СДУ хабаршысы - 2011

Permanent URI for this collection

https://repository.sdu.edu.kz/handle/123456789/2289

Browse

Now showing 1 - 20 of 41

Open Access
Solution of differential equations with vertical asymptotes
(Suleyman Demirel University, 2011) Uxikbayev K.B.
This article investigates the kernel of the inverse operator associated with the third-order differential operator defined by Ly = −y'' + q(x)y under periodic-type boundary conditions. Using Kolmogorov widths and s-number theory, we establish estimates for the operator’s properties and demonstrate that the inverse operator is a kernel operator when q(x) is continuous and satisfies q(x) ≥ 1. Several supporting lemmas are proven, including inequalities for the operator and relationships between s-numbers and Kolmogorov widths. The results provide a theoretical framework for understanding the behavior of higher-order differential operators in Hilbert and Banach spaces.
Open Access
Композитные вычислительные облака для мобильных платформ
(Suleyman Demirel University, 2011) Ахмед-Заки Д.Ж.; Акжалова А.Ж.; Кумалаков Б.А.
В статье рассматривается проблема ограниченности вычислительных ресурсов мобильных устройств и анализируются существующие облачные платформы, ориентированные преимущественно на серверные решения. Отмечается, что в большинстве современных подходов мобильные устройства выступают лишь в роли клиентов и не участвуют в предоставлении ресурсов облаку. Авторами предлагается альтернативный подход к организации облачных вычислений для мобильных платформ, основанный на принципах всеобщего разделения ресурсов и динамического распределения ролей между устройствами. Описывается модель временного формирования вычислительного облака для выполнения конкретной задачи, а также механизм подключения и отключения устройств на основе SLA-соглашений. Вводятся понятия достаточности и равновесия ресурсов, позволяющие определить необходимость расширения вычислительной инфраструктуры. Предложенный подход направлен на повышение эффективности использования ресурсов мобильных устройств и развитие распределённых мобильных вычислительных систем.
Open Access
A comparison between the traditional lecture method and concept mapping method on teaching boolean algebra
(Suleyman Demirel University, 2011) Cemil Tosik
In education implemented throughout the history of humanity, all kinds of information and social values intended to be transferred to the young generation are realized by teachers. The higher quality of teaching, the more achievement of student is. To achieve the goal of teaching and learning, the teacher must adopt effective teaching and learning methods in education. The teacher has many options to choose from different methods designed specifically for teaching and learning. The purpose of this research presented here is to investigate the effects of using concept maps on student achievement at teaching 'Binary System and Boolean Algebra'. Nowadays the information easy to reach but to keep in mind and to reach new findings and synthesis are quite difficult. In educational process for effective learning, the teaching materials for the learning purpose should be comprehensible and appropriate for the students. Furthermore, the learners are expected to construct the concepts and relations of the learning materials so as to achieve the desired learning objectives. Concept mapping is a method using graphs for representing knowledge in a structure according to different levels of abstraction and inclusion. The method has been widely applied in many disciplines and various educational levels. This learning environment is intended to guide the learners toward general understandings of the subject they have to learn.
Open Access
Информационные модели объектов для процесса управления проектами. Часть 1
(Suleyman Demirel University, 2011) Куандыков Айбол
Статья посвящена разработке признаковых информационных моделей объектов, участвующих в процессе управления проектами и освоения проектов. Рассматривается объектный состав проектной ситуации, включающий компании, рынок, цели, проекты, планы, ресурсы и процессы управления и контроллинга. Обосновывается необходимость формализованного и информативного представления сущностей для повышения эффективности принятия управленческих решений как в ручном, так и в автоматизированном режиме. Основное внимание уделяется признаковому и информационно-онтологическому моделированию компании как ключевого агента проектного процесса, включая модели ресурсов, возможностей и ценностей. Показано, что предложенный подход создает основу для формализации управления проектами и реализации машинных технологий поддержки принятия решений.
Open Access
Functional Equations: Review of Solution Methods and Applications in Real and Complex Analysis
(Suleyman Demirel University, 2011) Muammer Gul
This article provides an overview of functional equations, one of the oldest and most fundamental topics in mathematical analysis. It discusses classical types of equations, including Cauchy’s additive and multiplicative equations, and highlights their historical development through the works of D’Alembert, Poisson, Cauchy, and Lobachevsky. Several well-known equations, such as those related to the parallelogram law, hyperbolic functions, and non-Euclidean geometry, are illustrated as examples of how functional equations arise naturally in mathematics. The paper also explores the existence of discontinuous solutions, the role of continuity and boundedness assumptions, and how these conditions restrict solutions to linear or exponential forms. Finally, it emphasizes that many functional equations characterize broad classes of functions—such as periodic or symmetric functions—and outlines general strategies for solving them.
Open Access
Türkiye Türkçesindeki Kalıp Sözlerin Kazakçaya Çevrilmesinde Karşılaşılan Sorunlar
(Suleyman Demirel University, 2011) Zübeyde Şadkam
Bu makalede Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullanılan kalıp sözlerin Kazakçaya aktarımında karşılaşılan dilsel ve kültürel sorunlar ele alınmaktadır. Küreselleşme ve kültürlerarası iletişim bağlamında çevirinin yalnızca dilsel değil, aynı zamanda kültürel bir eylem olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmada, Türkçe ve Kazakçanın akraba diller olmasına rağmen tarihsel, kültürel ve toplumsal farklılıklar nedeniyle kalıp sözlerin birebir karşılıklarının her zaman bulunamadığı ortaya konulmuştur. Özellikle günlük yaşamda kullanılan selamlaşma, dilek, temenni ve hitap ifadelerinin çevirisinde anlam kaymalarının yaşandığı belirtilmiştir. Türk dizilerinin Kazakçaya aktarımı örnek alınarak, tercümanların dilin ruhunu ve kültürel arka planını dikkate almalarının önemi vurgulanmıştır. Makale, kalıp sözlerin doğru aktarımının kültürlerarası anlayışı güçlendireceği sonucuna ulaşmaktadır.
Open Access
Ağaç Yaşken Eğilir
(Suleyman Demirel University, 2011) Esra CIG
This article explores effective strategies for teaching young learners a foreign language, focusing particularly on how children naturally acquire their first language and how these processes can inform early foreign language instruction. Drawing on personal observations, developmental linguistics, and characteristics of young learners, the author emphasizes the importance of early and rich language exposure. The article discusses children’s innate abilities such as interpreting meaning through gestures, intonation, and context, as well as their creativity and imagination, which make them highly receptive to language learning. It highlights the role of multiple intelligences and the need to adapt teaching methods to diverse learner profiles. The author also shares practical techniques used outside the classroom to increase children’s exposure to English and enhance motivation through natural communication.
Open Access
А.Байтұрсынұлы және қазақ әдебиетіндегі діндәр дәуір жүйесі
(Suleyman Demirel University, 2011) Еркінбаев Ұ
Мақалада А. Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегіндегі діндар дәуір ұғымы теориялық поэтика тұрғысынан талданады. Автор қазақ әдебиетіндегі діни сипаттағы шығармалардың жанрлық жүйесін, мазмұндық және көркемдік ерекшеліктерін ғалым тұжырымдары негізінде қарастырады. Діндар дәуірдің қалыптасуына тарихи-әлеуметтік факторлардың әсері, араб-парсы әдеби дәстүрінің ықпалы және оның халықтық әдебиетпен арақатынасы сараланады. Сонымен қатар дін мен көркем шығармашылықтың ара жігі, діншілдік пен рухани таным мәселелері ашылады. Зерттеуде діндар дәуір туғызған қисса, хикаят, насихат, мінажат, толғау сияқты түрлердің жанрлық табиғаты салыстырмалы-тарихи поэтика аясында талданып, А. Байтұрсынұлының ұлттық әдеби ойдағы орны айқындалады.
Open Access
Қазіргі прозаның мазмұндық жүйесі
(Suleyman Demirel University, 2011) Қайрат Орақов
Мақалада қазіргі қазақ прозасындағы кейіпкер категориясы қарастырылады. Әдебиеттегі кейіпкердің типтік ерекшелігі, тұлға бейнесі мен қоғаммен байланысы талданады. Зерттеу Роза Мұқанова, Мадина Омарова және Лира Қоныстың шығармаларына сүйенеді. Автор қазіргі прозаның қоғам мен дәуір сұранысына сай жанрлық дамуын, кейіпкерлер арқылы ұлттық сана-сезім мен рухани құндылықтарды бейнелеу ерекшеліктерін көрсетеді. Сонымен қатар, жас қаламгерлердің шығармашылық белсенділігі мен олардың проза жанрын дамытудың қазіргі мүмкіндіктері талқыланады.
Open Access
Невербальный характер этноспецифических концептов
(Suleyman Demirel University, 2011) Оналбаева А.Т.
Статья посвящена исследованию этноспецифических концептов в контексте невербального общения. Рассматривается понятие концепта как единицы языка и культуры, включающей ценностный, образный и понятийный компоненты, а также его различие от понятия как когнитивной категории. Особое внимание уделяется полипеллируемости концептов, то есть возможности апеллировать к ним через различные вербальные и невербальные средства. Автор анализирует классификации концептов по степени значимости, интеграции и этнокультурной специфике, выделяя базовые и ядерные концепты, которые отражают ключевые ценности народа. Подчеркивается, что для понимания менталитета и культурных особенностей важно учитывать невербальное воплощение концептов в повседневном общении и литературных текстах.
Open Access
Türkiye Türkçesinde Öğrenilen Geçmiş Zamanın Anlam ve İşlev Özellikleri ve Kazakçaya Aktarımı
(Suleyman Demirel University, 2011) Yard. Doç.; Altınşaş Kurmanali
Bu makalede Türkiye Türkçesinde kullanılan öğrenilen geçmiş zamanın (−miş’li geçmiş zaman) anlam ve işlev özellikleri ele alınmakta ve bu zaman biçiminin Kazakçaya aktarılması meselesi incelenmektedir. Zaman kategorisinin fiil sistemindeki yeri açıklanarak, öğrenilen geçmiş zamanın diğer zaman biçimlerinden farkı ortaya konulmuştur. Çalışmada, öğrenilen geçmiş zamanın tanık olunmayan olayları ifade etme, sonradan farkına varma, sonuçtan hareketle yargıda bulunma, efsane ve masal anlatımı, pişmanlık, üzüntü, şaşkınlık ve beklenmezlik gibi anlam alanlarında kullanımı örneklerle gösterilmiştir. Ayrıca, bu zaman biçiminin sözlü ve yazılı anlatımdaki işlevleri değerlendirilmiş, modal özelliklerinin bağlama göre zayıflayabildiği veya kaybolabildiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye Türkçesindeki öğrenilen geçmiş zamanın Kazakçadaki karşılıklarının belirlenmesine katkı sağlamaktadır.
Open Access
Early help, Better education!
(Suleyman Demirel University, 2011) Yechshanov G.
This paper examines the problem of school underachievement with particular attention to early foreign language instruction in preschool and primary school age. The study highlights that despite the recognized advantages of early systematic foreign language learning, many children experience learning difficulties that lead to poor academic performance and school maladjustment. The causes of underachievement are analyzed from psychological, pedagogical, biological, and social perspectives. Special emphasis is placed on factors such as insufficient school readiness, health problems, speech and sensory impairments, unfavorable social conditions, and weaknesses in teaching methods. The paper reviews classical and modern theories of school failure and stresses the importance of early diagnosis and timely pedagogical support. It is argued that effective assistance to underachieving students requires a комплекс approach involving teachers, psychologists, and medical specialists to prevent long-term learning difficulties and ensure successful education.
Open Access
The internet as a tool for the development of intercultural communicative competence in english language education
(Suleyman Demirel University, 2011) Yusuf Yaylacı
This article explores the use of the Internet as a tool for developing intercultural communicative competence in English language education. It examines the evolution of computer-assisted language learning (CALL) from behavioristic to communicative and integrative approaches, highlighting the increasing role of multimedia and Internet technologies in fostering learner autonomy, authentic communication, and intercultural awareness. The paper discusses the context of English language teaching (ELT) in Kazakhstan, including Internet accessibility, computer literacy, and state educational policies that support English as a medium for intercultural communication. Practical strategies for integrating the Internet into task-based instruction are provided, emphasizing the potential for online collaborative projects, blogs, social networks, and intercultural interaction to enhance learners’ cognitive, behavioral, and affective development in intercultural competence.
Open Access
Аударма еңбектерге шағын шолу
(Suleyman Demirel University, 2011) Есбосынов Е.З
Мақалада қазақ әдебиетінің шығармаларын шет тілдерге аудару мәселесі қарастырылады. Қазақ тілінен шет тілдерге және керісінше аударма жасаудағы қиындықтар, орыс тілінің «көпір» рөлін пайдаланбау қажеттігі, аударма стилінің ұлттық ерекшеліктері және сапалық жаңа деңгейге көтерілу жолдары талданады. Түрік тіліндегі аудармалық тәжірибелер, қазақ классикалық шығармаларының түрік тіліндегі аудармалары, сондай-ақ аудармадағы мәтіндік, лексикалық және семантикалық аспектілер қарастырылады. Мақалада аудармалық практикадағы ғылыми зерттеулер мен аудармалардың сапасы, тарихи және мәдени контекстте олардың орны көрсетіледі.
Open Access
Оралхан Бөкей шығармашылығындағы мифтік құбылушылық
(Suleyman Demirel University, 2011) Сыдықова Ж.
Мақалада Оралхан Бөкей шығармаларындағы мифтік құбылушылық, яғни метаморфоза мәселесі қарастырылады. Мифтік санадағы құбылушылық адамның жануарларға, табиғат нысандарына немесе ішкі рухани әлеміне өтуімен сипатталады. Авторлар метаморфозаны тек сыртқы өзгерістермен шектемей, адамның психологиялық, эмоционалдық және рухани құбылыстарын қамтитындығын көрсетеді. Мақалада қазақ фольклоры мен әлем әдебиетіндегі құбылушылық мысалдары, сондай-ақ О. Бөкей шығармаларындағы кейіпкерлердің (Ерік, Қар қызы) мифтік трансформациялары талданады. Зерттеу көрсеткендей, Бөкейдің прозасында мифтік құбылушылық кейіпкерлердің ішкі жан-дүниесін ашу, олардың өмірлік философиясын көрсету, сондай-ақ әлеуметтік және ұлттық ерекшеліктерді бейнелеу үшін қолданылған.
Open Access
Ұлттық дәстүрлер – ұлттық рухтың қайнар көзі
(Suleyman Demirel University, 2011) Дандай Ысқақұлы
Мақалада қазақ халқының ұлттық дәстүрлері мен салт-әдеттерінің ұрпақ тәрбиесіндегі рөлі қарастырылады. Автор ұлттық дәстүрлердің ұлттық сана-сезімді қалыптастыруда, рухани мәдениетті сақтау мен дамытуда негізгі рөл атқаратынын атап көрсетеді. Қазақ халқының көшпелі мәдениеті, сөз өнері, тұрмыс-салт жырлары, әдет-ғұрыптары ұлттық болмыстың қалыптасуына, ұлт бірлігінің сақталуына және жас ұрпаққа ұлттық құндылықтарды жеткізуге ықпал етеді. Мақалада сондай-ақ тілдің, ұлттық дәстүрлердің әлсіреуі ұлт болмысының да әлсіреуіне, ал рухани дағдарыстың қоғамға қауіпті екенін талдайды. Автор ұлттық дәстүрлерді жаңашылдықпен ұрпаққа жеткізудің, ұлттық сана-сезімді қалыптастырудың аса маңызды екенін атап көрсетеді.
Open Access
Таңжарық пен Петефи шығармашылығындағы ұқсастықтар
(Suleyman Demirel University, 2011) Әнуар Тажидін
Мақалада 19-ғасырдағы Венгрия ақыны Шандор Петефи мен 20-ғасырдағы Қытайдағы қазақ ақыны Таңжарық Жолдыұлының шығармашылығы салыстырмалы тұрғыда қарастырылады. Екі ақын да өз дәуірінің күрделі тарихи-әлеуметтік жағдайында өсіп, демократиялық, төңкерісшіл идеяларды насихаттаған, халыққа еркіндік пен білім жолында қызмет еткен. Зерттеу көрсеткендей, олардың шығармашылық жолы, өлеңдерінің тақырыптық ауқымы және қоғамдық белсенділігі арасында ұқсастықтар бар. Ақындар өз дәуірлерінің мәдени және әдеби контекстін терең түсініп, халықтың өмірін, қиындықтарын шынайы бейнелеген. Сонымен қатар, олар халық ауыз әдебиеті мен өз ұлтының классикалық әдеби мұрасын сабақтастыра пайдаланып, басқа ұлттардың әдебиетіне де үйренген. Бұл салыстырмалы талдау олардың шығармашылығы мен дәуірлік ерекшеліктерін толық ашуға мүмкіндік береді.
Open Access
About Existence of Solution of Third-Order Derivative of −y'' + q(x)y = f Type Equations
(Suleyman Demirel University, 2011) Omer Cakir
In this paper, we investigate the existence of solutions for third-order differential equations of the form −y'' + q(x)y = f within a Hilbert space of square-integrable functions on the interval from −π to π. The study focuses on the differential operator defined by −y'' + q(x)y under periodic-type conditions, where the function and its first two derivatives satisfy y(i)(−π) = y(i)(π) for i = 0, 1, 2. Several preliminary lemmas are established, including integral identities and inequalities related to the scalar product involving the operator. Using these lemmas, it is shown that the kernel of the operator is trivial, and a bounded inverse operator exists. Consequently, the boundary value problem has a unique solution for any square-integrable function f, provided that the coefficient function q(x) is continuous. These results contribute to the theoretical understanding of higher-order differential operators in Hilbert spaces.
Open Access
The effect of mind mapping instruction on the attitudes toward geometry
(Suleyman Demirel University, 2011) H. Aliyev; Erdal Ayan
This article examines the impact of mind mapping instruction on 8th-grade students’ attitudes toward geometry. Grounded in constructivist learning principles, the study explores how mind mapping, as a visual and associative note-taking technique, supports students’ comprehension, creativity, and recall of geometric concepts. The research was conducted with 52 students divided into experimental and control groups over an 8-week period. While the control group received traditional instruction, the experimental group was taught mind mapping techniques and used them consistently during lessons on angles and triangles. Attitudes toward geometry were measured using the Attitudes Toward Mathematics Inventory (ATMI). Results indicate that mind mapping instruction contributed positively to students’ enjoyment, confidence, and motivation toward geometry, while reducing anxiety related to the subject.
Open Access
Принципы обеспечения надежности функционирования распределённой компьютерной системы
(Suleyman Demirel University, 2011) Ахметов Б.; Куандыков А.А.
В статье рассматривается проблема обеспечения надежности функционирования распределённых компьютерных систем (РКС), являющихся основой реализации и интеграции современных бизнес-процессов. Отмечается, что усложнение архитектуры РКС и рост их функциональности приводят к повышенной уязвимости системы с точки зрения надежности. Авторы обосновывают необходимость системного и комплексного подхода к решению данной задачи, учитывающего многофакторный и многоэтапный характер обеспечения надежности. Предлагается методика отбора, анализа и совместного применения принципов надежности на основе оценки их эффективности и совместимости. Рассматриваются ключевые принципы обеспечения надежности РКС, включая принцип избыточности, этапности, многоуровневой отказоустойчивости, репликации ресурсов и автоматического контроля. Приводится классификация видов избыточности и примеры их практического применения.