СДУ хабаршысы - 2011

Permanent URI for this collection

https://repository.sdu.edu.kz/handle/123456789/2289

Browse

Now showing 1 - 20 of 41

Open Access
The internet as a tool for the development of intercultural communicative competence in english language education
(Suleyman Demirel University, 2011) Yusuf Yaylacı
This article explores the use of the Internet as a tool for developing intercultural communicative competence in English language education. It examines the evolution of computer-assisted language learning (CALL) from behavioristic to communicative and integrative approaches, highlighting the increasing role of multimedia and Internet technologies in fostering learner autonomy, authentic communication, and intercultural awareness. The paper discusses the context of English language teaching (ELT) in Kazakhstan, including Internet accessibility, computer literacy, and state educational policies that support English as a medium for intercultural communication. Practical strategies for integrating the Internet into task-based instruction are provided, emphasizing the potential for online collaborative projects, blogs, social networks, and intercultural interaction to enhance learners’ cognitive, behavioral, and affective development in intercultural competence.
Open Access
Numerical method for solving the equation of navier-stokes
(Suleyman Demirel University, 2011) Kuttykozhaeva Sh. N.
This article presents a numerical method for solving the Navier-Stokes equations based on a variant of the fictitious domain method with continuation of the leading coefficient. A key feature of the method is that the boundary of the auxiliary domain is defined using the tangential components of velocity and pressure. This allows the construction of an efficient iterative method for numerical calculations. It is shown that the rate of convergence of the iterative method is independent of variations in a small parameter. The proposed approach provides a reliable and effective tool for the numerical solution of linear stationary Navier-Stokes equations.
Open Access
Using cartoons and comic strips in teaching a language
(Suleyman Demirel University, 2011) Yakup Doganay
Nowadays a lot of methods have been searched to be able to find out the better, easier and more beneficial, techniques and principles of teaching a language more effectively. In this article you can see one of these studies. Writer presents and discusses here 'Using Cartoons and Comics in teaching a language' to make it more sensible and concrete that we can have the sense of touch and we can apply practically he gives each step of appliance of the lesson and its principle he also uses methods of asking and answering the questions to make it be more understandable. As a result he mentions that they may not be used as main resource but at least supplementary materials to make the lessons more comfortable, profitable and less stressful.
Open Access
Ұлттық дәстүрлер – ұлттық рухтың қайнар көзі
(Suleyman Demirel University, 2011) Дандай Ысқақұлы
Мақалада қазақ халқының ұлттық дәстүрлері мен салт-әдеттерінің ұрпақ тәрбиесіндегі рөлі қарастырылады. Автор ұлттық дәстүрлердің ұлттық сана-сезімді қалыптастыруда, рухани мәдениетті сақтау мен дамытуда негізгі рөл атқаратынын атап көрсетеді. Қазақ халқының көшпелі мәдениеті, сөз өнері, тұрмыс-салт жырлары, әдет-ғұрыптары ұлттық болмыстың қалыптасуына, ұлт бірлігінің сақталуына және жас ұрпаққа ұлттық құндылықтарды жеткізуге ықпал етеді. Мақалада сондай-ақ тілдің, ұлттық дәстүрлердің әлсіреуі ұлт болмысының да әлсіреуіне, ал рухани дағдарыстың қоғамға қауіпті екенін талдайды. Автор ұлттық дәстүрлерді жаңашылдықпен ұрпаққа жеткізудің, ұлттық сана-сезімді қалыптастырудың аса маңызды екенін атап көрсетеді.
Open Access
Таңжарық пен Петефи шығармашылығындағы ұқсастықтар
(Suleyman Demirel University, 2011) Әнуар Тажидін
Мақалада 19-ғасырдағы Венгрия ақыны Шандор Петефи мен 20-ғасырдағы Қытайдағы қазақ ақыны Таңжарық Жолдыұлының шығармашылығы салыстырмалы тұрғыда қарастырылады. Екі ақын да өз дәуірінің күрделі тарихи-әлеуметтік жағдайында өсіп, демократиялық, төңкерісшіл идеяларды насихаттаған, халыққа еркіндік пен білім жолында қызмет еткен. Зерттеу көрсеткендей, олардың шығармашылық жолы, өлеңдерінің тақырыптық ауқымы және қоғамдық белсенділігі арасында ұқсастықтар бар. Ақындар өз дәуірлерінің мәдени және әдеби контекстін терең түсініп, халықтың өмірін, қиындықтарын шынайы бейнелеген. Сонымен қатар, олар халық ауыз әдебиеті мен өз ұлтының классикалық әдеби мұрасын сабақтастыра пайдаланып, басқа ұлттардың әдебиетіне де үйренген. Бұл салыстырмалы талдау олардың шығармашылығы мен дәуірлік ерекшеліктерін толық ашуға мүмкіндік береді.
Open Access
Оралхан Бөкей шығармашылығындағы мифтік құбылушылық
(Suleyman Demirel University, 2011) Сыдықова Ж.
Мақалада Оралхан Бөкей шығармаларындағы мифтік құбылушылық, яғни метаморфоза мәселесі қарастырылады. Мифтік санадағы құбылушылық адамның жануарларға, табиғат нысандарына немесе ішкі рухани әлеміне өтуімен сипатталады. Авторлар метаморфозаны тек сыртқы өзгерістермен шектемей, адамның психологиялық, эмоционалдық және рухани құбылыстарын қамтитындығын көрсетеді. Мақалада қазақ фольклоры мен әлем әдебиетіндегі құбылушылық мысалдары, сондай-ақ О. Бөкей шығармаларындағы кейіпкерлердің (Ерік, Қар қызы) мифтік трансформациялары талданады. Зерттеу көрсеткендей, Бөкейдің прозасында мифтік құбылушылық кейіпкерлердің ішкі жан-дүниесін ашу, олардың өмірлік философиясын көрсету, сондай-ақ әлеуметтік және ұлттық ерекшеліктерді бейнелеу үшін қолданылған.
Open Access
Невербальный характер этноспецифических концептов
(Suleyman Demirel University, 2011) Оналбаева А.Т.
Статья посвящена исследованию этноспецифических концептов в контексте невербального общения. Рассматривается понятие концепта как единицы языка и культуры, включающей ценностный, образный и понятийный компоненты, а также его различие от понятия как когнитивной категории. Особое внимание уделяется полипеллируемости концептов, то есть возможности апеллировать к ним через различные вербальные и невербальные средства. Автор анализирует классификации концептов по степени значимости, интеграции и этнокультурной специфике, выделяя базовые и ядерные концепты, которые отражают ключевые ценности народа. Подчеркивается, что для понимания менталитета и культурных особенностей важно учитывать невербальное воплощение концептов в повседневном общении и литературных текстах.
Open Access
Информационные модели объектов для процесса управления проектами. Часть 1
(Suleyman Demirel University, 2011) Куандыков Айбол
Статья посвящена разработке признаковых информационных моделей объектов, участвующих в процессе управления проектами и освоения проектов. Рассматривается объектный состав проектной ситуации, включающий компании, рынок, цели, проекты, планы, ресурсы и процессы управления и контроллинга. Обосновывается необходимость формализованного и информативного представления сущностей для повышения эффективности принятия управленческих решений как в ручном, так и в автоматизированном режиме. Основное внимание уделяется признаковому и информационно-онтологическому моделированию компании как ключевого агента проектного процесса, включая модели ресурсов, возможностей и ценностей. Показано, что предложенный подход создает основу для формализации управления проектами и реализации машинных технологий поддержки принятия решений.
Open Access
А.Байтұрсынұлы және қазақ әдебиетіндегі діндәр дәуір жүйесі
(Suleyman Demirel University, 2011) Еркінбаев Ұ
Мақалада А. Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегіндегі діндар дәуір ұғымы теориялық поэтика тұрғысынан талданады. Автор қазақ әдебиетіндегі діни сипаттағы шығармалардың жанрлық жүйесін, мазмұндық және көркемдік ерекшеліктерін ғалым тұжырымдары негізінде қарастырады. Діндар дәуірдің қалыптасуына тарихи-әлеуметтік факторлардың әсері, араб-парсы әдеби дәстүрінің ықпалы және оның халықтық әдебиетпен арақатынасы сараланады. Сонымен қатар дін мен көркем шығармашылықтың ара жігі, діншілдік пен рухани таным мәселелері ашылады. Зерттеуде діндар дәуір туғызған қисса, хикаят, насихат, мінажат, толғау сияқты түрлердің жанрлық табиғаты салыстырмалы-тарихи поэтика аясында талданып, А. Байтұрсынұлының ұлттық әдеби ойдағы орны айқындалады.
Open Access
Асимптотическое поведение решений краевой задачи для сингулярно возмущённых интегро-дифференциальных уравнений
(Suleyman Demirel University, 2011) Дауылбаев М.К.,
В статье исследуется качественное и асимптотическое поведение решений краевой задачи для сингулярно возмущённого интегро-дифференциального уравнения третьего порядка с малым параметром при старшей производной. Рассматриваются уравнения, обладающие явлением начального скачка и формированием математического пограничного слоя. Устанавливаются условия существования и единственности решения, строится фундаментальная система решений соответствующего однородного уравнения. Получены асимптотические представления решений с использованием функции Коши и резольвенты интегрального ядра. Показано влияние малого параметра на толщину пограничного слоя и структуру решения. Результаты могут быть применены при математическом моделировании физических, химических и технических процессов, описываемых сингулярно возмущёнными уравнениями.
Open Access
Исследование эффективности адаптивных алгоритмов многоэкстремальной оптимизации
(Suleyman Demirel University, 2011) Бериков В.Б.; Неделько В.М.
В статье рассматривается задача поиска глобального экстремума многоэкстремальных функций и анализируется эффективность стохастических адаптивных алгоритмов оптимизации. Основное внимание уделено методу случайного поиска с адаптацией (СПА), основанному на изменении вероятностных распределений выбора точек в зависимости от ранее полученных значений целевой функции. Предлагается подход к оценке эффективности алгоритмов, основанный на введении специальной меры сложности класса оптимизируемых функций. Формализуется постановка задачи глобальной оптимизации для детерминированных и стохастических алгоритмов, обсуждаются ограничения существующих критериев качества. Работа иллюстрируется модельным примером поиска глобального экстремума тестовой функции, демонстрирующим способность алгоритма СПА концентрировать точки вблизи оптимального решения. Полученные результаты подтверждают перспективность адаптивных стохастических методов для решения задач многоэкстремальной оптимизации.
Open Access
Өлең сөздегі түркілік сарынның зерттелуі
(Suleyman Demirel University, 2011) Әкімбаева И.А.
Мақалада қазақ поэзиясындағы өлең сөздегі түркілік сарынның қалыптасуы мен даму ерекшеліктері қарастырылады. Түркі поэтикасының тарихи бастаулары мен оның қазақ әдебиетімен сабақтастығы ғылыми тұрғыда талданады. Академик Зәки Ахметовтің түркі халықтары поэзиясындағы өлең өлшемі, ырғақ, ұйқас мәселелеріне қатысты тұжырымдары негізге алына отырып, жеті буынды өлеңнің көне түркі поэзиясындағы орны айқындалады. Сонымен қатар ХХ–ХХІ ғасырлардағы қазақ ақындары Темірхан Медетбек пен Жанат Әскербекқызы шығармаларындағы түркілік символдар, әсіресе «көк бөрі» бейнесі талданады. Автор өлең құрылымы мен мазмұны арқылы түркілік рухтың, батырлық пен отансүйгіштік идеясының қазіргі қазақ поэзиясында жалғастық тапқанын көрсетеді.
Open Access
Принципы обеспечения надежности функционирования распределённой компьютерной системы
(Suleyman Demirel University, 2011) Ахметов Б.; Куандыков А.А.
В статье рассматривается проблема обеспечения надежности функционирования распределённых компьютерных систем (РКС), являющихся основой реализации и интеграции современных бизнес-процессов. Отмечается, что усложнение архитектуры РКС и рост их функциональности приводят к повышенной уязвимости системы с точки зрения надежности. Авторы обосновывают необходимость системного и комплексного подхода к решению данной задачи, учитывающего многофакторный и многоэтапный характер обеспечения надежности. Предлагается методика отбора, анализа и совместного применения принципов надежности на основе оценки их эффективности и совместимости. Рассматриваются ключевые принципы обеспечения надежности РКС, включая принцип избыточности, этапности, многоуровневой отказоустойчивости, репликации ресурсов и автоматического контроля. Приводится классификация видов избыточности и примеры их практического применения.
Open Access
Композитные вычислительные облака для мобильных платформ
(Suleyman Demirel University, 2011) Ахмед-Заки Д.Ж.; Акжалова А.Ж.; Кумалаков Б.А.
В статье рассматривается проблема ограниченности вычислительных ресурсов мобильных устройств и анализируются существующие облачные платформы, ориентированные преимущественно на серверные решения. Отмечается, что в большинстве современных подходов мобильные устройства выступают лишь в роли клиентов и не участвуют в предоставлении ресурсов облаку. Авторами предлагается альтернативный подход к организации облачных вычислений для мобильных платформ, основанный на принципах всеобщего разделения ресурсов и динамического распределения ролей между устройствами. Описывается модель временного формирования вычислительного облака для выполнения конкретной задачи, а также механизм подключения и отключения устройств на основе SLA-соглашений. Вводятся понятия достаточности и равновесия ресурсов, позволяющие определить необходимость расширения вычислительной инфраструктуры. Предложенный подход направлен на повышение эффективности использования ресурсов мобильных устройств и развитие распределённых мобильных вычислительных систем.
Open Access
О некоторых методах синтеза интонации в системах синтеза речи
(Suleyman Demirel University, 2011) Амирғалиев Е.Н.; Калимолдаев М.Н.; Мусабаев Р.Р
В статье рассматриваются некоторые методы синтеза интонации в системах синтеза речи. Отмечается, что модуль синтеза интонации является ключевым компонентом систем преобразования текста в речь, поскольку именно качество задания интонационного контура в значительной степени определяет естественность синтезируемого речевого сигнала. Предлагается метод формирования интонационной составляющей речи на основе гладких параметрических кривых (сплайнов), которые аппроксимируют контуры частоты основного тона и амплитуды по ограниченному набору опорных точек. В работе также представлен унифицированный язык фонетического представления (UPL), предназначенный для формализованного описания фонетических и интонационных характеристик синтезируемого речевого сигнала. Проведено сравнение предложенного метода с методом линейной интерполяции, показавшее более высокую точность аппроксимации интонационного контура. Предложенный подход может быть использован как в системах синтеза речи, так и в задачах распознавания речи и идентификации диктора.
Open Access
Өзге тілді студенттерге қазақ мақал-мәтелдерін меңгертудің жолдары
(Suleyman Demirel University, 2011) Алтыншаш Құрманәлі
Мақалада өзге тілді студенттерге қазақ мақал-мәтелдерін үйретудің жолдары қарастырылады. Қазақ тілін үйрену тек тілдік дағдыларды меңгерумен шектелмей, мәдениет пен халық даналығын түсінумен тығыз байланысты екені атап өтілген. Мақал-мәтелдер сөздік қорды молайтуға, сөйлеу және жазу дағдыларын дамытуға, ұлттық ойлау мен мәдени ерекшеліктерді түсінуге үлкен үлес қосады. Автор мақал-мәтелдерді үйретудің әдістемелік тәсілдерін сипаттайды: олардың мағынасын синонимдер арқылы түсіндіру, студенттің ана тілінде немесе орыс тілінде аударма беру, презентациялар, жаттығулар, ребус және ойындар арқылы оқыту. Мақал-мәтелдерді қолдану тәжірибесі студенттердің коммуникативтік қабілетін дамытып, қазақ тілін үйренуге қызығушылығын арттырады.
Open Access
Страноведческий аспект в преподавании русского языка иностранным студентам в Республике Казахстан
(Suleyman Demirel University, 2011) Айтказина Т.Т.
В статье рассматривается страноведческий аспект в преподавании русского языка иностранным студентам в Республике Казахстан. Отмечается, что изучение иностранного языка всегда связано с ознакомлением с культурой, лежащей в основе языка. Особое внимание уделяется интеграции местного страноведческого материала в учебный процесс с учетом коммуникативных и познавательных потребностей студентов. Выделены различные типы учебных текстов страноведческого характера: этикетно-поведенческие, общественно-политические, культурно-исторические и тексты об образе жизни. Показано, что лингвострановедение является важным компонентом формирования коммуникативной и социокультурной компетенции студентов, делая изучение языка целостным процессом, который объединяет языковые факты и культурное понимание. Уникальная языковая ситуация Казахстана подчеркивает актуальность использования местного страноведческого материала в обучении.
Open Access
Türkiye Türkçesindeki Kalıp Sözlerin Kazakçaya Çevrilmesinde Karşılaşılan Sorunlar
(Suleyman Demirel University, 2011) Zübeyde Şadkam
Bu makalede Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullanılan kalıp sözlerin Kazakçaya aktarımında karşılaşılan dilsel ve kültürel sorunlar ele alınmaktadır. Küreselleşme ve kültürlerarası iletişim bağlamında çevirinin yalnızca dilsel değil, aynı zamanda kültürel bir eylem olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmada, Türkçe ve Kazakçanın akraba diller olmasına rağmen tarihsel, kültürel ve toplumsal farklılıklar nedeniyle kalıp sözlerin birebir karşılıklarının her zaman bulunamadığı ortaya konulmuştur. Özellikle günlük yaşamda kullanılan selamlaşma, dilek, temenni ve hitap ifadelerinin çevirisinde anlam kaymalarının yaşandığı belirtilmiştir. Türk dizilerinin Kazakçaya aktarımı örnek alınarak, tercümanların dilin ruhunu ve kültürel arka planını dikkate almalarının önemi vurgulanmıştır. Makale, kalıp sözlerin doğru aktarımının kültürlerarası anlayışı güçlendireceği sonucuna ulaşmaktadır.
Open Access
Early help, Better education!
(Suleyman Demirel University, 2011) Yechshanov G.
This paper examines the problem of school underachievement with particular attention to early foreign language instruction in preschool and primary school age. The study highlights that despite the recognized advantages of early systematic foreign language learning, many children experience learning difficulties that lead to poor academic performance and school maladjustment. The causes of underachievement are analyzed from psychological, pedagogical, biological, and social perspectives. Special emphasis is placed on factors such as insufficient school readiness, health problems, speech and sensory impairments, unfavorable social conditions, and weaknesses in teaching methods. The paper reviews classical and modern theories of school failure and stresses the importance of early diagnosis and timely pedagogical support. It is argued that effective assistance to underachieving students requires a комплекс approach involving teachers, psychologists, and medical specialists to prevent long-term learning difficulties and ensure successful education.
Open Access
Türkiye Türkçesinde Öğrenilen Geçmiş Zamanın Anlam ve İşlev Özellikleri ve Kazakçaya Aktarımı
(Suleyman Demirel University, 2011) Yard. Doç.; Altınşaş Kurmanali
Bu makalede Türkiye Türkçesinde kullanılan öğrenilen geçmiş zamanın (−miş’li geçmiş zaman) anlam ve işlev özellikleri ele alınmakta ve bu zaman biçiminin Kazakçaya aktarılması meselesi incelenmektedir. Zaman kategorisinin fiil sistemindeki yeri açıklanarak, öğrenilen geçmiş zamanın diğer zaman biçimlerinden farkı ortaya konulmuştur. Çalışmada, öğrenilen geçmiş zamanın tanık olunmayan olayları ifade etme, sonradan farkına varma, sonuçtan hareketle yargıda bulunma, efsane ve masal anlatımı, pişmanlık, üzüntü, şaşkınlık ve beklenmezlik gibi anlam alanlarında kullanımı örneklerle gösterilmiştir. Ayrıca, bu zaman biçiminin sözlü ve yazılı anlatımdaki işlevleri değerlendirilmiş, modal özelliklerinin bağlama göre zayıflayabildiği veya kaybolabildiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye Türkçesindeki öğrenilen geçmiş zamanın Kazakçadaki karşılıklarının belirlenmesine katkı sağlamaktadır.