способствуют созданию высокотехнологичного сектора, стимулируют малый и средний инновационный бизнес, укрепляют связь науки и производства. Развитие технопарков рассматривается как ключевое условие повышения конкурентоспособности экономики и перехода от сырьевой модели к сервисно-технологической.
Open Access
Исследование китайской и русской свадебных обрядов в их сопоставлении
(Suleyman Demirel University, 2010) Чжан Цзяньфан
В статье рассматриваются китайские и русские свадебные обряды в их сопоставительном аспекте. Свадьба как один из древнейших и наиболее почитаемых обрядов занимает важное место в жизни любого народа. Автор анализирует общие черты и различия двух культурных традиций, обращая внимание на структуру свадебного ритуала, символику и функции отдельных его элементов. В работе подчеркивается, что в обеих странах большое значение придаётся этапам сватовства, обмену подарками и эмоциональному прощанию невесты с родительским домом. Существенные различия проявляются в наличии церковного венчания в русской традиции, а также в особенностях китайской ритуальной последовательности, выборе даты свадьбы и значении свадебного банкета. Исследование показывает, что современные свадебные практики Китая и России демонстрируют сближение культур и взаимопроникновение традиций, однако каждая нация сохраняет уникальные черты, отражающие её исторический путь и мировоззрение.
Open Access
«Көрұғлы» жырындағы кейіпкер достарының образы
(Suleyman Demirel University, 2010) Ахмет Аляз
Бұл мақалада «Көрұғлы» жырының түрлі нұсқаларындағы басты кейіпкердің достары мен рухани қолдаушыларының образы талданады. Эпоста кездесетін Ғайып ерен, Қырық шілтен, Ғаусыл ағзам, Қызыр, Ілияс сынды рухани күштер батырдың тағдырында маңызды рөл атқаратыны көрсетіледі. Сонымен қатар Көрұғлының өміріне ықпал еткен туыстары — Ғаждамбек, Күләйім, Бозұғлан, Баршагүл, Ақбілек және Сапабек бастаған қырық бір ердің қызметі салыстырмалы түрде қарастырылады. Жыр нұсқаларындағы айырмашылықтар мен ортақ мотивтер — батырдың кие, пір, рухани демеушілерден күш алуы және туыстық қолдау дәстүрінің көрінісі ретінде түсіндіріледі. Қазақ эпосындағы «пір» культінің тұрақты элемент ретінде сақталғаны да атап өтіледі. Мақалада әр нұсқа деректері сараланып, рухани-мифологиялық бейнелердің батыр тұлғасын сомдаудағы орны айқындалады.