49 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 49
Item Open Access Исторические взгляды Мурада Аджи(Suleyman Demirel University, 2008) Дулатбек КыдырбекулыСтатья посвящена анализу исторических взглядов Мурада Аджи, ученого-энциклопедиста, который сочетает географическое, историческое и этнографическое образование. Аджи изучал историю тюркских народов, уделяя внимание их культурному и духовному влиянию на Европу и Россию, что в советское время игнорировалось или приуменьшалось. Он исследует роль тюрков в распространении христианских традиций, происхождении символов Рождества и креста, а также влияние кипчаков на формирование европейской культуры. В своих трудах Аджи делает акцент на тенгрианстве как предтече христианства, показывает историческую преемственность тюркских народов, их участие в истории Европы, Кавказа и Центральной Азии. Его работы вызывают как одобрение, так и критику, что связано с традиционными стереотипами и европоцентричной трактовкой истории. Статья демонстрирует значимость трудов Аджи для переосмысления роли тюрков в мировой истории.Item Open Access Алихан Нурмухамедович Букейханов (К 140-летию великого государственного и общественного деятеля)(Suleyman Demirel University, 2008) Койгелдиев М.К.В статье рассматривается жизнь и деятельность Алихана Нурмухамедовича Букейханова (1866–1937), выдающегося казахского государственного и общественного деятеля, лидера национально-освободительного движения Алаш. Автор анализирует его образование, участие в студенческих движениях, переводческую деятельность и профессиональный опыт, формировавший политическое мировоззрение Букейханова. Особое внимание уделено его борьбе за национальную автономию, просвещению казахского народа через газеты «Казах» и «Айкап», а также работе во Временном правительстве и Туркестанском комитете. Статья подчеркивает значимость Букейханова в истории казахской интеллигенции и национально-освободительного движения начала XX века.Item Open Access Патриотизмге тәрбиелеу – біртектіліктің нышаны(Suleyman Demirel University, 2008) Сыздықов ҚБұл мақалада жастарды патриотизм рухында тәрбиелеудің маңызы мен ұлттық біртектілікті қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Автор Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың "Қазақстан–2030" стратегиялық бағдарламасындағы тәрбиелік бағыттарға сүйене отырып, жас ұрпақтың бойында отансүйгіштік, елжандылық қасиеттерді қалыптастырудың жолдарын айқындайды. Қазақ халқының рухани құндылықтары — мақал-мәтелдер, батырлар жыры, шешендік сөздер арқылы ұлттық тәрбие берудің дәстүрлі негіздері талданады. Сондай-ақ, Бауыржан Момышұлы, Мәлік Ғабдуллин, М.Жұмабаев және басқа да ұлт зиялыларының еңбектері арқылы елге деген сүйіспеншілік сезімін тәрбиелеудің тарихи және мәдени сабақтастығы айқындалады. Мақалада мектеп қабырғасынан бастап оқушыларды мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге, ұлттық құндылықтарды бағалауға, азаматтық жауапкершілік пен рухани байлыққа баулудың тиімді әдістері ұсынылады.Item Open Access Қазақ сөзінің дыбыс талданымы (анализі)(Suleyman Demirel University, 2008) Ә. ЖүнісбекБұл мақалада қазақ тілінің дыбыс жүйесі дәстүрлі фонетикадан өзгеше тәсілмен қарастырылады. Автор әліпбиге негізделген дыбыс санын анықтау қазақ тілінің шынайы дыбыстық құрамын толық көрсете алмайтынын атап өтеді. Қазақ тілі үндесім (сингармониялық) тіл болғандықтан, оның дыбыстарын мәтіннен дыбысқа қарай талдау әдісі дәл нәтижеге жеткізеді. Зерттеу барысында сөз, буын және дыбыс деңгейлері өзара үндесім әуезі арқылы ажыратылып, тілдегі барлық мүмкін дыбыстық түрленімдер айқындалады. Нәтижесінде қазақ тілінде 20 тірек дыбыс (сингема) және 75 үндесім аллосингема бар екені дәлелденеді. Автор үнді-еуропа тілдеріне тән фонема–аллофон жүйесінің түркі тілдеріне сәйкес келмейтінін көрсетіп, қазақ фонетикасына сингема және аллосингема ұғымдарын енгізуді ұсынады.Item Open Access ХХ ғасыр қазақ әдебиетінің қазіргі түрік әдебиеттануында зерттелуі(Suleyman Demirel University, 2008) Халдун ВуралМақалада ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің қазіргі түрік әдебиеттануындағы зерттелу бағыттары мен ерекшеліктері қарастырылады. Автор қазақ пен түрік халықтарының тарихи және рухани жақындасуының бастауларын ХХ ғасырдың басындағы саяси және мәдени оқиғалармен байланыстыра талдайды. Түрік зерттеушілерінің еңбектерінде Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатов, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Мағжан Жұмабаев сияқты ұлт зиялыларының шығармаларына ерекше назар аударылып, олардың түркі әлеміндегі ортақ идеялар тұрғысынан бағаланатыны айқындалады. Сондай-ақ, мақалада түрік ғалымдары Ферхат Тамир, Ашур Өздемир, Мұстафа Айгүл еңбектері негізінде ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің даму кезеңдері, жанрлық ерекшеліктері және ұлттық идеяның көрінісі талданады. Зерттеуде түрік әдебиеттануындағы ұлттық бағыт пен қазақ әдебиетіндегі космополиттік көзқарастың айырмашылықтары да атап өтіледі. Мақала қазақ пен түрік әдеби байланыстарының өзара ықпалдастығын көрсетеді.Item Open Access Development of Small and Medium Business Sector in Kazakhstan(Suleyman Demirel University, 2008) Smirnova ElenaThe small and medium business (SMB) sector plays a vital role in Kazakhstan’s transition toward a market economy. Despite its potential to stimulate innovation, employment, and economic diversification, SMB development faces numerous challenges. These include high tax burdens, complicated licensing procedures, limited access to finance, and corruption. Internal barriers such as insufficient entrepreneurial skills and lack of market knowledge further restrict growth. The success of SMBs depends on systemic economic reforms, effective financial support mechanisms, and strong institutional frameworks that encourage entrepreneurship. Education and training remain essential tools for improving business capacity and reducing transitional disparities. From a regional perspective, Kazakhstan’s SMB development must align with broader integration efforts across Central Asia. Strengthening the private sector, ensuring fair competition, and reducing bureaucratic obstacles are key steps toward sustainable economic development.Item Open Access Орыс символизмі және М. Жұмабаев(Suleyman Demirel University, 2008) Абиыр АБұл мақалада еуропалық және орыс символизмінің қалыптасу ерекшеліктері мен негізгі эстетикалық ұстанымдары қарастырылып, олардың Мағжан Жұмабаев поэзиясына тигізген ықпалы талданады. Символизмнің XIX ғасыр соңында Францияда бастау алып, кейін бүкіл Еуропаға тарағаны, ал Ресейде В. Соловьев, Д. Мережковский, В. Брюсов, А. Блок, К. Бальмонт шығармашылықтарымен өркендегені атап өтеді. Символистердің басты тақырыптары – өлім, мәңгілік, тылсым, жаңа рухани кеңістік пен сұлулықты іздеу екені көрсетіледі. Мақалада Мағжан Жұмабаевтың Мәскеуде оқуы, орыс символистерімен шығармашылық байланысы оның поэзиясында жаңа рәміздік ойлау жүйесінің қалыптасуына әсер еткені талданады. Мағжанның «Күн», «От», «Өлім» секілді символдары Блок пен Бальмонт поэзиясымен үндес екені дәлелденеді. Жұмабаевтың қазақ поэзиясын еуропалық деңгейге көтерген жаңашыл ақын ретіндегі орны айқындалады.Item Open Access Прогнозирование спортивной специализации студентов(Suleyman Demirel University, 2008) Шепетюк М. Н.,; Отенов Н. О.,; Туленбаев К. М.В статье рассматривается прогнозирование спортивной специализации студентов на основе психофизиологических показателей (ПФП). Исследование включает изучение психомоторных процессов, вестибулярной устойчивости, динамической и статической тремометрии, кратковременной памяти, распределения и переключения внимания, пространственной ориентации, личностных характеристик и тревожности. Для классификации студентов по видам спорта применён дискриминантный анализ, который позволяет выявлять значимые различия между группами на основе измеряемых переменных, таких как латентный период сложной сенсомоторной реакции, ошибки и скорость в тестах на внимание и ориентацию, моторное время. Полученные математические модели и уравнения прогноза позволяют предсказывать оптимальную спортивную специализацию студентов. Имитационное моделирование ПФП показало эффективность при отборе и подготовке спортсменов, обеспечивая индивидуальный подход к развитию спортивных способностей.Item Open Access Қазақ тіліндегі қатаң дауыссыз дыбыстардың артикуляциясын оқытудың көрнекі әдістемесі(Suleyman Demirel University, 2008) Жүнісбек АрманМақалада қазақ тіліндегі қатаң дауыссыз дыбыстардың артикуляциялық ерекшеліктерін оқыту әдістемесі қарастырылады. Қатаң дауыссыздар П, Т, С, Ш, К және Қ дыбыстарынан тұрады және олардың жасалу орны (ерін, тіл ұшы, тіл ортасы, тілшік) мен жасалу амалы (тоғысыңқы, жуысыңқы) арқылы жіктелуі көрсетілген. Автор әр дыбыстың көрнекі моделі мен рентгенсызба тәсілі арқылы артикуляциясын нақты көрсетуге мән береді. Мақалада қазақ тіліндегі қатаң дауыссыздардың ағылшын, орыс тілдерінен айырмашылығы, оқытудағы практикалық қиындықтар, дыбыстардың дұрыс айтылуын үйретудегі әдістемелік ұсыныстар талданады. Сонымен қатар, жуысыңқы дыбыстардың екі түрі – жинақы (С) және жайылыңқы (Ш) ерекшеліктеріне назар аударылған.Item Open Access Тоғысыңқы ерін дауыссыз дыбыстардың үйлесім түрленімі(Suleyman Demirel University, 2008) Бәйімбетова Ә.Бұл мақалада қазақ тіліндегі тоғысыңқы ерін дауыссыз дыбыстардың үйлесім түрленімі зерттелген. Дауыссыз дыбыстар өздігінен буын құра алмайтындықтан, тек дауыстылармен бірігіп барып буын құрамына енеді. Мақалада дауыссыз дыбыстардың артикуляциялық ерекшеліктері мен олардың дауыстылармен өзара үйлесімі қарастырылған. Әр дауыссыз дыбыстың негізгі жасалым белгілері тұрақты сақталады, бірақ буын құрап тұрған дауыстының ықпалымен үйлесім белгілері қосылып, аллофондық вариациялар пайда болады. Зерттеу барысында тілдің вертикаль және көлденең қалпы, еріннің қалпы сияқты артикуляциялық факторлар, сондай-ақ әрбір дауыссыздың белгілі бір дауыспен тіркескен кездегі үйлесім үлгілері анықталды. Нәтижесінде қазақ тілінде дауыссыз дыбыстардың үйлесім түрленімдері олардың буын құрамындағы рөлін нақты көрсететін толық модель ұсынылды. Бұл зерттеу қазақ тілінің дыбыс жүйесін, буын құрылымын және сингармониялық үйлесімін түсінуге маңызды үлес қосады.