55 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 55
Item Open Access ARTIFICIAL AI IN TEST AUTOMATION: SOFTWARE TESTING OPPORTUNITIES WITH OPENAI TECHNOLOGY - CHATGPT(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Talasbek A.Abstract. One of the most important and significant stages of the software development life cycle is software testing. Automated testing reduces testing costs and increases productivity, resulting in a high-quality and stable end product. To ensure that software is bug-free and delivers the desired user experience, test automation is critical. As technology advances, test automation becomes more complex. However, advanced Al technologies will soon become commonplace thanks to powerful tools like ChatGPT that, among countless other things, can chat with you and teach you how to read and write code like a human. In this article, we will try to consider the possibilities of automation with chatgpt. Starting with writing test plans, and test scripts by using Python and Selenium WebDriver. How ChatGPT can improve our tasks and make them more feasible. By leveraging the capabilities of ChatGPT, software testing engineers can enhance their skills, improve testing capabilities, and achieve better quality and accuracy of test results. The opportunities presented by ChatGPT can lead to improved efficiency, productivity, and overall performance in the field of software testing engineering.Item Open Access KAZAKH HANDWRITING RECOGNITION(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Bazarkulova A.; Mutalivev Y.; Chazhabayev A.; Telman D. ; Bazarkulova D.Abstract. Recognition of handwritten text is one aspect of object recognition and known as handwriting detection cause of a computer’s potential to recognize and comprehend readable handwriting from resources including paper files, touch smart devices, images, etc. Data is categorized into a number of classes or groups using pattern recognition. The paper presents a successful experiment in recognizing handwritten Kazakh text using Convolutional Recurrent Neural Network based architectures and the Kazakh Autonomous Handwritten Text Dataset. The proposed algorithm achieved an overall accuracy of 86.36% and showed promising results. However, the paper suggests that further research could be conducted to improve the model, such as correlating and enlarging the database or incorporating other models and libraries. Additionally, the paper emphasizes the importance of considering language specifics when building a text recognition model, as modern algorithms that work well in one language may not guarantee the same performance in another.Item Open Access ЦИФPЛAНДЫPУ ЖAҒДAЙЫНДA БIЛIМ БEРУДIҢ 8-СЫНЫП ГЕОМЕТРИЯСЫН ОҚЫТУДА ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Bаzаrbекоvа D.Аңдатпа. Осы тақырыпта цифрландыру аясында ортанғы сыныптарда геометрия пәніне талдау жүргізіп, дайарлаудың керекті әдістерін пайдалану керектілігі теориялық тұрғыда көрсетілген. Цифрландырудың қиын тұстары білім беру саласында болуы мүмкін. Математика сабақтарында скаляр шамаларды тиімді шешу жолдары қарастырылған. Ақпараттық технологияларда геометриялық жүйенің тиімділігі көрсетілген. Қандайда бір есептерді түрлі формулалармен шешу жолдары нақтыланған. Ғылыми калькулятормен қалай дұрыс жұмыс жасау керек екендігі баяндалған. Кез келген тақырыпты оқытқанда басқа геометриялық фигураларды және оларға сәйкес скалярларды пайдаланып есептер құрастыруға және шешуге болады. Сонымен қатар, әртүрлі математикалық модельдерді қолдана отырып, мәселені әртүрлі тәсілдермен шешу мүмкіндігін атап, өту маңыздығын арттыру бағыты нақты баяндалған. Пайдаланылған әдебиеттер де дәлме дәл көрсетілген.Item Open Access КОМПЬЮТЕРЛІК ЛИНГВОДИДАКТИКА: ЗЕРТТЕЛУІ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ БАЗАЛЫҚ ҰҒЫМДАРЫ(SDU University, 2023) Шарипбекова Д.Т.Аңдатпа. Мақалада тілді оқыту үрдісіне компьютерлік технологияны ендірудің қазіргі қалпын зерттеу көзделеді. Қолданбалы тіл білімінде жаңа бағыттың – компьютерлік лингвистиканың пайда болғанын теориялық тұрғыда айқындаумен қатар, жасанды интеллекет жүйесін, жасанды тілдер үлгілерін құру қажеттілігін алға тартады. Тарихи жүйе ретінде қалыптасқан табиғи тілдер адамдардың өзара қарым- қатынасына қызмет етсе, жасанды тіл де адам-машина, машина-машина, машина-адам қарым-қатынасы үшін жасалғандығын дәлелдегісі келеді. Лингвистика ғылымынсыз жасанды тілді жетілдіру, сонымен бірге адамның компьютермен табиғи тілде қарым-қатынас жүйесін жасау, күрделі адам- машина кешені қызметінің тиімділігін арттыру мүмкін емес екендігі әдістемелік тәжірибелер негізінде анықталған.Item Open Access ҚАЗАҚ ТІЛІН ШЕТ ТІЛІ РЕТІНДЕ ОҚЫТУДА ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЦИФРЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Р.Ж.АбнасыроваАңдатпа. Ұсынып отырған мақалада шетелдік студенттерге ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың көмегімен сабақты түрлендіру мәселесі қарастырылады. Осы технологияларды тиімді қолдану арқылы біз шетелдік студенттердің қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыра аламыз. Мақалада тіл үйренушіге алғашқы сабақты үйрету тәсілдері және ол жерде қолданылатын түрлі ойындар мен тапсырмаларды жинақтап көрсетеміз. Атап айтатын болсақ, қазіргі кезде интерактивті жаттығулар жасауға арналған көптеген онлайн-ресурстар өте көп. Солардың ішінде бізге қазақ тілін үйретуге жақсы келетін бағдарлама ол – LearningApps. Сонымен қоса, қашықтан оқыту кезінде студенттердің сабаққа деген ынтасын арттыратын қызықты тапсырмалар жинағын https://quizlet.com, https://docs.google.com/forms, https://www.menti.com бағдарламар арқылы да жасауға болады. Мақалада қазақ тілін шетелдік азаматтарға үйрету кезінде қолдануға тиімді бағдарламалар ретінде осы жоғарыда айтылған бағдарламалар қарастырылды.Item Open Access ОРГАНИЗАЦИЯ ВЗАИМОДЕЙСТВИЙ МЕЖДУ УЧЕНИКОМ И УЧИТЕЛЕМ НА УРОКЕ МАТЕМАТИКИ(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Орынбекова А.ААннотация. В данной статье описывается методика организации взаимодействия между учениками и учителем на уроке математики. Рассматривается такой метод организации как взаимодействие учителя и ученика. Одним из способов взаимодействия является самостоятельная работа, а также ее ключевые аспекты, позволяющие более эффективно проводить организацию преподавательской деятельности. В качестве примера была рассмотрена средняя школа, учителя которой активно применяют приемы организаторского взаимодействия учителя и учеников. Был рассмотрен пример показательного урока, на котором учитель взаимодействует с учениками посредством опроса. Вследствии такого опроса учитель определяет уровень знаний учеников для построения эффективного плана урока. Для учеников же такой опрос служит одним из способов повторения пройденного и подготовкой к новому материалу. Также для статистики ученики всей школы участвуют в опросе, нравится ли им заниматься математикой. Данные записываются в виде диаграммы и впоследствии выдвигаются соответствующие выводы.Item Open Access PREDICTING COURSE GRADES OF STUDENTS’ ACADEMIC PERFORMANCE USING THE LIGHTGBM REGRESSOR.(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Bairamova D.Abstract. In the modern world, using all available opportunities and technologies, special attention should be paid to the development of the education system of students, since education serves as the basis for the development of the future generation. Nowadays, thanks to the use of available Artificial Intelligence methods, it is possible to predict various events, anomalies or other important things. With the help of machine learning, it is possible to predict at an early stage of a student's education whether he will finish the course successfully or not. In this study, it is proposed to predict the final score which student will receive at the end of the course using a number of predictors as an assessment for the first quiz and 3 types of tasks using the LightGBM regressor, which is a high-performance algorithm with gradient boosting. The results of using the LGBM regressor using GridSearchCV allowed to determine the best settings of hyperparameters from three selected tree-like boosting methods: 'dart', 'gbdt', 'goss'. The GOSS method was determined to be the best of the three methods listed with an estimate of R2 score in 0.81, which is 0.24 more than the R2 score of the Linear Regression forecast of — (0.57).Item Open Access «Правовое регулирование иммиграционных потоков иностранной рабочей силы: на примере Республики Казахстан»(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Темірболат А.С.Аннотация: Исходя из геополитического и экономического положения Казахстана, а также его истории, миграционные вопросы всегда были важны для страны. Проблема миграции - это не та проблема, с которой мы совершенно незнакомы; на самом деле мы сталкивались с ней много раз на протяжении всей нашей истории как государства. Но их надо было назвать как-то иначе. Многие казахи были вынуждены эмигрировать в начале советской эпохи, потому что такие факторы, как преследование казахской элиты, принудительная коллективизация и массовый голод, не позволяли им жить в мире, поэтому они были вынуждены покинуть свою родину и эмигрировать в соседние страны. С другой стороны, миллионы людей были изгнаны из других частей Советского Союза, наводнив Казахстан (в основном этнические группы крымских татар, чеченцев, немцев и т. д.). Этот метод все еще находится в стадии разработки, хотя и не является обязательным. Однако ясно, что люди делают это потому, что их жизнь не ладится. Важность этого вопроса обусловлена тем, что с каждым годом все большее число иностранных граждан ищут работу в Казахстане, что часто приводит к нарушению их прав. Несмотря на присутствие НПА, нарушения их прав продолжаютсяItem Open Access МҰХТАР МАҒАУИННІҢ «ЖАРМАҚ» РОМАНЫНДАҒЫ КӨРКЕМДІК УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Ізбай Іңкәр ӨмірбекқызыАңдатпа. Мақаланың кіріспе бөлімінде жалпы хронотоп терминінің шығу тарихына, ғылыми айналымға енгізген ғалымдар мен зерттеушілер берген анықтамаларға шолу жасалып, қазақ әдебиетіндегі уақыт және кеңістік категориясының зерттелуі қозғалған. Сонымен қатар М.Мағауиннің «Жармақ» романында көрініс беретін тарихи көркем уақыт пен кеңістік категориясына бойынша талдаулар жүргізіліп, тұжырымдар жасалды. Романда баяндалған негізі сюжет желісі екі тұлғалық бөліністі қамтиды. ал автор оқиғаны уақыт пен мекеннің адам санасынан тыс өзгеріп отыруы арқылы дамыта түскен. Уақыт пен кеңістіктің өзгеріп отыруына кейіпкердің эмоционалды-психологиялық жай-күйі, темпоралды ритм қозғалысы мен өзгерісі де әсер еткен. Романдағы метафизика, эстетика, этиканың байланысы және бір уақыт шенберінде болған бірнеше әрекет, кейіпкер тұрған кеңістіктің өзгеріп отыруы қарастырылды. Оған қоса автордың әдеби шығармадағы көркем уақыт пен кеңістікті берудегі тілдік қолданыстарының маңызы туындыдан алынған мысалдармен дәйектепді.Item Open Access STOCHASTIC DYNAMIC VEHICLE ROUTING PROBLEM SURVEY(СДУ хабаршысы - 2023, 2023) Akhmetbek Y.; Mustakhov T.Abstract. The present article aims to offer an exhaustive and in-depth investigation of the Stochastic Dynamic Vehicle Routing Problem, which remains a significant challenge in the field of transportation logistics. To achieve this objective, we will undertake a meticulous analysis of the latest cutting-edge techniques and methodologies deployed to tackle this complex optimization problem. Furthermore, we will delve into the intricate and multifaceted stochastic and dynamic constraints that pose formidable obstacles to effective route planning and optimization. Through this survey paper, we seek to provide a comprehensive understanding of the current state-of-the-art approaches and highlight the potential avenues for future research in this critical area of transportation logistics. In addition, we will also analyze the application of advanced reinforcement learning methods and Markov decision processes to solve the problem of stochastic dynamic vehicle routing.