39 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 39
Item Open Access Мәтіннің лексика-фразеологиялық болмысы(Suleyman Demirel University, 2007) Утанова АйзадаМақалада көркем мәтіндегі лексика-фразеологиялық жүйенің стильдік қызметі мен жазушының даралық тілдік шеберлігі талданады. Тұрақты тіркестер мен этнографиялық лексемалардың ұлттық болмысты танытудағы, көркем бейнелеу мен идеялық мазмұнды тереңдетудегі рөлі айқындалады. Зерттеуде М.Әуезов шығармалары мысалға алынып, жазушының сөз таңдау, мағыналас сөздерді қосарлап қолдану, этнографизмдер мен түстік символиканы стильдік мақсатта пайдалану ерекшеліктері сараланған. Әсіресе «Қорғансыздың күні» мен «Қаралы сұлу» шығармаларындағы түстер жүйесінің (қызыл, қара) семантикалық мәні мен көркемдік қызметі талданады. Жазушы тіліндегі фразеологизмдер мен этнографиялық элементтер қазақ халқының дүниетанымы мен ұлттық мәдениетінің тілдік айнасы ретінде бағаланады.Item Open Access Абай тұлғасы мен мұрасының қазақ тарихындағы орны(Suleyman Demirel University, 2007) Койгелдиев М.Мақалада қазақ халқының рухани тарихында ерекше орын алатын Абай Құнанбайұлының тұлғасы мен шығармашылық мұрасы тарихи контекст аясында қарастырылады. Автор Абайды тек ақын немесе ойшыл ретінде ғана емес, ұлттық сананың жаңғыруына ықпал еткен қоғамдық құбылыс ретінде талдайды. Абай өмір сүрген дәуір – қазақ қоғамы патшалық Ресей ықпалына толық тәуелді болып, рухани дағдарыс пен әлеуметтік жіктелу күшейген кезең еді. Осы жағдайда Абай білімді, адамгершілікті, өзін тануды және қоғамды ішкі өзгеріс арқылы жаңғыртуды насихаттады. Мақалада Абайдың «Зар заман» өкілдерімен рухани сабақтастығы және оның мұрасының Алаш қайраткерлерінің дүниетанымына жасаған әсері де қарастырылады. Автор Абай мұрасын бүгінгі қазақ қоғамы үшін ұлттық өзіндік сананы қалыптастыратын, тарихи сабақтастықты жалғастыратын мәңгілік құндылық ретінде бағалайды.Item Open Access Шешен сөзінің дайындық кезеңдері мен құрылымы(Suleyman Demirel University, 2007) Б. ШалабайМақалада шешен сөзінің табиғаты, дайындық кезеңдері мен құрылымдық ерекшеліктері жан-жақты қарастырылады. Автор шешеннің сөзі монологиялық формада болғанымен, тыңдарманмен белсенді диалогтық қатынаста жүзеге асатынын атап өтеді. Сөйлеуге дайындықтың негізгі сатылары — тақырыпты таңдау, мақсат пен аудиторияны анықтау, деректер жинау, жоспар құру және сөйлеу тәсілдерін жетілдіру ретінде сипатталады. Сондай-ақ сөздің құрылымдық жүйесі — кіріспе, негізгі бөлім және қорытынды — шешеннің ойын бірізді, логикалық және әсерлі жеткізудің негізгі шарты ретінде түсіндіріледі. Мақалада шешеннің тілдік, логикалық және эмоционалдық шеберлігін дамыту жолдары мен аудиториямен тиімді байланыс орнату тәсілдері нақты мысалдармен талданады.Item Open Access Ұлы дала - адамзат өркениетінің бесігі(Suleyman Demirel University, 2007) Совет-Хан ҒаббасовМақалада «адамзат өркениетінің бастауы шығыстан немесе батыстан тарады» деген бұрыннан қалыптасқан көзқарастардың негізсіздігі сынға алынады. Автор еуропацентризм методологиясының адамзат тарихын біржақты түсіндіруге әкелгенін және оның салдарынан Түрік әлемі мен Ұлы Даланың өркениеттік үлесі әдейі ескерусіз қалғанын айқын көрсетеді. Шын мәнінде, археологиялық, антропологиялық және мәдени деректер Тұран кеңістігінің адамзат өркениетінің ең көне және жетекші орталықтарының бірі болғанын дәлелдейді. Аркаим, Шілікті, Берел, Иссык және Аржан ескерткіштері сияқты табылған тарихи мұралар Ұлы Далада металлургия, жазу, әлеуметтік ұйым және рухани мәдениеттің жоғары деңгейде дамығанын көрсетеді. Мақалада еуропацентризмнің ғылыми емес, саяси сипаттағы идеология екені және оны қайта саралаудың қазіргі кезеңде адамзат үшін маңызды екені айтылады.Item Open Access Финансы природопользования в системе устойчивого социально-экономического развития Казахстана(Suleyman Demirel University, 2007) Куатбаева Г.К.,; Куатбаева А.А.В статье рассматривается система финансов природопользования как ключевой инструмент трансформации природного капитала в финансовый. Анализируется структура финансовой системы с учётом экологической составляющей, включающая государственные, муниципальные, корпоративные и международные финансы. Особое внимание уделено роли финансов природопользования в обеспечении устойчивого развития, прозрачности бюджета и эффективного управления государственными ресурсами. Отмечено, что за годы независимости Казахстана проведена глубокая структурная реформа финансовой системы, ориентированная на стимулирование экономического роста и снижение бюджетного дефицита. Авторы подчеркивают необходимость комплексного анализа взаимосвязей между финансовыми институтами и другими социально-экономическими структурами страны, а также интеграции макроэкономических целей с задачами рационального природопользования.Item Open Access Түбір сөз бен қосымшалардың тіркесіміндегі фонетикалық талғампаздық(Suleyman Demirel University, 2007) Көкенова Г.Мақалада қазақ тіліндегі түбір сөз бен қосымшалардың фонетикалық тұрғыдан тіркесу механизмі қарастырылады. Түркі тілдеріне тән жалғамалылық жүйесінде қосымшалардың дұрыс таңдалуы түбірдің соңғы дыбысына байланысты болатыны атап көрсетіледі. Әсіресе бірінші қосымшаның фонетикалық варианттары түбір дыбысының артикуляциялық белгілеріне тікелей тәуелді болып, таңдау қажеттілігі жоғары болады. Ал сөз құрамындағы келесі қосымшаларда мұндай айқын фонетикалық талғампаздық баяулай түседі, себебі алдыңғы қосымшаның соңғы дыбысы келесі қосымшаның қажетті вариантын анықтайды. Автор көптік және септік жалғауларының тіркесіміндегі дыбыстық үйлесімділікке нақты мысалдар арқылы тоқталып, олардың артикуляциялық модельдерін көрсетеді. Зерттеу нәтижесі қосымшалардың ретпен тіркесуі кездейсоқ емес, қатаң фонетикалық заңдылыққа негізделгенін айқындайды және мәтін теру алгоритмдерін құрастыруда маңызды мәнге ие.Item Open Access Грамматикалық категория және лексика-грамматикалық категорияның сипаты(Suleyman Demirel University, 2007) Жолшаева МайраБұл мақалада тіл жүйесіндегі грамматикалық категория мен лексика-грамматикалық категорияның өзара байланысы мен айырмашылығы қарастырылады. Автор тілдік бірліктерді жіктеуде олардың лексикалық семантикасы мен грамматикалық мағынасына сүйенудің маңызын айқындайды. Лексика-грамматикалық категория сөздің лексикалық және грамматикалық мағыналарының бірлігінен туындайтындықтан, ол сөздің мағынасын ішінара өзгертіп, оған қосымша реңк үстейді. Ал таза грамматикалық категорияда түбір мағынасы сақталып, тек грамматикалық мағына жасалады. Мақалада С.Исаев пен Ы.Маманов секілді ғалымдардың пікірлері салыстырылады және етістіктің болымды/болымсыз тұлғалары, модификациялы етістіктер сияқты мысалдар арқылы категориялардың мәні ашылады. Зерттеу нәтижесінде лексика-грамматикалық категорияларда лексикалық мағына басым болса, грамматикалық категорияларда мағынаны тұлғалар жүйесі арқылы білдіру жетекші екендігі көрсетіледі.Item Open Access Corruption and Economic Growth in Developing Countries(Suleyman Demirel University, 2007) Yessengali OskenbayevThis paper examines the relationship between corruption and economic growth in developing countries. While traditional growth models, such as the Solow model and later extensions that include human capital, emphasize productivity, education, and investment, they often overlook the influence of cultural values on economic development. The study argues that corruption is not merely an economic or institutional issue, but one rooted in cultural and social norms. Building on work by Hall and Jones, the research proposes that differences in growth outcomes are linked to variations in social infrastructure, which is shaped by cultural factors including religion, language, and ethnic composition. Using ethnolinguistic fractionalization indices as instrumental variables, the study seeks to identify how culture affects government policy quality and corruption levels, which in turn impact productivity and output per capita. The paper concludes that combating corruption requires not only institutional reforms but also long-term cultural change.Item Open Access О теории катастроф(Suleyman Demirel University, 2007) Именов И.М.В статье рассматриваются основные положения теории катастроф как развития идей устойчивости Ляпунова и бифуркационной теории Пуанкаре. Автор анализирует взаимосвязь между устойчивостью, бифуркацией и катастрофическими переходами состояний в нелинейных динамических системах. Особое внимание уделяется подходу Р. Тома, который предложил классификацию элементарных катастроф и показал, что изменение параметров системы может вызывать качественные скачки в поведении решения. Описываются условия возникновения катастроф в точках, где потенциальная функция изменяет свойства устойчивости, и приводится классификация семи элементарных катастроф: складка, сборка, седло, бабочка, гиперболическая, эллиптическая и параболическая омбилики. На примере задачи деформации упругого кольца демонстрируется применение теоретических положений катастрофического анализа. Статья представляет собой краткий обзор ключевых понятий и методов теории катастроф, иллюстрирующих переход от устойчивого состояния к неустойчивому под воздействием параметрических изменений.Item Open Access Informational System Audit Process(Suleyman Demirel University, 2007) A. KhodarinaThis article discusses the importance of a risk-based Information System (IS) audit process in modern organizations. Since information systems support and drive key business operations, their reliability, confidentiality, integrity, and availability are essential for effective corporate governance. The IS audit process aims to evaluate existing systems, identify risks, assess controls, and ensure alignment between business goals and technological infrastructure. The article emphasizes that an IS audit follows a structured lifecycle similar to the System Development Life Cycle (SDLC), which includes feasibility study, planning, design, implementation, testing, and final reporting. In the initial phase, auditors develop an understanding of the business environment and define audit scope and objectives. Planning involves organizing the audit team, scheduling tasks, and determining resources. The design phase consists of creating an audit program based on identified risks and internal controls. Ultimately, a well-conducted IS audit strengthens organizational performance and mitigates security threats.