42 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 42
Item Open Access М.Әуезов сомдаған Құнанбай бейнесіндегі ұлттық мінез бен көркемдік шындық(Suleyman Demirel University, 2009) Камалқызы ЖанымгүлБұл мақалада М.Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясындағы Құнанбай бейнесінің көркемдік, психологиялық және ұлттық мінез тұрғысынан сомдалу ерекшеліктері талданады. Кеңес дәуіріндегі біржақты сын көзқарастары мен кейінгі кезеңдегі тарихи ақтаңдақтарды түзетуге бағытталған зерттеулер салыстырыла қарастырылады. Жазушы қолданған портрет жасау, диалог және психологиялық талдау тәсілдерінің Құнанбай характерін терең әрі күрделі тұлға ретінде танытудағы рөлі ашылады. Сонымен бірге Абайдың көзімен берілген портреттік сипаттаулардың ұлттық дәстүрді, елдік мүддені сақтаушы кемеңгер би бейнесін қалыптастырудағы қызметі көрсетіледі. Құнанбай образын көркем мәтіннің өз заңдылығымен тану қажеттігі негізделіп, бүгінгі кезеңдегі тұлғаны жаңаша пайымдаудың ғылыми-әдістемелік маңызы айқындалады.Item Open Access Intertextual Effect and Transformation in Bernard Shaw's Pygmalion(Suleyman Demirel University, 2009) Haldun VuralThis article examines intertextuality and transformation in Bernard Shaw's play Pygmalion (1913) through the lens of classical influences, particularly Ovid's Pygmalion from Metamorphoses. Drawing on Julia Kristeva's theory of intertextuality and Bakhtin’s dialogism, the study emphasizes how Shaw reinterprets prior literary texts to address contemporary Victorian social issues. The play demonstrates transformation both in its narrative structure and in character development, exemplified by Eliza Doolittle's social ascent and Professor Higgins' rigid manners. Shaw adapts mythological and classical elements to critique societal norms, gender hierarchies, and class disparities. Intertextual analysis reveals how Shaw converts the myth of a sculptor enamored with his creation into a social commentary on education, autonomy, and moral growth, transforming both plot and thematic focus. Ultimately, Shaw’s Pygmalion illustrates the dynamic interplay of texts, highlighting the role of adaptation and intertextual influence in creating enduring literary works.Item Open Access Баяндауыштардың мезгіл мағыналық топтары(Suleyman Demirel University, 2009) Абдуова Б. С.Бұл мақалада қазақ тіліндегі баяндауыштардың мезгілдік (темпоралдық) мағыналары функционалды-семантикалық өріс жүйесі тұрғысынан талданады. Автор шақ категориясын етістік негізді баяндауыштардың негізгі орталық-өзегі ретінде алып, олардың түрлі стильдік, модалдік, экспрессивтік реңктермен ұштасуын ғылыми негізде көрсетеді. Мақалада өткен, осы және келер шақтың дәстүрлі тұлғаларымен қатар, аналитикалық форманттар, есімше-көмекші етістік тіркестері, демеуліктер арқылы жасалатын мезгілдік мәндердің тілдік табиғаты ашылып, іс-әрекеттің созылыңқылығы, қайталануы, шектелуі, кенеттен басталуы сияқты семантикалық түрленімдер жіктеледі. Зерттеу нәтижесінде баяндауыштардың темпоралдық мағынасы жан-жақты сипатталып, олардың сөйлеу және көркем стильдердегі қызметі айқындалады.Item Open Access Күлтегін жазба ескерткішінің орнатылу барысы және оған қатысты тарихи жазба деректер (қытай жазбалары негізінде)(Suleyman Demirel University, 2009) Мұхтархан ОразбайБұл мақалада Күлтегін жазба ескерткішінің орнатылу тарихы мен оның қалыптасу кезеңіне қатысты қытай дереккөздерінде сақталған мәліметтер жүйелі түрде талданады. Зерттеу барысында «Ескі Таң кітабы», «Жаңа Таң кітабы» сияқты қытай жылнамаларындағы деректерге сүйене отырып, ескерткіштің нақты орнатылу уақыты, оның архитектуралық ерекшеліктері мен сол дәуірдегі түрік-қытай дипломатиялық байланыстары арасындағы сабақтастықтар қарастырылды. Қытай жазбаларында Күлтегін батырдың елдік істері ерекше бағаланып, ескерткіштің тұрғызылуына императорлық сарайдың тікелей қатысқаны айтылады. Сонымен қатар, ескерткіштің кейінгі ғасырларда саяси, мәдени және тарихи тұрғыдан қабылдану деңгейі де назарға алынды. Мақаланың негізгі мақсаты – ежелгі түрік өркениетінің маңызды мұраларының бірі болып табылатын Күлтегін ескерткішінің тарихи маңызын ашып, оның шынайы орнатылу барысын жазба деректер негізінде қайта пайымдау.Item Open Access The Reflections of Victorian Culture and Victorian Gender Roles on Elizabeth Gaskell's Cranford(Suleyman Demirel University, 2009) Fatma KalpaklıThis article explores Victorian culture and gender roles through Elizabeth Gaskell's novel Cranford (1851). Victorian society was patriarchal, emphasizing male superiority, obedience, and strict gender divisions. Women were largely confined to domestic duties, denied proper education, and excluded from professions such as law and medicine. In contrast, Cranford presents a unique social microcosm dominated by independent women, who manage finances, run businesses, and engage in intellectual discussions, thus embodying masculine traits within a female-centered society. Gaskell also depicts harmonious and flexible gender relations in marriage, suggesting an androgynous model where both men and women share responsibilities and adapt to changing circumstances. Furthermore, the novel highlights Victorian women’s fears and social conditioning while illustrating their resilience and moral strength. Through Cranford, Gaskell critiques rigid Victorian gender norms and promotes greater equality, adaptability, and mutual respect between men and women.Item Open Access Türkiye Altın Talebinin İstatistiksel Açısından Değerlendirilmesi(Suleyman Demirel University, 2009) Metin Duyar; Mesut YılmazBu çalışma, Türkiye’de altın talebini istatistiksel ve ekonometrik açıdan incelemektedir. Araştırmada, altın talebinin kuyumculuk ve yatırım amaçlı kullanımı, ithalat miktarları, İstanbul Altın Borsası fiyatları, ABD Doları kuru ve ülkeye gelen turist sayısı arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Yapılan regresyon ve korelasyon analizleri, altın fiyatları ile talep arasında zayıf negatif bir ilişki olduğunu, ABD Doları kuru ile fiziksel altın işlemleri arasında ise pozitif bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca turist sayısı ile altın ithalatı arasında pozitif bir korelasyon gözlenmiş, ancak istatistiksel olarak anlamlılık düşük bulunmuştur. Sonuç olarak, Türkiye altın talebi sadece fiyat faktörü ile açıklanamayacak kadar karmaşık bir yapıya sahip olup, diğer ekonomik ve sosyal değişkenlerin de hesaba katılması gerekmektedir.Item Open Access С. Мұратбековтің "Күсен-Күсеке" әңгімесінің орыс тіліне аударылуы(Suleyman Demirel University, 2009) Адаева ЕрмекБұл мақалада С. Мұратбековтің "Күсен-Күсеке" әңгімесінің орыс тіліне аударылу мәселесі қарастырылады. Шығармадағы басты кейіпкерлердің мінез-құлқы, тіл ерекшелігі мен ұлттық колоритінің аудармада қаншалықты сақталғаны зерттеледі. Г. Садовников аудармасында түпнұсқаның негізгі мазмұны мен авторлық стильдің көбін жеткізе алғанымен, кейбір репликалар мен сипаттамаларда қосымша сөздер енгізілгені, кейіпкерлердің сөз мәнері мен эмоциялық реңкі толық берілмегені байқалады. Мақалада түпнұсқа мен аударма арасындағы диалогтар мен баяндау ерекшеліктері салыстырмалы түрде талданады. Сонымен қатар, шығарманың көркемдік және мәдени ерекшеліктерін аудармада сақтау маңыздылығы, ұлттық сөздердің аударылуы мен көркем ойды жеткізу мәселесі талқыланады.Item Open Access Қошке Кемеңгеровтің әдеби сынға қосқан үлесі(Suleyman Demirel University, 2009) Сағатова Ш. Б.Мақалада Қошке Кемеңгеровтің қазақ әдебиетіне, әсіресе Абай, Шоқан және Ыбырай мұраларын зерттеуге қосқан үлесі қарастырылады. Автор Қошкенің қазақ жазба әдебиеті дамып келе жатқан кезеңдегі әдеби сын қызметін талдайды, оның Абай шығармаларына деген көзқарасы мен сатиралық өлеңдерді бағалауы, сондай-ақ «Қазақ тарихынан» кітабы арқылы әдебиет пен қоғамдағы мәселелерді талдауы атап көрсетіледі. Мақала Қошкенің қазақ әдебиетінің дамуына, ұлттық мұраларды зерттеу мен насихаттауға қосқан еңбегін ғылыми тұрғыдан бағалайды.Item Open Access Қазақ тарихының ащы сабақтары ұмытылмауы керек: Әбілхайырдың Аңырақайдан әскерін алып кетуінің сыры(Suleyman Demirel University, 2009) Мұхархан ОразбайБұл мақалада қазақ халқының соңғы ғасырлардағы тарихи сынақтары мен соның ішінде Әбілхайыр ханның Аңырақай шайқасы кезінде өз әскерін кері қайтарып алу себептері жан-жақты талданады. Автор тарихи деректерге сүйене отырып, Жоңғар шапқыншылығы, қазақ руларының ішкі алауыздығы, сыртқы күштердің қолданған жымысқы саясаты сияқты мәселелерді аша түседі. Мақалада Әбілхайырдың Жоңғар билеушісі Лама Доржымен астыртын байланысы, құдалық келісімі және осы жағдайдың бүкіл қазақ қолының біріккен әрекетіне тигізген кері әсері көрсетіледі. Қазақ қоғамындағы сатқындық, отарлық саясатқа жол ашқан әлсіз тұстар, сондай-ақ бүгінгі тәуелсіз ел үшін тарихи сабақтардың маңызы ерекше атап өтіледі. Автор тарихи шындықты бүркемелеу емес, оны ашық айтып, одан дұрыс қорытынды жасау қажеттігін алға тартады.Item Open Access Ғ.Мүсіреповтің соғыс жылдарындағы әңгімелерінің текстологиялық сипаты мен көркемдік жүйесі(Suleyman Demirel University, 2009) Мунасова Н.Бұл мақалада Ұлы Отан соғысы жылдарында жазылған Ғабит Мүсіреповтің «Ер ана», «Ақлима», «Ана кесімі айнымайды», «Тарландар», «Ер Қаптағай» сияқты әңгімелерінің текстологиялық ерекшеліктері мен көркемдік-идеялық жүйесі талданады. Зерттеу әр шығарманың алғашқы газет-жорнал нұсқалары мен кейінгі кітаптық редакцияларын салыстыру арқылы жүргізілген. Автордың мәтінге мұқият қарауы, әр жылдары енгізген түзетулері, лексикалық, синтаксистік өзгерістердің көркемдік сапаны арттырудағы рөлі көрсетіледі. Сонымен бірге әйел образы, ана тақырыбы, батырлық пен Отанға адалдық идеяларының берілісі, аңыздық мотивтердің пайдаланылуы және соғыс уақытындағы патриоттық пафос айқындалады. Мүсіреповтің редакторлық талғамы мен стиліне тән ерекшеліктер де текстологиялық салыстыру нәтижесінде ашылады.