6 results
Search Results
Now showing 1 - 6 of 6
Item Open Access ҚАЗАҚ ЖӘНЕ ТҮРІК ФРАЗЕОЛОГИЗМДЕРІНДЕГІ «ЖҮРЕК» КОНЦЕПТІСІ(Қазақстан ғылымының дамуы мен келешегі жастар көзімен - 2018, 2018) Исатай А.; Жанболатова С.Бүгінгі таңда тілі, діні, мəдениеті əр түрлі тілдердегі концептілерге лингвомəдени талдау жасау арқылы, сол концептілердің тілдегі ұлттықмəдени ерекшелігін анықтау өзекті мəселе болып табылады. «Концепт –тілдік ақпаратты кодтайтын, сөздің ішкі мазмұнын, мəнін танытатын, оның затқа, реалийге қатысын, шындықты бейнелеуін көрсететін жəне сол ақпаратты келер ұрпаққа жеткізетін тілдік таңбалар жиынтығы». Кез-келген тілдегі концептілер жүйесі қоршаған орта туралы қалыптасқан ақпараттардың жиынтығы түрінде түзіледі, осы ақпараттар жиынтығы ғаламның тілдік бейнесін түзеді. Тіл білімінде соматизмдердердің фразеологизм жасауға қатысу дəрежесінің түрлілігі дене мүшелері қызметінің адам үшін аса белсенділігімен анықталады. «Жүрек – қорқыныш, қайғы, мұң, қуаныш, жақсылық, махаббат, сезім, сүйіспеншілік нышаны ретінде қазақ жəне түрік фразеологизмдерінің құрамында кеңінен көрініс тапқанын байқауға болады. Осыған байланысты, мақалада қазақ жəне түрік халықтарының тілдік санасындағы “Жүрек” концептісі қорқыныш, қуаныш, махаббат, қайғы-мұң т.б. лексика-семантикалық топтарға жіктеледі. Мұнымен қатар, мақалада қазақ жəне түрік фразеологизмдеріндегі “Жүрек” концептісіне лингвомəдени талдау жасалып, олардың лингвомəдени ерекшеліктері анықталады.Item Open Access Кино тілі және оны когнитивтік аспекте зерттеу(Suleyman Demirel University, 2009) Әбдірәсіл ЕрланМақалада кинематография тілін когнитивтік лингвистика тұрғысынан зерттеу мәселелері қарастырылады. Зерттеу кино тілінің тілдік табиғатын, оның көркемдік және аудиовизуалды мүмкіндіктерін, концептілер жүйесі арқылы балалар мен кейіпкерлердің танымдық бейнесін көрсету қабілетін талдайды. Кино мәтіндері арқылы «арман», «тәртіптілік», «тәртіпсіздік», «өкініш» сияқты негізгі концептілердің қалыптасуы мен көрінісі сипатталады. Автор кино тілін дәстүрлі көркем мәтіндермен салыстыра отырып, оның ұлттық таным мен мәдениетке әсерін көрсетеді. Сондай-ақ шетелдік фильмдердің аудармалары арқылы қазақ тілінің сөздік қоры мен сөзжасамдық мүмкіндіктерінің дамуы қарастырылады. Кино тілі танымдық және практикалық тұрғыдан зерттеу үшін маңызды, себебі ол тілдің дыбыстық, интонациялық және семантикалық ерекшеліктерін көрсетуге мүмкіндік береді. Мақала кинематография тілін зерттеудің теориялық және қолданбалы аспектілерін ашып көрсетеді.Item Open Access КАЗАХСКАЯ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИЯ: ЦВЕТОВОЙ КОД(Suleyman Demirel University, 2014) Ахметжанова З.К.В статье дается описание цветого культурного кода казахской лингвокультуры на примере белого цвета "ақ", рассматриваются образно-ассоциативные стереотипы, наиболее ярко и прочно закрепившиесяв идиоматике казахского языка. Это стереотипное представление о белом, как светлом, ассоциирующееся с чем-то святым. Представленный в статье анализ цветоидиомы "ақ" эксплицирует наличие как универсальных образных ассоциаций, связанных с восприятием белого цвета, так и национально-культурных образных ассоциаций, отражающих самобытность материальных лингвокультурем, что, в свою очередь, явилось результатом действия ряда факторов, охаректеризованных в начале статьи.Item Open Access Қарама-қарсылық мәннің морфосемантикалық деңгейдегі көрінісі(Suleyman Demirel University, 2010) Сүйерқұл Б.М.Мақалада семантикалық оппозиция «Өзім//өзге» мәселесі тарихи және морфосемантикалық тұрғыдан зерттеледі. Автор жазба ескерткіш «Мұхаббатнама» мәтіні негізінде лексикалық және грамматикалық бірліктер арқылы бұл қарама-қарсылықтың көрінісін талдайды. Қарама-қарсылық өздік және өзгелік етістер, өздік және жіктеу есімдіктер арқылы эксплицитті, жартылай эксплицитті және имплицитті түрде көрінеді. Мақалада когнитивтік лингвистика тұжырымдарына сүйене отырып, тілдік құрылымдар мен концепттердің өзара байланысы қарастырылады. Сонымен қатар «Өзім//өзге» оппозициясының адам санасында, мифологиялық және мәдени контексте қалыптасуы, тілдегі репрезентациясы мен эмоциялық әсер арқылы көрініс табуы талданады. Автор бұл зерттеумен антропоөзекті бағыттағы тіл біліміндегі мәселелерді ашады және тілдің когнитивтік-функционалдық қабілетін көрсетеді.Item Open Access ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ЛИНГВОКУЛЬТУРНОЙ КОНЦЕПТОЛОГИИ В КАЗАХСТАНЕ(Suleyman Demirel University, 2012) Ахметжанова З.К.Концептологические исследования в Казахстане получили свое интенсивное развитие в последние 10-15 лет в рамках лингвокультурной концептологии. Актуализация данного научного направления в определенной степени была подстегнута обостренным интересом казахстанского общества ко всему, что связано с национальным, этническим. Как везде на постсоветском пространстве, людей начали интересовать вопросы национального менталитета, этнической и языковой идентичности, проблемы взаимодействия языка и культуры. Из всего многообразия дефиниций лингвокультурного концепта казахстанцы чаще всего опираются на концепт в интерпретации В.И.Карасика.Item Open Access К ВОПРОСУ О ПЕРЕВОДЕ НАЦИОНАЛЬНО-СПЕЦЕФИЧНОЙ ЛЕКСИКИ (НА МАТЕРИАЛЕ ПЕРЕВОДА ЛИНГВОКУЛЬТУРЕМ РЕЛИГИОЗНОГО ХАРАКТЕРА В РОМАНЕ В. СКОТТА «THE HEART OF MID-LOTHIAN")(Suleyman Demirel University, 2012) Мирзоева Л.ЮКак указывает В.С. Виноградов, наиболее важный фактор перевода - это "передача смысловой информации текста. Все остальные ее виды и характеристики, функциональные, стилистические (эмоциональные), стилевые, социолокальные и т. I. - не могут быть переданы без воспроизведения смысловой информации, так как все остальное содержание компонентов сообщения наслаивается на смысловую информацию, извлекается из нее, подсказывается ею, трансформируется в образные ассоциации" [1, с. 19]. Поэтому особую актуальность приобретает воссоздание в переводе слов весьма специфичной тематической груны, соотносимой со сферой религии. На наш взгляд, перевод лексики этого рода представляет собой одну из проблем, решение которых связано с использованием в качестве теоретической основы понятий лингвокультурема и концепт.