Browse
Recent Submissions
Item Open Access ENTREPRENEURIAL ORIENTATION AND BRAND AWARENESS AMONG MICRO-SMALL ENTERPRISES IN KAZAKHSTAN: THE ROLE OF SOCIAL MEDIA USAGE(SDU University, 2026) Sekirukhan Y.In rapidly changing and resource-constrained business circumstances, microsmall enterprises (MSEs) depend heavily on internal strategic capabilities and digital tools to enhance their market presence. Previous studies propose that entrepreneurially orientated firms are generally more innovative-oriented, proactive and open to calculated risk-taking despite uncertainty, while social media usage provides these enterprises with accessible channels for communication, promotion, as well as customer engagement. However, there is limited research that has tested the association among these three constructs, namely entrepreneurial orientation, social media usage, and brand awareness, particularly within the emerging economy contexts such as Kazakhstan. This paper studies the relationship between entrepreneurial orientation, brand awareness, and social media usage among MSEs in Kazakhstan by implementing a quantitative research method. It gathered responses from MSE owners or managerial representatives through a structured survey using Google form. The paper implemented the PLS-SEM technique for final analysis. For the higher-order formative structure of entrepreneurial orientation, a two-stage analysis method was used. The analysis of the research indicates a strong significant link between entrepreneurial orientation and positive influence on both social media usage and brand awareness. However, the use of social media platforms did not statistically influence brand awareness, and its mediating role is not supported. These findings propose that entrepreneurial orientation contributes directly to brand awareness, while the role of social media usage is rather limited than expected. By providing empirical evidence, this study brings value to existing literature by showing that internal strategic capabilities of the firm may be more influential for the branding outcomes than digital adoption alone within MSEs across developing economies. These results also offer practical implications for policymakers and managers by pointing out that for brand development to be effective, it is required, viii not solely the digital adoptions, but also the development of entrepreneurial capacities.Item Open Access The Role of Digital Competencies of Managers in Ensuring the Competitive Advantage of Business in the Republic of Kazakhstan (Focus on digitalization, intellectual potential, entrepreneurship)(SDU University, 2026) Sagyn Zh.The accelerating digital transformation of healthcare requires managerial leaders who can effectively integrate technology into strategic and operational decisionmaking. This study investigates the role of digital competencies of healthcare managers in fostering competitive advantage within the healthcare sector of the Republic of Kazakhstan. Drawing on dynamic capabilities theory, human capital theory, and resource-based view, the research positions managerial digital competencies as a key enabler of perceived competitive advantage. A quantitative survey design was employed, collecting data from 140 healthcare managers across hospitals and clinics in Kazakhstan using a four-block, 34-item Likertscale instrument. Block 1 assessed general digital competencies, Block 2 covered the application of digital tools in work, Block 3 captured perceived impact on managerial effectiveness, and Block 4 examined organisational opportunities for digital skill application. Blocks 1–2 operationalised the independent variable (DC: digital competency composite) and Blocks 3–4 the dependent variable (CA: perceived competitive advantage composite). Statistical analyses included descriptive statistics, reliability analysis (Cronbach's alpha), Spearman's rank correlation, and simple linear regression. All scales demonstrated excellent internal consistency (α = 0.879–0.945). The DC–CA correlation was moderate (ρ = 0.490, p < .001), and the regression model was statistically significant (β = 0.551, R² = .307, p < .001), explaining 30.7% of the variance in perceived competitive advantage. The findings support H1: managerial digital competencies are positively and significantly associated with perceived competitive advantage in Kazakhstan's healthcare organisations. The study highlights digital tool application (Block 2, M = 3.17) and organisational enabling conditions (Block 4, M = 3.21) as priority areas for investment. Limitations include convenience sampling, cross-sectional design, common method bias risk, and reliance on perceived rather than objective competitive advantage measures. vii This research fills a contextual gap by delivering empirical insights from a Central Asian healthcare system undergoing digital transformation and provides a validated measurement instrument for future research.Item Open Access The Impact of Mental Health Awareness on Leadership and Employee Engagement(SDU University, 2026) Kalmaganbet Sh.Employee mental health has grown to becoming a more critical issue for organizations who want to create a healthier and more productive workplace for their employees. This study looks at the effects of mental health training in organizations on employee engagement, and investigates the mediating effects of organizational leadership support and the psychological safety climate, and the moderating effect of organizational trust. Based on the Job Demands–Resources (JD-R) model, the study suggests that mental health awareness is an organizational resource that can positively affect the employee's engagement both directly and indirectly. The data were obtained using a structured survey, and analyzed using the analysis methods of Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The findings revealed that there is a positive relationship between mental health awareness in the organization and employee engagement. In addition, the role mental health awareness plays in leadership support and psychological safety partially mediates the link between mental health awareness and employee engagement. The results also reveal that organizational trust further enhances the positive connection between mental health awareness and employee engagement. Further analysis showed variations in strength of some relationships by generation. This study builds on a growing body of literature on workplace mental health by pointing to the value of cultivating mental health awareness, practices of supportive leadership, psychological safety, and organizational trust. The findings offer implications for organizations aiming to foster healthy workplaces and enhance employee engagement.Item Open Access The Impact of Remote Work on Employee Well-Being in Small and Medium-Sized Enterprises(SDU University, 2026) Sakhipkereyeva A.In the post-pandemic period, the remote work format was transformed from an emergency measure into a stable component of modern labor relations. Despite the obvious advantages in the form of flexibility and autonomy, the transition to remote management creates specific challenges for small and medium-sized enterprises (SMEs), which traditionally operate in conditions of limited financial, technological and human resources. This dissertation is devoted to the analysis of the impact of remote work on the well-being of SME employees, with a special focus on such parameters as mental health, job satisfaction, quality of organizational support and productivity. The theoretical foundation of the research is based on the synthesis of the theory of self-determination and the model of "requirements and resources in work" (JD-R model). The empirical part was performed within the framework of the quantitative paradigm: data collection was carried out through a survey of SME employees in Kazakhstan, and subsequent verification of hypotheses was carried out using the structural modeling method (PLS-SEM) in the SmartPLS 4 software environment. The results of the study demonstrate that the well-being of staff in a remote format is determined not so much by the availability of digital tools as by the quality of "soft" management factors: clarity of communications, regularity of feedback from management, emotional support and respect for the boundaries between professional and personal life. The author concludes that remote work becomes a driver of productivity in the SME sector only if it is administered as a human-centered organizational practice, and not as a purely technical solution for changing the workplace location.Item Open Access ҚАҢТАР ОҚИҒАСЫНЫҢ ШЕТЕЛДІК МЕДИАДАҒЫ РЕПРЕЗЕНТАЦИЯСЫ(SDU University, 2026) Өскен Д.ТОсы магистрлік диссертация 2022 жылғы Қаңтар оқиғасының шетелдік медиадағы репрезентациясын зерттеуге арналған. Зерттеудің негізгі мақсаты – алты жетекші халықаралық басылымда (The New York Times, The Washington Post, Financial Times, The Economist, Eurasianet жəне The Diplomat) Қазақстандағы қаңтар оқиғасының қалай интерпретацияланғанын, қандай фреймдер арқылы ұсынылғанын анықтау болды. Зерттеу медиа репрезентация жəне фрейминг теорияларына негізделді. Теориялық негіз ретінде Robert Entman’ның фрейминг моделі, Stuart Hall’дың репрезентация теориясы, сондай-ақ Snow мен Benford’тың əлеуметтік қозғалыстар фреймингі жөніндегі еңбектері пайдаланылды. Зерттеу барысында сапалық контент-анализ жəне фреймдік талдау əдістері қолданылып, деректерді өңдеуде MAXQDA бағдарламасы пайдаланылды. Талдау нəтижесінде жеті негізгі интерпретациялық фрейм анықталды: наразылықтың легитимділігі, шетелдік ықпал мен геосаясат, əлеуметтік-экономикалық себептер, мемлекеттік легитимділік пен басқару, элиталар арасындағы билік күресі, хаос пен тұрақсыздық, қауіпсіздік пен зорлық-зомбылық. Зерттеу нəтижелері халықаралық медиада Қаңтар оқиғасының бейтарап емес, керісінше бір-бірімен бəсекелес интерпретациялар арқылы ұсынылғанын көрсетті. Мемлекеттік легитимділік, қауіпсіздік жəне геосаяси фреймдер доминант орын алса, наразылықтың легитимділігі мен əлеуметтік-экономикалық себептер салыстырмалы түрде маргинализацияланды. Сонымен қатар, фреймдердің уақыт өте трансформацияланатыны – бастапқыда экономикалық себептерге негізделген интерпретацияның кейін қауіпсіздік нарративіне ауысқаны да анықталды. Зерттеу медианың тек ақпарат жеткізуші ғана емес, шындықты белсенді түрде қалыптастырушы институт екенін дəлелдейді. Алынған нəтижелер журналистика, медиазерттеулер жəне Қазақстанның халықаралық коммуникациялық саясаты салаларында практикалық маңызға ие.Item Open Access МЕДИАДИСКУРСТАҒЫ АЭС: АҚПАРАТТЫҚ КҮН ТӘРТІБІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ(SDU University, 2026) Мергенова А.Т2024 жылдың 2 қыркүйегінде Қ.К. Тоқаев елдегі алғашқы атом электр станциясының құрылысына қатысты референдумның уақытын жариялаған еді. Сол уақыттан бастап бұл жайт медиа кеңістікте көрініс тапқан ауқымды қоғамдық пікірталастарды тудырды. Бұл зерттеу елімізде мемлекет тарапынан қаржыландырылатын және тәуелсіз БАҚ өкілдерінің АЭС салу мәселесі бойынша халыққа ақпаратты ұсынуын зерттеу үшін медиа эффектілері теориясын арқау етеді. Себебі диссертацияда қазіргі медиадискурс шеңберінде Қазақстанда АЭС салу тақырыбы бойынша ақпараттық күн тәртібін қалыптастыру ерекшеліктерін анықтау мақсаты көзделді. Атап айтқанда, зерттеу келесі сұрақтарға жауап іздейді: «Мемлекет қаржысына тәуелді және мейлінше тәуелсіз БАҚ өкілдерінің АЭС салуға қатысты күн тәртібі қандай?», «Орыс және қазақтілді аудиторияға бағытталған ақпарат қандай фреймдер арқылы ерекшеленеді?». Осы мақсатта зерттеу екі жетекші БАҚ-тың қазақ және орыстілді жаңалықтар сайттарына контент-анализ жүргізді. Олардың біреуі толықтай үкіметтен қаржыландырылса, екіншісі мемлекет қаржысына мейлінше тәуелсіз БАҚ. Бірінші бұқаралық ақпарат құралдары – «Егемен Қазақстан» қазақ тілінде ақпарат таратататын жаңалықтар сайты және орыс тілінде хабар таратушы – «Казахстанская правда» сайты; ал екінші БАҚ өкілдері – «Vlast.kz» сайтының қазақ және орыстілді порталы. Зерттеудің теориялық негізін күн тәртібін белгілеу теориясы, фреймиң теориясы және праймиң теориясы құрайды. Контент-анализбен қатар дискурс-анализ де қолданылды. Зерттеу нәтижелері мемлекеттік БАҚ-тың тәуелсіз БАҚ-қа қарағанда үш есе артық материал жариялай отырып, АЭС тақырыбын бірыңғай оң фреймдер жүйесі арқылы ұсынғанын, ал тәуелсіз «Vlast.kz» порталының балама дауыс ретінде жұмыс жасағанымен, тілдік асимметрия мен сандық шектеуге байланысты доминантты нарративті өзгерте алмағанын айқындады.Item Open Access ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫНДАҒЫ ТАБИҒИ АПАТТЫҢ КӨРІНІСІ. 2024 ЖЫЛҒЫ БАТЫС ӨҢІРЛЕРІНДЕГІ СУ ТАСҚЫНЫ МЫСАЛЫНДА(SDU University, 2026) Оралбек А.ҚЖасанды интеллект технологияларының медиа саласына қарқынды енуі жаңалық өндіру, өңдеу жəне тарату үдерістерін түбегейлі өзгертіп жатыр. Əсіресе, жаңалық жазуда жасанды интеллект құралдарын пайдалану редакция жұмысының тиімділігін арттырғанымен, журналистік этика, кəсіби жауапкершілік жəне қоғамдық сенім мəселелерін қатар алға шығарды. Осыған байланысты зерттеу жұмысы жаңалық жазуда жасанды интеллект қолданудың этикалық аспектілерін талдауға арналған. Зерттеу жұмысы əлеуметтік жауапкершілік теориясы аясында жүзеге асырылады. Журналистика қоғам алдындағы міндеттері мен медиа институттардың этикалық жауапкершілігі тұрғысынан қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – халықаралық танымал редакциялардың жасанды интеллектті қолдануға қатысты этикалық құжаттарын салыстырмалы контент-анализ əдісі арқылы зерделеп, ортақ ұстанымдары мен ерекшеліктерін анықтау. Зерттеу нысаны ретінде Associated Press, The Washington Post, The New York Times, Reuters, BBC жəне Financial Times редакцияларының жасанды интеллектке қатысты редакциялық қағидаттары мен этикалық нұсқаулықтары алынды. Сонымен қатар зерттеудің өзектілігі Қазақстанда жасанды интеллект технологияларын құқықтық жəне институционалды тұрғыдан реттеу мəселелерінің күн тəртібіне шығуымен де байланысты. Соңғы жылдары халықаралық медиа ұйымдар жасанды интеллектті қолдануға қатысты арнайы редакциялық нұсқаулықтар қабылдап, контентті белгілеу, адам бақылауын сақтау жəне аудитория алдындағы ашықтық қағидаттарын күшейте бастады. Мұндай тəжірибелерді зерттеу отандық медиа кеңістікте жасанды интеллектті жауапты қолдану мəдениетін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Зерттеу барысында генеративті жасанды интеллект қолданудағы негізгі этикалық мəселелер, атап айтқанда, ақпараттың дəлдігі мен шынайылығы, авторлық құқық, алгоритмдік бейтараптық жəне жауапкершілік мəселелері талданады. Контент-анализ нəтижесінде халықаралық редакциялардағы этикалық тəсілдердің ұқсастықтары мен айырмашылықтары айқындалып, олардың əлеуметтік жауапкершілік қағидаттарымен сабақтастығы бағаланады. Зерттеудің ғылыми жаңалығы халықаралық жетекші редакциялардың жасанды интеллектке қатысты этикалық құжаттарын əлеуметтік жауапкершілік теориясы негізінде салыстырмалы талдауында көрінеді. Зерттеу нəтижелері журналистикадағы жасанды интеллекттің мүмкіндіктері мен шектеулерін айқындауға, кəсіби этика талаптарының трансформациясын бағалауға жəне медиа ұйымдарға арналған практикалық ұсынымдар əзірлеуге негіз болады. Сондай-ақ жұмыс жасанды интеллект дəуіріндегі журналистиканың қоғамдық миссиясы мен редакциялық жауапкершілігінің маңызын көрсету арқылы осы бағыттағы ғылыми зерттеулерді толықтыруға үлес қосады.Item Open Access ИНСТАГРАМНЫҢ ҚАЗАҚ СЕГМЕНТІНДЕГІ ЭМОЦИЯЛЫҚ ДИСКУРС: САЛТАНАТ НҮКЕНОВА ІСІНІҢ ҚОЛДАНУШЫЛАР АРАСЫНДА КӨҢІЛ-КҮЙ ҚАЛЫПТАСТЫРУЫ(SDU University, 2026) Канатова Д.Б.Бұл зерттеу Салтанат Нүкенова ісіне байланысты Instagram-ның қазақ сегментінде қалыптасқан қоғамдық көңіл-күй мен эмоциялық дискурсты талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты – аталған әлеуметтік желіде қандай эмоциялар басым болғанын және олардың қандай нарративтер арқылы көрініс тапқанын анықтау. Қазіргі цифрлық қоғамда әлеуметтік желілер қоғамдық пікір қалыптастырудың маңызды алаңына айналған. Әсіресе резонансты оқиғалар кезінде платформаларда пайдаланушылардың эмоциялық реакциялары кеңінен таралып, ұжымдық көңіл-күйдің қалыптасуына әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда, Instagram платформасы тек ақпарат алмасу құралы ғана емес, эмоциялар мен мағыналар тудыратын коммуникациялық кеңістік ретінде қарастырылады. Зерттеудің теориялық негізін Zizi Papacharissi ұсынған аффективті аудиториялар (Affective Publics) теориясы құрайды. Аталған теорияға сәйкес, пайдаланушылар әлеуметтік желілерді тек ақпарат алу үшін ғана емес, өз эмоцияларын білдіру, ортақ көңіл-күй қалыптастыру және қоғамдық дискурсқа қатысу мақсатында белсенді түрде пайдаланады (Papacharissi, 2015). Демек Instagram-дағы посттар мен пікірлер қолданушылардың эмоциялық реакциясының, қоғамдық көзқарасының және ұжымдық эмоциялық тәжірибесінің көрінісі ретінде қарастырылады. Зерттеу контент-анализ әдісіне негізделіп, талдау барысында сапалық және сандық тәсілдер кешенді түрде қолданылды. Эмпирикалық база ретінде Instagram платформасында 2024 жылдың сәуір-мамыр айлары аралығында жарияланған контент негізінде іріктелген 60 пост пен 150 пікір талданды. Іріктеу мақсатты әдіс арқылы жүзеге асырылып, зерттеу нысанына тікелей қатысты мәтіндер талдауға енгізілді. Зерттеу барысында пост авторлары мен пікір жазған қолданушылардың әртүрлі аудитория өкілдері екені ескерілді. Посттар көбіне ақпарат таратушы немесе қоғамдық пікір қалыптастырушы аккаунттар арқылы жарияланса, пікірлер қарапайым пайдаланушылардың тікелей эмоциялық реакциясын көрсетуге мүмкіндік берді. Бұл посттар мен пікірлер арасындағы эмоциялық және нарративтік айырмашылықтарды салыстыра талдауға жағдай жасады. Әрбір мәтін эмоциялық және нарративтік категориялар бойынша кодталды. Эмоцияларды жіктеу барысында бес негізгі категория (ашу-ыза, қорқыныш, сенімсіздік, күйзеліс, үміт) қолданылды, ал нарративтер мазмұндық ерекшеліктеріне қарай жүйеленді. Зерттеу нәтижелері Instagram-дағы эмоциялық дискурстың құрылымдық және көпдеңгейлі сипатқа ие екенін көрсетті. Посттар деңгейінде эмоциялар белгілі бір мағыналық бағытты қалыптастырса, пікірлер деңгейінде бұл бағыт қайта интерпретацияланып, кеңейтіледі. Қолданушылардың реакциясы тек жеке пікірмен шектелмей, топтық көңіл-күйдің қалыптасуына ықпал ететіні анықталды. Зерттеу әлеуметтік желілердің қоғамдық пікір қалыптастырудағы рөлін нақтылап, эмоциялар мен нарративтердің өзара байланысын көрсетеді. Instagram платформасы қолданушылардың эмоциялық реакциясын білдірумен қатар, әлеуметтік мағына өндіретін және қоғамдық дискурсты қалыптастыратын коммуникациялық кеңістік ретінде қарастырылады.Item Open Access ПРАВОВАЯ ЗАЩИТА АВТОРСКИХ ПРАВ НА ПРОИЗВЕДЕНИЯ, ГЕНЕРИРУЕМЫЕ ИИ(SDU University, 2026) Юсупжанов И.ХВыбор темы. Стремительное развитие технологий искусственного интеллекта (ИИ) в последние десятилетия существенно трансформировало творческие сферы, включая литературу, музыку, изобразительное искусство, дизайн и медиапроизводство. Современные системы искусственного интеллекта способны самостоятельно генерировать тексты, изображения, музыкальные произведения, видеоконтент и иные результаты интеллектуальной деятельности, что оказывает значительное влияние на традиционные представления о творческом процессе и авторстве. Если ранее создание произведения неразрывно связывалось исключительно с интеллектуальной деятельностью человека, то в условиях цифровой эпохи возникают новые формы творчества, основанные на взаимодействии человека и алгоритмов искусственного интеллекта. Использование нейросетевых технологий позволяет создавать произведения, внешне обладающие признаками оригинальности и творческой новизны, что вызывает необходимость переосмысления классических подходов института авторского права. Развитие генеративных моделей ИИ обусловило появление множества правовых вопросов, связанных с определением правового статуса произведений, созданных с использованием искусственного интеллекта. В большинстве государств действующее законодательство об авторском праве ориентировано на признание автором исключительно физического лица, обладающего творческим вкладом в создание произведения. В связи с этим произведения, генерируемые ИИ автономно либо при минимальном участии человека, оказываются вне традиционных правовых конструкций. На современном этапе отсутствует единый международный подход к определению авторства и распределению прав на произведения, созданные ИИ. Возникают дискуссии относительно того, кому должны принадлежать исключительные права на такой контент: разработчику программного обеспечения, пользователю системы ИИ либо лицу, осуществляющему постановку задачи для алгоритма. Дополнительную сложность представляет вопрос ответственности за содержание, созданное искусственным интеллектом, а также правомерность использования обучающих данных, содержащих объекты авторского права. Правовые пробелы в данной сфере создают значительные риски как для авторов и правообладателей, так и для разработчиков цифровых технологий. Отсутствие четкого правового регулирования препятствует эффективной защите интеллектуальных прав и формированию единообразной правоприменительной практики. В этой связи исследование правового режима произведений, генерируемых искусственным интеллектом, приобретает особую актуальность как для теории права, так и для совершенствования национального и международного законодательства.Item Open Access АҚПАРАТТАНДЫРУ ЖƏНЕ БАЙЛАНЫС САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАР ҮШІН ƏКІМШІЛІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІК: ТЕОРИЯ ЖƏНЕ ПРАКТИКА МƏСЕЛЕЛЕРІ(SDU University, 2025) Тлеубекова К.A.Ақпараттандыру және байланыс саласындағы құқық бұзушылықтар үшін заңды жауапкершілік түріндегі мәжбүрлеу шарасын қолдану, құқықтық реттеуді қамтамасыз етудің негізгі аспектісі болып табылады. Ақпараттық дәуірде ақпараттандыру және байланыс қоғам өмірінің маңызды бөлігі болғандықтан, осы саладағы құқық бұзушылықтардың алдын алу үшін мемлекет заңды жауапкершілік шараларын белгілейді. Бұл жеке тұлғалардың мемлекетпен кепілдендірілген құқықтары мен еркіндіктерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың заңмен қорғалатын заңды мүдделерін құқыққа қайшы әрекеттерден қорғауға және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған. Мемлекет тарапынан ақпараттандыру және байланыс саласындағы нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру, әкімшілік заңнаманы күшейту және әкімшілік-құқықтық жауапкершілік шектерін қатаңдату бағытында шаралар қабылданғанына қарамастан, құқық бұзушылықтардың саны азаймағандығы байқалады. Сот практикасы көрсеткендей, елімізде байланыс қызметтерінің сапасының төмендігі, кең жолақты интернетке тең қолжетімділіктің болмауы, байланыс операторларының жедел-іздестіру және қарсы барлау іс-шараларын техникалық қамтамасыз етпеуі, дербес деректерді өңдеу талаптарын бұзуы, радиожиілік спектрін бір жыл бойы пайдаланбауы, байланыс қызметін рұқсат етілген елді мекендерде ұсынбауы және байланыс сапасына сәйкес келмейтін қызмет көрсетуі сияқты әкімшілік құқық бұзушылықтар кеңінен таралғаны анықталдыItem Open Access COVID-19 ПАНДЕМИЯСЫ КЕЗЕҢІНДЕ ҚАЗАҚСТАНДА ТҰРМЫСТЫҚ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫ РЕТТЕУДЕ МАСС МЕДИАНЫҢ РӨЛІ: «EGEMEN.KZ», «ІNFORMBURO.KZ» АҚПАРАТТЫҚ ПОРТАЛЫ МЫСАЛЫНДА(SDU University, 2025) Қайратқызы А.COVID-19 пандемиясы əлеуметтік мəселелерді, соның ішінде тұрмыстық зорлық-зомбылық мəселесін ушықтырды, бұл мемлекет тарапынан да, қоғам тарапынан да жүйелі көзқарасты талап етеді. Интернеттегі бұқаралық ақпарат құралдары тек ақпараттандыру үшін ғана емес, сонымен бірге дағдарыстық жағдайларға қоғамның реакциясы үшін де маңызды арнаға айналды. Атап айтқанда, Egemen.kz жəне Informburo.kz порталдар гендерлік жəне тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты күн тəртібін түсіндіруде, қалыптастыруда жəне таратуда маңызды рөл атқарды. Бұл зерттеу осы бұқаралық ақпарат құралдарының пандемия кезіндегі тұрмыстық зорлық-зомбылық мəселесін қалай көрсеткенін жəне қоғамдық сананы қалыптастыру үшін қандай медиа стратегиялар қолданылғанын талдауға бағытталған. Зерттеудің мақсаты. COVID-19 кезіндегі тұрмыстық зорлық-зомбылық тақырыбын жариялау ерекшеліктерін анықтау. Egemen.kz жəне Informburo.kz порталдар, сонымен қатар мазмұнын, кадрларын, əңгімелерін жəне олардың қоғамдық қабылдауға əсерін талдау. Тақырыптың өзектілігі дағдарыстық əлеуметтік ортада тиімді ақпараттық саясатты құру жəне журналистиканың алдын-алу мен əлеуметтік реттеудегі рөлін күшейту қажеттілігімен анықталады. Жұмыс екі бөлімнен тұрады. Бірінші тарауда əлеуметтік тұрақсыздық жағдайындағы бұқаралық ақпарат құралдарының рөліне теориялық көзқарастар қарастырылады, кадр құру, БАҚ күн тəртібі жəне əлеуметтік жауапкершілік ұғымдары зерттеледі, тақырып бойынша халықаралық жəне Қазақстандық тəжірибеге шолу жасалады. Екінші тарауда жарияланымдардың мазмұны мен кадрлық талдауының нəтижелері келтірілген Egemen.kz жəне Informburo.kz. негізгі тақырыптар, презентация құрылымы, көрнекі жəне эмоционалды элементтер, сондай-ақ жəбірленуші мен қылмыскерге деген көзқарастар қарастырылады. Редакциялық стратегияларды салыстырмалы бағалауға жəне олардың проблемаға қоғамдық көзқарасты қалыптастырудағы тиімділігіне ерекше назар аударылады. Қорытындыда қорытындылар жинақталады, тұрмыстық зорлық-зомбылық тақырыбын жариялауда БАҚ тəжірибесін жетілдіру бойынша қорытындылар мен ұсыныстар тұжырымдалады. Осал топтармен жəне дағдарыс тақырыптарымен жұмыс істеу кезінде этикалық жəне мағыналы көзқарастың қажеттілігіне баса назар аударылады.Item Open Access ПРОБЛЕМЫ ПРАВОВОГО РЕГУЛИРОВАНИЯ СДЕЛОК, СВЯЗАННЫХ С ПРИОБРЕТЕНИЕМ И ОТЧУЖДЕНИЕМ ДОЛЕЙ УЧАСТИЯ В УСТАВНОМ КАПИТАЛЕ ТОВАРИЩЕСТВА С ОГРАНИЧЕННОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТЬЮ(SDU University, 2019) Туктибаева М .ТРазвитие рыночной экономики требует совершенствования правового регулирования общественных отношений, связанных с созданием и деятельностью субъектов гражданского права, важнейшее место среди которых занимают юридические лица. При этом все большее значение в экономическом обороте нашей страны приобретают товарищества с ограниченной ответственностью. И поскольку товарищества с ограниченной ответственностью по своей численности являются основными участниками казахстанского экономического оборота, большое значение имеет их имущественная стабильность, которая определяется, в первую очередь, законодательными требованиями к уставному капиталу как к основе их деятельности. Цель исследования вытекает из научно-теоретической и практической актуальности темы диссертационного исследования и состоит в постановке и разрешении основных методологических И теоретических проблем формирования и развития института президентства в Казахстане.Item Open Access Батыс және посткеңестік елдерде медиа жарнамасындағы әйел бейнесі(SDU University, 2024) Есенгельдиева ШугылаЗерттеу жумысында Батыс жоне Посткенес елдеріндегі жарнамадаты эйел бейнесі карастырылады. Рейтинг бойынша экономикалык еркіндік индексі жогары бес мемлекеттін банк жарнамаларына талдау жасалады. Зерттеуте жарнаманы тандау себептері: жарнамаларды олар кергіміз келмесе де кереміз немесе естиміз. Жарнамалар бізге тікелей жэне жанама турде эсер береді. Ал банк жарнамасын алуымыз, кез келген мемлекетте банк ез кызметтерін аткарады. Сараптауга ен кеп каралым жинаган жарнамалары алынды. Зерттеу жумыстын максаты - батыс жэне посткенес едерінін банк жарнамаларынын берілуінде эйел бейнесін зергтеп, оларга кандай сипаттамалар беретінін аныктау. Жарнамаларга таллау жасалынып, эйел репрезентациясы бойынша зерттеу жасалынды. Сонымен катар гендер стереотиптері мен оларга карсы шыгу немесе кайта ендірілуі талданды. Банк жарнамалары банктердін 2020-2023 жылты Youtube платформасынан алынды. Гылыми жумыстын негізі ретінде культивизация теориясы алынды. Бул зерттеуді Казакстанда жогаргы оку орындарында, журналистика, маркетинг, элеуметтану мамандыктарынын академиялык кунтізбесіне косымша теориялы негіз бола алады. Сонымен коса, зерттеу нотижерлері жарнама жасаушылар мен маркетингке катысты теориялык енбектерге, студенттер мен магистрантты гылыми енбектеріне колданыла алады. Бул зерттеу жумысы эр едін банк жарнамаларындагы айырмашылыктар мен уксастыктарын корсетеді.Item Open Access БАЛА ҚҰҚЫҒЫ ЖӘНЕ БАҚ — ҚАЗАҚСТАН МЕДИАСЫНДАҒЫ БАЛА ОБРАЗЫ РЕПРЕЗЕНТАЦИЯСЫНЫҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ: TENGRINEWS, AZATTYQ ПОРТАЛДАРЫ ЖӘНЕ КТК ТЕЛЕАРНАСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА(SDU University, 2023) Жубандыков КуанышбекБала жайлы ақпарат таратқанда жағымсыз көңіл күй жағымдыдан әлдеқайда көп ұсынылады. Зерттеу жұмысы масс медиа өнім дайындау барысында бала құқығы мәселесіне қаншалықты жіті назар аударылғанын және осы бір мәселенің жауапкершілігін зерделейді. Себебі бала құқығының бұзылуына тек қана құқықтық нормалардың аяқасты етілуі ғана емес, олардың жағымсыз образдарда беріліп, медиадағы бала көрінісі мен репрезентациясының таптаурындар және де стереотиптер шырмауынан шыға алмай қалғандығы да жататынын айтуға болады. Ал Қазақстан медиасында осы бір мәселе қандай деңгейде және де бала образы көрінісінің қандай проблемалары бар? Жалпы еліміздегі бұқаралық ақпарат құралдары және де масс медиа зерттеулері үшін бала мен бала құқығы тақырыбы шикі зерттелген тақырыптардың қатарында. Қазақстан бұқаралық ақпарат құралдарындағы бала образының көрінісі мен репрезентациясы қандай? Бала образын ұсынуда қандай құқықтық аспектілерге назар аудару қажет? Ғылыми жұмыс осы сұрақтарға жауап беріп, Қазақстан медиасы призмасынан бала көрінісі мен репрезентациясына және де оның әсеріне анализ жасау арқылы осы тақырыпта жасалған зерттеулер мен еңбектер санының артуына үлес қосады.Item Open Access ПРАВОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЗАКУПОК МЕДИЦИНСКИХ ИЗДЕЛИЙ(SDU University, 2023) Мынжасарова АйданаАктуальность исследования обусловлена, прежде всего, важной значимостью и приоритетом для нашего государства - сферы здравоохранения. Казахстан, как и многие страны мира, стремится улучшить эту сферу путем проведения различных реформ, мероприятий, направленные на улучшение качества оказываемой медицинской помощи путем обеспечения медицинских учреждений современными медицинскими изделиями. В своем выступлении на расширенном заседании Правительства в феврале 2022 года, Глава государства Тоқаев Қ.К. отметил ряд проблем сферы здравоохранения, в частности, он подчеркнул необходимость коренным образом пересмотреть систему закупки медицинской техники. «Необходимо коренным образом пересмотреть систему закупа медицинской техники. Это тоже большая проблема. Поскольку данная сфера является высококоррупциогенной.Item Open Access АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫНДАҒЫ ФОТОСУРЕТ «КҮШІН» ЗЕРТТЕУ: ҚОРДАЙ ҚАҚТЫҒЫСЫ МЫСАЛЫНДА(SDU University, 2023) Озер ЯсеминБұл зерттеу ақпарат құралдарындағы өнім таратудың элементі ретінде жаңалық медиасындағы фотосуреттерді қарастырады. Фотосурет – қазіргі модерн мәдениеттің бір бөлігі болып саналады. Себебі кез келген адамның күнделікті тәжірибесінде фотосуреттердің алатын орны ерекше. Фотосурет күнделікті жаңалықта, мақалада, арнайы репортаждарда, кез келген әлеуметтік медиа мен мессенджер посттарында да болады. Белгілі бір оқиғаның суретін көрген кезде оның болғанына да қаттырақ сенеміз. Жаңалық медиалары мен ақпарат құралдары сайт дизайнына қарай басты бетке жаңалық пен мақалаларға арнайы фотосурет пен визуал таңдап, кез келген мәтіндік ақпаратты көрнекілеуге тырысады. Десек те визуал коммуникация зерттеулерінде фотосуретті жаһандық және жалпыға ортақ стандарттары қалыптаспаған. Ағылшын тіліндегі зертеулерде визуал фрейминг зерттеулері тек 10 пайызға жуық мөлшерді қамтиды. Оған қоса Қазақстан масс коммуникация зерттеулерінде де жаңалық фотосуреттеріне бағытталған зерттеулер өте аз мөлшерді қамтиды.Item Open Access Правовое регулирование интернет- банкинга(SDU University, 2022) Елубаева ШынарИнформационно - коммуникативные технологии все больше проникают в обычную жизнь людей и влияют на финансовую индустрию, внедряя новые методы, способы их распространения и новых игроков на рынке. Развитие информационно-коммуникационных технологий на финансовом рынке, а также активное оказание электронных финансовых услуг повышают риски нарушения конфиденциальности, сохранения доступности и целостности, что требует разработки и совершенствования требований к оказанию дистанционных и цифровых финансовых услуг.Item Open Access Жерге құқықты табыстау арқылы жеке меншік құқығының туындау тәртібін цифрландыру(SDU University, 2023) Ерланова ДианаАқпараттық технологиялардың дамуымен жер қатынастары саласында халыққа қызмет көрсету жүйесі бір деңгейде қала алмайды. Бүгінде оны жаңа деңгейге көтеру әбден мүмкін, өйткені республикада жер қатынастары саласындағы қызметтерді көрсету электронды үкімет жүйесінде жүзеге асырылады. Осы мақсатта 2017 жылы «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы әзірленіп, бекітілді. 2019 жылдың желтоқсанында бағдарламаға түзетулер енгізілді. Электронды үкімет порталы 2006 жылдан бері жұмыс істейді. Алғашқы кезеңде халыққа қызмет көрсету орталықтары көрсететін қызметтердің бір бөлігі электронды түрге көшірілді. Дегенмен, бірқатар себептерге байланысты көптеген қызмет түрлері әлі цифрлық форматта қолжетімді емес. Пандемияның басталуымен 2020 жылдың көктемінде онлайн қызметтерді көрсетуге кедергі келтіретін мәселелер өткір көрініс тапты. Бұл қоғамды қызметтің барлық түрлерін көрсетуді қажет қызметтерді қашықтықтан (халыққа қызмет көрсету орталықтарында міндетті түрде болмай-ақ) алуға мүмкіндік беретін, халықтың ақпаратқа еркін қол жеткізуін қамтамасыз ететін цифрлық форматқа көшіру керектігіне тағы да көз жеткізді.Item Open Access Правовая охрана объектов права интеллектуальной собственности в сфере информационных технологий(SDU University, 2022) Мырзатай АружанАктуальность темы магистерской диссертации состоит в том, что в настоящее время в Республике Казахстан отсутствуют эффективные способы правовой охраны объектов права интеллектуальной собственности в сфере информационной технологий. Таким образом объекты права интеллектуальной собственности в сфере информационных технологий нуждаются в обширном исследовании и обеспечении со стороны государства правовой охраны в сфере информационных технологий.Item Open Access ПРАВОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ ОБРАЩЕНИЯ ЦИФРОВЫХ ЗНАКОВ (ТОКЕНОВ)(2024) Хасанов М.Е.Развитие цифровых технологии в XXI веке способствовало молниеносному развитию цифровизации многих аспектов нашей жизни, где цифровых знаков (токенов) постепенно охватывают существующие аспекты социально-экономического правоотношения. Цифровой знак (токен) не имеет четко закрепленного определения и трактуется по-разному, основываясь на функционал составляющих его элементов. Диссертационное исследование, проведенного автором на основе анализа научных трудов национальных и иностранных ученых, параллельно изучив функции и роли цифровых знаков (токенов) в рамках общественного правоотношения, сформировано оптимальное определение цифрового знака (токена). Данные определения раскрывают правоотношения, использующие цифровые знаки (токены). По итогам проведенного анализа вышеперечисленных литературных источников автор также сформировал свою позицию относительно видов цифровых токенов, распределяющая и раскрывающая более подробно их функции и роли в цифровой экономике. Проведен исторический метод исследования, способствовавший формированию точной хронологии развития цифровых знаков (токенов), отражаемое в параграфе 1.2. При формировании данной хронологии автор опирался на научно-исследовательские работы иностранных ученых в сфере информационных технологии, являющимися создателями цифровых токенов и составляющих его элементов. Правовая точка зрения относительно обращения цифровых знаков (токенов) выработана на основе имеющейся правовые базы в ведущих юрисдикциях, таких как США, ЕС, Сингапур и РК. Также были рассмотрены международный подход, выражаемое рекомендациями ФАТФ по борьбе с отмыванием денег и финансированием терроризма при использовании цифровых знаков (токенов), и научные труды отечественных и иностранных ученых в сфере юриспруденции. Практическую основу исследования составляют судебные процессы, повлиявшие на подход многих государств на правовое регулирование обращения цифровых знаков (токенов), а также был проведен эксперимент на проверку существующих правил в отношении оборота цифровых токенов децентрализованных приложений на территории РК. Проведенное диссертационное исследование также способствовало выявлению перспективы развития общественных правоотношений при обращении цифровых токенов, эмитированные Центральными Банками государств. Интерес мирового сообщества к цифровым знакам (токенам) проводя множества теоретических и практических исследований, способствовавшие к 6 выпуску и обороту разных видов цифровых знаков (токенов), расширяя способы его применения в рамках общественных правоотношении. Помимо гражданского сообщества, интерес к цифровым знакам (токенам) выражают субъекты международного и частного права, говорящее нам о том, что необходимость формирования правовой среды для обращения всех нынешних и последующих видов цифровых знаков (токенов) в будущем.