95 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 95
Item Open Access Тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ драматургиясы(Suleyman Demirel University, 2011) Абжалова АМақалада тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ драматургиясының даму бағыттары, тақырыптық және көркемдік ерекшеліктері қарастырылады. Кеңестік идеологияның шектеулерінен босаған қазақ драматургтері ұлттық тарихты, ел тағдырын, адам болмысын терең бейнелеуге мүмкіндік алды. Мақалада С.Жүнісов, Ш.Мұртаза, Д.Исабеков, Ә.Тарази, Б.Мұқай, Ш.Құсайынов, М.Байсеркенов, Р.Мұқанова сияқты қаламгерлердің шығармалары талданады. Әсіресе, тарихи тұлғаларды арқау еткен «Абылай хан», «Абылайдың ақырғы күндері», «Томирис» пьесалары мен Семей полигоны тақырыбындағы «Мәңгілік бала бейне» пьесасы тәуелсіздік дәуірінің рухани айнасы ретінде сипатталады. Автор драматургияның жанрлық түрлерінің тоғысуы, комедия мен драма элементтерінің араласуы, сахналық қойылымдардың көркемдік деңгейінің артуы туралы да ой қозғайды. Қазақ драматургиясының басты ерекшелігі – ұлттық рух пен тәуелсіздік идеясының тоғысуында, тарихи жад пен адамгершілік құндылықтарды дәріптеуінде екені көрсетіледі.Item Open Access Қазақ және ағылшын тілдеріндегі идеомалардың аудармасы жөнінде(Suleyman Demirel University, 2012) Реалиева Н.МФразеологизмдер жалпы атаумен алғанда аудармашыны аса тығырыққа тірейтіндей лексикалық бірлік ретінде танылмайды, десек те, олардың ішінде бірқатар идиомалар аудармашы үшін ең бір қауіп төндіретін тіркестердің қатарына жатады. Мәселен, қазақ тілін енді үйреніп жүрген шетелдік «Ит өлген жерге қалай барамыз?» дегенді «How can we go to the place where the dog has died?» деп, ал «Кешке дейін не істедің, шошқа тағаладың ба?» дегенді «What have you done till the evening? Have you shod a pig?» деп аударып жіберуі ғажап емес. Себебі тілді жеткілікті деңгейде білмеген жағдайда мұндай құбылыстар өздігінен орын алуы әбден мүмкін. Аударматанушылар түпнұсқа тілінің сөйлем құрылысын аудармашының «қас жауы» деп атаса, ал осылай «алдап түсіруге» бейім тұратын лексикалық бірліктерді аудармашының «жалған достары» деп атайды.Item Open Access Қазіргі ақын әйелдер поэзиясындағы метаморфоза көріністері(Suleyman Demirel University, 2012) Отарбаева ҒҚазіргі әдеби даму мен көркемдік ізденістер әдебиеттану ғылымының алдына күрделі міндеттер қойып отыр. Сол міндеттердің бірі – әдебиеттегі мифологизм мәселесі, мифопоэтикалық құрылым, мифологияда көрініс беретін метаморфозалар мен оның түрлері, құбылушылық желілерінің көркем әдебиетке қалай енуі және олардың көркемдік-идеялық қызметін анықтау. Әдебиеттегі «құбылу» сарыны, метаморфоза жайлы пайымдаулар әлемдік әдебиеттануда көне дәуірлерден бастау алады. Адамзат санасының алғашқы кезеңіне тән мифологиялық ойлау уақыт өте келе көркемдік ойлаудың негізіне айналды. Әдеби шығармадағы көркемдік шындықтың бейнеленуінде мифтік негізде қалыптасқан образдар мен сюжеттер жүйесі маңызды қызмет атқарғаны белгілі.Item Open Access AZAK EDEBIYATINDA ISTANBUL'Ia İLGİLİ YAYINLAR(Suleyman Demirel University, 2012) Тұрымбетова Ж.А.; Сатбай Г.Қ.Günümüz Türk halklarinin sahip olduklari sózla edebiyatin temeli Türk Sözlü Edebiyati ve Destanlander. Türk ülkelerinin degisik kültürlerini bir birine baglayan ciddi konularini Anadolu Türklerinin Asikhk Gelenegi ile Kazaklarn Akinlk Dastürü, yani Sairlik geleneginde görebilivoruz.Temeli ayni olup, farkh cografi ve farkli sosyal olaylar içerisinde ortaya çikan bu edebiyat dal her iki ülkenin arastirmacilarina, edebiyat ve folklor bilimcilerine bilimsel kaynaklarinin önemli maddelerini olusturmaktadir. Kazakistan'n bagimsizligia kavusmasi nedeniyle Kazak tarihi, kültürü ve edebiyatina dair belgeler bilim adamlari tarafindan yeniden, günümüz sartlari altinda tekrar ele alinmaktadu Kazakistan' daki Ceyhun Nehri ve Aral Gölü bölgelerinde yasayan Oguz - Kipçak kültürü. Kazak sairleri ve Türk âstklarin tarihi baglarinin cograli temelini teskil eder.Item Open Access XX ҒАСЫР ҚАЗАҚ БАЛАЛАР ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ЖАСӨСПІРІМДЕР БЕЙНЕСІ(2021 International Young Scholars' Conference, 2021) Жұмақаева Б; Давталиева Аружан ТанербергенқызыАңдатпа Мақалада ХХ ғасырдағы қазақ балалар әдебиетінің шығармаларындағы жасөспірімдер образының қалыптасу, даму және өзгеру ерекшеліктері анықталады. Тарихи, әлеуметтік, психологиялық факторлардың ықпалынан жасөспірімдер бейнесінің автор шығармаларында қалай көрініс тапқандығы сараланады. Аталған кезеңнің айшықты туындыларына тоқталып, кейбір образдарға талдау жасалынады. ХХ ғасыр тұсында қазақ әдебиеті жанрлық прогресстерімен ерекшеленеді. Жаңа ғасырдың басталуымен балалар әдебиеті жаңа серпін алып, проза, поэзия, драматургия жанрларында қарыштап дами бастады. ХХ ғасыр қазақ әдебиетінде балалар мен жасөспірімдер образын өз шығармасына арқау ету арқылы, автордың тарихи-әлеуметтік проблемаларды оқырманына жанама жеткізуі де осы заман әдебиетінің ерекшелігіне айналды. Жазушыларымыз бен ақындарымыз жасаған жасөспірімдер образдарының ықпалы, жас ұрпаққа тәрбиелік күші бүгінгі күнге дейін өзектілігін жоймай келеді.Item Open Access MEHMET AKİF ERSOY'UN ESERLERİNDE TÜRK TOPLUMUNUN PROBLEMLERİ VE ÇÖZÜM YOLLAR(Suleyman Demirel University, 2011) Йенер УналMehmet Âkif Ersoy, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının en çok araştırılan ve eserleriyle toplum üzerinde derin etkiler bırakmış önemli şairlerinden biridir. Safahat adlı eserinde, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerindeki Türk toplumunun sosyal, siyasi ve kültürel yapısını gerçekçi ve eleştirel bir bakış açısıyla yansıtmıştır. Sanatını toplumsal fayda için kullanan Âkif, eserlerinde milletin içinde bulunduğu sorunları teşhis etmiş ve çözüm önerileri sunmuştur. Onun en büyük eserlerinden biri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından millî marş olarak kabul edilen İstiklâl Marşıdır. Âkif, özellikle İslam dininin yanlış anlaşılmasına ve toplumdaki cehalete dikkat çekerek, gerçek anlamda İslam’a dönmenin toplumu kurtaracağını savunmuştur. Çalışkanlığı, inanç ve azmi esas alan düşünce yapısıyla Mehmet Âkif, hem şair hem mütefekkir kimliğiyle Türk milletinin manevi rehberi olmuştur.Item Open Access Қазіргі қазақ поэмаларының тарихи-тақырыптық сипаты(Suleyman Demirel University, 2012) Керімбекова Б.ДПоэманың жанр ретіндегі ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін анықтауға байланысты орыс және қазақ әдебиеттануында өте көп айтылды, түрлі пікірлер кездеседі. ХХ ғасыр әдебиетінде поэма жанры сияқты әдебиеттанушылардың арасында айтыс-тартыс тудырған жанр сирек. Сондықтан болар, поэма жанры туралы айтылған пікірлерде бірізділік жоқ, поэманың жанр ретіндегі ерекшелігі, оның түрлері, тіпті поэмаға беріліп жүрген анықтаманың өзі әлі де дәлдікті талап етеді. Өйткені, В. Кубилюстің сөзімен айтар болсақ: «Әрбір әдеби жанрды басқа әдеби жанрлардан оқшау, байланыссыз, томаға-тұйық автономия» ретінде қарауға болмайды. Әдебиет те өмір сияқты, диалектика заңына тәуелді. Қатып қалған қағидасы болмайды. Өмір ағынымен қатар адам, оның әлемді қабылдауы өзгереді, содан келіп әдебиетте жаңа идеялар пайда болады.Item Open Access СҰРАҒАН РАХМЕТҰЛЫ ШЫҒАРМАЛАРЫНЫҢ ТАНЫМДЫҚ ҚЫРЛАРЫ(2021 International Young Scholars' Conference, 2021) Базархан КенжегүлАңдатпа Қазақ әдебиетінің тереңге тамыр жайған тарихының бір бөлігі шетелдегі қазақ әдебиетінің еншісінде екендігі бүгінге дейін біраз ғылыми жұмыстарға тақырып, нысан болып келді. Мұндай тақырыптар көбінесе шетелдегі қазақ әдебиетінің жалпылама жайкүйі, зерттелуі төңірегінде болды. Мәселен, Моңғолияның Бай-Өлке қаласындағы қазақ әдебиеті жөнінде зерттеулер жүргізіліп, кейбір ақындардың шығармаларына тоқталғанымен, қазіргі таңдағы жекеленген қазақ қаламгерлерінің шығармаларына тілдіктанымдық, көркемдік ерекшеліктеріне интерпретациялық тұрғыдан нақты қалам тартыла берген жоқ. Осындай көрнекті ақындардың бірі – Сұраған Рахметұлы. Сұраған Рахметұлы Моңғолиядағы қазақ әдебиетінің көшбасында тұрған тілі орамды ақындардың бірі. Мақалада Сұраған Рахметұлы поэзиясының тілдік қолданысы, көркемдік мазмұны туралы сөз болады. Ақын өлеңдерінен мысалдар келтіре отырып, ішкі мазмұнына үңілу, тілдік талдау жұмыстары жүргізілген. Сұраған ақынның шығармаларына интерпретациялық талдау жасалына отырып, ондағы ақынның өлеңді жеткізудегі шеберлігі, тілдіккөркемдік ерекшеліктеріне кеңінен тоқталынған.Item Open Access Қазіргі әдебиеттанудағы герменевтикалық, структуралистік және семиотикалық зерттеу тәсілдері(Suleyman Demirel University, 2011) Еркінбаев ҰМақалада қазіргі әдебиеттануда кеңінен қолданылатын герменевтикалық, структуралистік және семиотикалық зерттеу тәсілдерінің теориялық негіздері мен ерекшеліктері қарастырылады. Герменевтика мәтінді түсіндіру мен интерпретациялауға бағытталса, структурализм көркем туындыны тұтас құрылым ретінде зерттейді. Ал семиотикалық әдіс әдеби шығарманы таңбалар мен белгілер жүйесі ретінде талдайды. Бұл үш тәсілдің басты мақсаты – көркем мәтіннің терең мағыналық, құрылымдық және таңбалық қабаттарын ашу болып табылады. Зерттеу барысында аталған әдістердің өзара байланысы мен айырмашылығы, сондай-ақ олардың қазіргі қазақ әдебиеттануындағы қолданыс аясы талданады. Герменевтикалық тәсіл мәтінді мәдени және тарихи контексте түсінуге мүмкіндік берсе, структурализм мәтіннің ішкі жүйесін, құрылымдық қатынастарын анықтауға бағытталған. Семиотикалық әдіс таңбалар арқылы мағына түзілу процесін саралайды. Мақалада осы үш бағыттың синтезі көркем шығарманы кешенді түрде талдаудың тиімді жолы екені дәлелденеді.Item Open Access Түркі халықтары эпикалық жырларында жекпе-жек дәстүрі және оның мәні(Suleyman Demirel University, 2011) Айдоғду ШабанБұл мақалада түркі халықтарының эпикалық жырларындағы жекпе-жек дәстүрінің көрінісі мен мәні қарастырылады. Эпостық шығармаларда жекпе-жек батырдың ерлігі мен рухани кемелдігін сынайтын негізгі көрініс ретінде суреттеледі. Батырдың жаумен жеке шайқасы арқылы оның күш-қайраты, батылдығы, әділдігі мен адамгершілік қасиеттері айқындалады. Сонымен қатар, жекпе-жек мотиві халықтың қаһармандық идеалын, ерлік пен намыс туралы түсінігін бейнелейді. «Алпамыс батыр», «Қобыланды батыр», «Баттал Гази» секілді жырлардағы жекпе-жек көріністері арқылы түркі халықтарының батырлық рухы мен эстетикалық дәстүрлері айқын көрсетіледі.