39 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 39
Item Open Access Қарама-қарсылық мәннің морфосемантикалық деңгейдегі көрінісі(Suleyman Demirel University, 2010) Сүйерқұл Б.М.Мақалада семантикалық оппозиция «Өзім//өзге» мәселесі тарихи және морфосемантикалық тұрғыдан зерттеледі. Автор жазба ескерткіш «Мұхаббатнама» мәтіні негізінде лексикалық және грамматикалық бірліктер арқылы бұл қарама-қарсылықтың көрінісін талдайды. Қарама-қарсылық өздік және өзгелік етістер, өздік және жіктеу есімдіктер арқылы эксплицитті, жартылай эксплицитті және имплицитті түрде көрінеді. Мақалада когнитивтік лингвистика тұжырымдарына сүйене отырып, тілдік құрылымдар мен концепттердің өзара байланысы қарастырылады. Сонымен қатар «Өзім//өзге» оппозициясының адам санасында, мифологиялық және мәдени контексте қалыптасуы, тілдегі репрезентациясы мен эмоциялық әсер арқылы көрініс табуы талданады. Автор бұл зерттеумен антропоөзекті бағыттағы тіл біліміндегі мәселелерді ашады және тілдің когнитивтік-функционалдық қабілетін көрсетеді.Item Open Access Өзге тілді үйрету үдерісіндегі сөз мағынасын ашу шарттары(Suleyman Demirel University, 2010) Исмагулова НұргүлМақалада шетел тілін оқыту барысында сөздің лексикалық мағынасын түсіндірудің психолингвистикалық және лингводидактикалық аспектілері қарастырылады. Автор лексика тілдің ең көп ақпарат беретін, бірақ ең аз ұйымдасқан саласы екенін атап көрсетеді. Лексиканы меңгеру кезінде оқушының жеке тілдік санасы мен психологиялық ерекшеліктерін ескеру қажеттілігі айқындалады. Мақалада сөз мағынасының құрылымы, оның психологиялық феномен ретіндегі онтогенетикалық дамуы және шетел тілін оқытудағы практикалық маңызы зерттелген. Нейрофизиология, психолингвистика, эксперименттік әдістер арқылы жеке тұлғаның тілдік санасында сөз мағынасын қалыптастыру жолдары талқыланады. Ұғымдарды анықтау, тізімдерді топтастыру, семантикалық радикал әдістері сияқты әдістемелер сөздің психологиялық құрылымын ашуға мүмкіндік береді. Бұл тәсілдер шетелдік сөздің мәнін дәл түсінуді қалыптастырып, оқушының екінші тілдегі сөздігін тиімді меңгеруіне жағдай жасайды.Item Open Access Сарғайса да тарихтың ақ парағы, отты жылдар мәңгі есте сақталады(Suleyman Demirel University, 2010) Сыбанбаева А.ЭБұл мақалада Ұлы Отан соғысының 65 жылдығына орай халық жадында сақталған тарихи оқиғалар, майдангерлердің ерлігі және елдің соғыс жылдарындағы бірлігі туралы баяндалады. Автор соғыстың адамзат тағдырына қалдырған қасіретті ізі мен оған қарсы тұрған кеңес халқының қайсар рухын ерекше атап өтеді. Мақалада Мәншүк Мәметова, Әлия Молдағұлова, Рақымжан Қошқарбаев, Бауыржан Момышұлы сияқты қазақ батырларының ерліктеріне кеңінен тоқталып, олардың ер жүректілігі бүгінгі ұрпақ үшін өнеге екені көрсетіледі. Сонымен қатар Сталинград пен Мәскеу шайқастарына Қазақстанның қосқан үлесі, тыл еңбеккерлерінің жанкешті еңбегі нақты мысалдар арқылы сипатталады. Автор Ұлы Жеңістің тарихи маңызы — ел бірлігі мен ерлігінің символы екенін атап өтіп, сол кезеңді ұмытпау, ерлік рухын құрметтеу әр азаматтың парызы екенін жеткізеді.Item Open Access Creative thinking is increased by means of problem posing instruction in mathematics education(Suleyman Demirel University, 2010) Selim GuvercinThis study investigates the impact of problem posing instruction on the development of mathematical creativity among prospective mathematics teachers. Mathematical creativity is considered a key component of mathematical ability and is often characterized by fluency, flexibility, and originality. Problem posing, which involves generating, reformulating, and generalizing problems, provides a rich environment for enhancing these creative capacities. The study involved 15 randomly selected fourth-year mathematics education students from Suleyman Demirel University. Participants engaged in structured problem posing activities using the Brown and Walter (1983) instructional approach, including open-ended and “What-if-not?” style problems. Pretest and posttest results indicate a significant increase in both the number of questions generated (fluency and flexibility) and the originality of questions, confirming that problem posing instruction effectively promotes creative thinking in mathematics. These findings suggest that integrating problem posing into mathematics education can enhance both teachers’ and students’ creative and cognitive abilities.Item Open Access Қазақ тіліндегі негіздес сөздердің қалыптасу ерекшеліктері(Suleyman Demirel University, 2010) Бәтимә БидоллақызыБұл мақала қазақ тіліндегі негіздес сөздердің қалыптасу ерекшеліктерін зерттейді. Бір тілдің сөз қорының молаюы екі жолмен жүреді: біріншісі, бастапқы түбір сыртқы қосымшалар мен біріктіру арқылы жаңа сөзге айналады; екіншісі, түбірдің ішкі бөлігіндегі дыбыстық немесе мағыналық өзгерістер арқылы жаңа сөз пайда болады. Қазақ тілінде негіздес сөздер көбінесе бастапқы түбірдің ішкі өзгерісінен немесе мағыналық ыдыраудан туындайды. Мысалы, “ад-” түбірінен “адыра”, “адым”, “адас” сөздері пайда болады. Фонетикалық факторлар мен семантикалық өзгерістер негіздес сөздердің қалыптасуына әсер етеді. Сонымен қатар, тілдің типологиялық ерекшелігі сөздің дамуы мен лексикалық байлығының заңдылықтарын анықтайды. Мақалада қазақ тіліндегі фонетикалық сәйкестіктер мен сөздердің этимологиялық байланысы қарастырылып, сөздердің тарихи дамуы мен түбірлестігі көрсетілген.Item Open Access YAŞAMA, KORUNMA VE GELİŞME HAKKI: ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ(Suleyman Demirel University, 2010) Kuatean UaliyevBirleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilmiş olup, çocuk haklarını belirleyen evrensel standartları içeren önemli bir uluslararası belgedir. Kazakistan, 1993 yılında sözleşmeyi kabul ederek çocuk haklarının uygulanması konusunda sorumluluk üstlenmiştir. Sözleşme, 18 yaşına kadar olan tüm çocukların yaşama, gelişme, korunma ve topluma katılma hakkına sahip olduğunu kabul eder. Temel ilkeleri arasında ayrımcılık yapmama, çocuğun yararını önceliklendirme ve çocuğun görüşlerine saygı gösterme yer alır. Sözleşmede ayrıca kimlik, aile ilişkileri, düşünce ve ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, dernek kurma ve barışçıl toplanma hakkı, keyfi müdahalelere karşı korunma, eğitim, sağlık ve meslek hazırlığı gibi haklar güvence altına alınmıştır. Devletler, bu hakları hayata geçirmek, çocukların sağlık ve eğitim hizmetlerine erişimini sağlamak ve genel gelişimlerini desteklemekle yükümlüdür. Sözleşme, devletlere çocuk haklarını koruma konusunda bağlayıcı yükümlülükler getirir.Item Open Access Management of livestock sector in Kazakhstan(Suleyman Demirel University, 2010) Abdulla AskariThe livestock sector of Kazakhstan has undergone profound structural changes since the dissolution of the Soviet Union, resulting in a dramatic decline in animal inventories, weakened rural infrastructure, and increasing vulnerability of rural households dependent on livestock for their livelihoods. This paper examines the key challenges affecting the sustainable management of the sector, including the legacy of Soviet-era distortions, contraction of livestock numbers in the 1990s, and limited market access for small and medium-sized producers. While urban demand for meat is rapidly rising—driven partly by economic growth and the oil industry—these trends have not yet translated into meaningful poverty reduction in rural areas. The study emphasizes the need for coherent government policies that support decentralized, market-oriented production systems rather than relying solely on the rehabilitation of large agro-industrial complexes. Sustainable sector growth requires targeted investments, improved market infrastructure, and equitable access to essential livestock products for the poor. The findings contribute to forming a strategic framework for Kazakhstan’s re-emerging livestock industry.Item Open Access Р.Бердібай роман жанры туралы(Suleyman Demirel University, 2010) Камалқызы Жанымгүл.Мақалада қазақ әдебиетіндегі роман жанрының дамуы, оның ішкі түрлері мен тарихи романдардың ерекшеліктері талданады. Р. Бердібай шығармашылықта тарихи тақырыпқа ден қойып, роман жанрының өзіндік заңдылықтарын нақтылай отырып, әр туындыны ішкі заңдылықтары тұрғысынан бағалауды ұсынады. Мақалада М.Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясы, І. Есенберлиннің «Алмас қылыш» және «Алтын Орда» туындылары арқылы тарихи романдардағы әлеуметтік-психологиялық, хроникалық және аңыз-роман жанрлары қарастырылады. Ғалым тарихи роман авторының міндетін тек оқиғаны баяндаушы емес, сонымен қатар тарихшы ретінде сипаттайды. Ауыз әдебиеті элементтерінің романға енгізілуі, баяндаушы мен айтушының қызметі, тарихи фактілерді көркемдік шындыққа сәйкестендіру сияқты мәселелер талданған. Мақала қазақ романтану ғылымында тарихи роман теориясының қалыптасуына, жанрлық ерекшеліктерді айқындауға үлес қосады.Item Open Access Мінез бен портрет(Suleyman Demirel University, 2010) Камалқызы ЖанымгүлМақалада қазақ көркем прозасында психологизмді, яғни кейіпкердің ішкі жан дүниесін суреттеу әдістерін зерттеу қарастырылады. Автор М.Әуезов шығармалары арқылы психологизмнің тереңдігі мен портрет жасаудағы ерекшеліктерін көрсетеді. Психологиялық талдаудың көркемдік функциясы, кейіпкердің мінезін ашу үшін портрет пен пейзажды қолдану тәсілдері баяндалады. Қазақ романдары мен эпостық дәстүрдегі қаһармандардың сыртқы бейнесі мен іс-қимылы арқылы олардың ішкі сезімдері мен мінез-құлық ерекшеліктерін көрсетуге болатындығы талданады. Мақалада кейбір романдардағы портреттердің тек сыртқы сипат ретінде қалып, кейіпкердің психологиясына әсер етпейтіні де атап көрсетілген. Сонымен қатар, қазақ әдебиетінің ұлттық дәстүрлерін орыс романынан алған психологизм әдістерімен салыстыру жүргізіледі. Бұл зерттеу қазақ романының көркемдік шеберлігін, портрет пен психологизмнің өзара байланысын түсінуге мүмкіндік береді.Item Open Access THE TYPICAL SITUATION BEFORE THE CRISIS(Suleyman Demirel University, 2010) Sabdenaliyev BerikThis article examines the progression of financial crises, analyzing the economic conditions preceding, during, and following a crisis. Typically, crises occur after prolonged periods of high economic growth, elevated employment, and rising asset prices, including stocks and real estate. Initially, companies over-invest and individuals over-borrow, assuming continuous growth. Early signs of crisis include declining revenues, reduced orders, asset sell-offs, and falling stock prices. As the crisis develops, defaults, bankruptcies, and unemployment surge, while banks face liquidity problems due to unpaid loans and depreciated collateral. The full-blown crisis is marked by widespread sell-offs, market collapses, and institutional failures. Recovery requires debt restructuring, acceptance of losses, and reorganization of companies and financial institutions. Key causes include over-optimism, excessive borrowing, and short-term incentives for bank executives. Preventive measures involve strict governmental regulation of lending practices and prohibition of executive bonuses tied to risky lending. Understanding these dynamics is critical to mitigating the impact of future financial crises.