19 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 19
Item Open Access Қазақ-түрік ертегілерінде Тазша бала (Келоғлан) бейнесі(Suleyman Demirel University, 2013) Б. ИзолМақалада қазақ және түрік әдебиеттеріне ортақ кейіпкер Тазша бала бейнесінің сомдалуы мен кос әдебиеттерде бейнелеуіндегі ерекшеліктер мен ұксастықтар зерттеліп, түрік әдебиетіндегі Тазша бала (Келоғлан) бейнесіне басты назар аударылып, зерттелген.Item Open Access Аудармадағы ұлттық болмыс және дәстүр сабақтастығы(Suleyman Demirel University, 2012) Е. ОразбековаМақалада аударма өнерінің ұлттық болмысты сақтаудағы және мәдени-рухани дәстүр сабақтастығын қамтамасыз етудегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Автор аударманың халықтар арасындағы рухани байланысты нығайтатын маңызды құрал екендігін дәлелдей отырып, қазақ әдебиетінің әлемдік мәдени кеңістікке енуіндегі көркем аударманың тарихи маңызын айқындайды. Қазақ прозасы мен поэзиясының қалыптасуы мен дамуына аударманың тигізген ықпалы, Абай аудармаларының көркемдік-эстетикалық құндылығы, сондай-ақ ғылыми тіл мен терминологияның қалыптасуындағы аударманың орны талданады. Сонымен қатар, ұлттық ғылыми тілдің дамуы, терминжасам мәселелері және шет тілдік атауларды аудару принциптері қарастырылып, тілдік тепе-теңдікті сақтаудың маңыздылығы көрсетіледі. Зерттеу нәтижесінде аударма ұлттық мәдениетті жаңғыртып, қоғамның рухани дамуына қызмет ететін стратегиялық фактор ретінде бағаланады.Item Open Access Д. Исабековтің «Сүйекші» әңгімесіндегі мағыналық қабаттар(Suleyman Demirel University, 2008) Сыдықова Ж.Д. Исабековтің «Сүйекші» әңгімесі кейіпкердің психологиялық және әлеуметтік даму жолын терең аша отырып, бірнеше көркемдік қабаттарды біріктіреді. Әңгіме табиғатты сипаттау арқылы оқиғаның эмоционалды жай-күйін көрсетуге арналған «ишара» мотивімен басталады. Кейіпкер Үндеместің қосалқы аттары оның өмірлік кезеңдері мен әлеуметтік жағдайларын бейнелеуде маңызды рөл атқарады. Әңгімеде жетімдік, аманатқа ие болу, күнә мен жазық, діни мотивтер және қазақ қоғамының салт-дәстүрлері көрініс табады. Автор кейіпкердің өмірлік әрекеттерін, еске алу сәттерін, ішкі монологтарын қолдана отырып, оқырманға оның болмысын, психологиялық күйін жеткізеді. Сонымен қатар, шығармада әлеуметтік теңсіздік, ру арасындағы тартыс, кедей мен бай арасындағы әділетсіздік мәселелері де бейнеленген. Диуаналық мотив арқылы кейіпкердің бейшара, жалғыздық, қорғансыздық жағдайлары терең көрсетіледі. «Сүйекші» шығармасы қазақ әдебиетінде адам тағдыры, моральдық жауапкершілік және өмірлік философиялық ойларды біріктіретін көркемдік құрылыммен ерекшеленеді.Item Open Access Оралхан Бөкей шығармашылығындағы мифтік құбылушылық(Suleyman Demirel University, 2011) Сыдықова Ж.Мақалада Оралхан Бөкей шығармаларындағы мифтік құбылушылық, яғни метаморфоза мәселесі қарастырылады. Мифтік санадағы құбылушылық адамның жануарларға, табиғат нысандарына немесе ішкі рухани әлеміне өтуімен сипатталады. Авторлар метаморфозаны тек сыртқы өзгерістермен шектемей, адамның психологиялық, эмоционалдық және рухани құбылыстарын қамтитындығын көрсетеді. Мақалада қазақ фольклоры мен әлем әдебиетіндегі құбылушылық мысалдары, сондай-ақ О. Бөкей шығармаларындағы кейіпкерлердің (Ерік, Қар қызы) мифтік трансформациялары талданады. Зерттеу көрсеткендей, Бөкейдің прозасында мифтік құбылушылық кейіпкерлердің ішкі жан-дүниесін ашу, олардың өмірлік философиясын көрсету, сондай-ақ әлеуметтік және ұлттық ерекшеліктерді бейнелеу үшін қолданылған.Item Open Access Көркем аударма және Әлихан Бөкейханов(Suleyman Demirel University, 2008) Оспанова ГүлмарияБұл мақалада көркем аударманың ұлттық әдебиетті дамытудағы рөлі және оның рухани, мәдени маңыздылығы қарастырылады. Автор аударма өнерінің адамзат өркениетінің дамуына, халықтар арасындағы рухани және мәдени байланысты нығайтуға қосқан үлесін талдайды. Көркем аударманың қазақ әдебиетінде қалыптасуы мен дамуы, оның ғылыми тұрғыдан зерттелуі XX ғасырдың 30–70 жылдарындағы әдеби сын мен аударматану еңбектері негізінде сараланады. Мақалада Әлихан Бөкейхановтың ұлттық мәдениет пен әдебиетті өркендетудегі аударманың мәнін түсінудегі көзқарасы да аталып өтеді. Сондай-ақ М.Әуезов, А.Байтұрсынов, С.Сейфуллин, Т.Жүргенов сынды қазақ зиялыларының еңбектері арқылы көркем аударманың теориялық және практикалық негіздері айқындалады. Көркем аударманың әдеби байланыс құралы ретіндегі маңызы, оның ұлттық ойлау мен тіл байлығын дамытудағы ықпалы көрсетіледі.Item Open Access Қошке Кемеңгеровтің әдеби сынға қосқан үлесі(Suleyman Demirel University, 2009) Сағатова Ш. Б.Мақалада Қошке Кемеңгеровтің қазақ әдебиетіне, әсіресе Абай, Шоқан және Ыбырай мұраларын зерттеуге қосқан үлесі қарастырылады. Автор Қошкенің қазақ жазба әдебиеті дамып келе жатқан кезеңдегі әдеби сын қызметін талдайды, оның Абай шығармаларына деген көзқарасы мен сатиралық өлеңдерді бағалауы, сондай-ақ «Қазақ тарихынан» кітабы арқылы әдебиет пен қоғамдағы мәселелерді талдауы атап көрсетіледі. Мақала Қошкенің қазақ әдебиетінің дамуына, ұлттық мұраларды зерттеу мен насихаттауға қосқан еңбегін ғылыми тұрғыдан бағалайды.Item Open Access ҚАЗАҚ БАЛАЛАР ӘДЕБИЕТІНІҢ ТӘУЕЛСІЗДІК ЖЫЛДАРЫНДАҒЫ ИДЕЯЛЫҚ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ(СДУ хабаршысы - 2022, 2022) А.Т. Давталиева; Б.Д. ЖұмақаеваАңдатпа. Мақалада тәуелсіздік жылдарындағы қазақ балалар әдебиеті туындаларының идеялық даму ерекшеліктері анықталады. Тарихиәлеуметтік және батыс өркениетінің факторлары әсерінен балалар шығармашылығы және ондағы қаһармандар образының қаншалықты өзгеріске ұшырағандығы талданады. Сондай-ақ, өткен ғасырлардағы балалар әдебиеті мен заманауи шығармалардың идея тұрғысынан ұқсастықтары мен айырмашылықтары сараланады. Тәуелсіздік тұсындағы балалар әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірқатар елеулі туындыларына шолу жасалынып, идеялық мазмұны қарастырылады. Оның ішінде тәуелсіздіктн алғашқы жылдары мен сонғы онжылдықтың кейіпкерлерінің ойлауы, дамуы, армандауы мен қиялдарын да бір сарындас деп айтуға болмайды. Осылайша, 30 жылдың ішінде балалар қаһармандары бейнесі де заман ағынымен тез өзгерістерге ұшырап отырғандығы көрініс табады. Қорытындылай келе, сонғы 30-жылдықта қалыптасқан қазақ балалар әдебиетінің жалпы көрінісі адамгерші? эстетикалық құндылықтарды дәріптей отыра. өзінің заманауилығымен, батылдығымен, еркіндігімен, жылдамдығымен сипатталған.Item Open Access Орта мектепте қазақ әдебиетін жаратылыстану пәндерімен интеграциялай оқыту әдістемесі(SDU University, 2025) Куатова И.Зерттеу жұмысының бірінші бөлімінде әдебиетті жаратылыстану ғылымдарымен интеграциялау үдерісі қазіргі білім беру парадигмасы аясында теориялық тұрғыда негізделген. Бұл тарауда пәнаралық тәсілдің өзектілігі, оның оқушылардың тұтас дүниетанымын қалыптастыру мен әмбебап оқу дағдыларын дамытудағы тиімді құралы ретіндегі маңызы басты назарда қарастырылған. Қазақстанның білім беру жүйесінде интеграциялай оқытуға байланысты жүргізілген ғылыми зерттеулерге шолу жасалып, оның тұжырымдамалық негіздері, педагогикалық - әдіснамалық алғышарттары мен мектеп тәжірибесіне енгізілу деңгейі талданған. Сонымен қатар, гуманитарлық және жаратылыстану ғылымдарының өзара кірігуінің тарихи қалыптасу динамикасы — кеңестік кезеңнен бастап қазіргі білім беру реформаларына дейінгі аралықта қарастырылған. Жалпы білім беретін мектептерде интеграцияланған сабақтарды жүзеге асыру тәжірибесі де сараланып, мұғалімдердің іс жүзінде кездесетін негізгі қиындықтары мен қайшылықтары айқындалған. Зерттеу жұмысының екінші бөлімі қазіргі орта мектеп жағдайында қазақ әдебиетін жаратылыстану пәндерімен интеграциялау үдерісінің практикалық қырларын ашуға бағытталған. Әдеби мазмұнды математика, биология, география және информатика сияқты пәндермен табиғи түрде ұштастыруға мүмкіндік беретін әдістемелік тәсілдерге ерекше назар аударылған. Оқу материалының тақырыптық, ұғымдық және контекстуалдық бірлігіне негізделген пәнаралық сабақтарды жоспарлау мен өткізудің тиімді жолдары ұсынылған. Маңызды аспектілердің бірі — поэзиялық шығармаларды пәнаралық ойлау қабілетін дамыту құралы ретінде қарастыру. Өлең мәтіндерін талдау жаратылыстану пәндеріндегі ұғымдар мен құбылыстармен байланыстырылып, оқушылардың ғылыми түсініктерді көркем әрі эмоционалды мазмұнмен ұштастыра отырып меңгеруіне жол ашады. Бұл тәсіл оқушылардың өлең құрылымын түсінуін ғана емес, сонымен қатар ғылым тіліне жақындауын да қамтамасыз етеді. Сканировано с CamScanner онымен қатар бұл бөлімде интеграциялай оқыту әдістемесінің оқушыларардың ғылыми және сыни тұрғыдан ойлауын дамытудағы рөлі қарастырылған. Зерттеу жұмысының қорытынды бөлімінде қазақ әдебиеті мен жаратылыстану пәндерін кіріктіре оқытудың теориялық және практикалық негіздері жан-жақты сараланып, бұл тәсілдің оқушылардың білім сапасын арттырудағы тиімділігі мен мәні нақты көрсетілген. Бірінші тарауда интеграциялай оқыту әдістемесінің теориялық алғышарттары негізделіп, көркемдік пен ғылымның табиғи үйлесімі көрсетілсе, екінші тарауда нақты әдістер мен тәсілдер ұсынылып, поэзия арқылы ғылыми ұғымдарды меңгерту, логикалық және шығармашылық ойлауды дамыту жолдары ұсынылған. Зерттеу нәтижесінде интеграциялай оқыту – білімді терең әрі жан-жақты меңгертудің тиімді жолы ретінде танылып, функционалдық сауаттылық пен ғылыми дүниетанымды қалыптастыруда маңызды құрал бола алатыны дәлелдендіItem Open Access А.Байтұрсынұлы және қазақ әдебиетіндегі діндәр дәуір жүйесі(Suleyman Demirel University, 2011) Еркінбаев ҰМақалада А. Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегіндегі діндар дәуір ұғымы теориялық поэтика тұрғысынан талданады. Автор қазақ әдебиетіндегі діни сипаттағы шығармалардың жанрлық жүйесін, мазмұндық және көркемдік ерекшеліктерін ғалым тұжырымдары негізінде қарастырады. Діндар дәуірдің қалыптасуына тарихи-әлеуметтік факторлардың әсері, араб-парсы әдеби дәстүрінің ықпалы және оның халықтық әдебиетпен арақатынасы сараланады. Сонымен қатар дін мен көркем шығармашылықтың ара жігі, діншілдік пен рухани таным мәселелері ашылады. Зерттеуде діндар дәуір туғызған қисса, хикаят, насихат, мінажат, толғау сияқты түрлердің жанрлық табиғаты салыстырмалы-тарихи поэтика аясында талданып, А. Байтұрсынұлының ұлттық әдеби ойдағы орны айқындалады.Item Open Access Қажым Жұмалиев – әдебиеттанушы ғалым және жазушы(Suleyman Demirel University, 2008) Темірхан СақаұлыБұл мақалада қазақ әдебиеттану ғылымының көрнекті өкілі, ғалым, ақын, жазушы, ұстаз Қажым Жұмалиевтің ғылыми және шығармашылық мұрасы жан-жақты талданады. Автор Қ. Жұмалиевтің фольклор поэтикасы, әдебиет тарихы, әдеби сын және әдебиет теориясы бағыттарындағы еңбектерінің қазақ әдебиеттануының қалыптасуындағы маңызын айқындайды. Ғалымның «Қазақ әдебиеті тарихы», «Әдебиет теориясы», «Стиль – өнер ерекшелігі» сияқты еңбектері қазақ фольклоры мен көркем шығармаларды тарихи-теориялық тұрғыдан зерделеудің жаңа бағыттарын қалыптастырғаны көрсетіледі. Сондай-ақ Қ. Жұмалиевтің қазақ эпосын, батырлық жырларды, тарихи поэмаларды зерттеу арқылы ұлттық сөз өнерінің көркемдік жүйесін дамытудағы рөлі талданады. Мақалада оның әдеби стиль мен авторлық даралық жөніндегі көзқарастары мен әлем әдебиетінің классикалық дәстүрлерімен сабақтастығы айқындалады.