8 results
Search Results
Now showing 1 - 8 of 8
Item Open Access ҚАҢТАР ОҚИҒАСЫ КЕЗІНДЕГІ БАСПАСӨЗДЕРДЕГІ НАРРАТИВТЕР(2024) Амирова У.Р.Зерттеу Қаңтар оқиғаларын көрсету үшін Azattyq тәуелсіз редакциясында және Tengrinews.kz жеке редакциясында қолданылған әңгімелерді және таңдалған нақты сөздерді (нарративтер) таңдау себебін зерттейді. Қаңтар оқиғасы (Қанды қантар) – сұйытылған газ бағасының өсуіне байланысты бейбіт шеруден басталып, соңында жаппай тәртіпсіздіктерге айналған оқиғаны сипаттау үшін қолданалытын тіркес. Бейбіт наразылық Маңғыстау облысы Жаңаөзен қаласынан басталып, басқа өңірлерге тарап, арты жаппай тәртіпсіздікке ұласты. Негізінен, зерттелген жаңалықтардың мазмұны фрейм теориясына сәйкес келетінін айта кеткен жөн, яғни мұнда нақты сөздер алдын ала кұрастырылған сенімдердің негізгі анықтаушылары ретінде пайдаланылады және жаңа ақпаратты үйлестіру немесе тұжырымдау үшін қолданылады. Осыған сәйкес, үкіметтен мемлекеттік тапсырыс алатын ақпарат құралының Қаңтар оқиғасына байланысты редакциялық мақалалары ықпал етушілердің немесе үкіметтің амбицияларын қанағаттандыруға бейімделген, ал тапсырыстардан тәуелсіз редакция өз нарративтерін алға тартады. Мәселе мынада: нақты оқиғаны көрсету үшін журналистер таңдаған сөздерді оқырман санасында қажетті болжамды орнату және нығайту үшін пайдалана алады. Жоғарыда айтылғандай, бұл бейтарап зерттеу барысында Tengrinews.kz және Azattyq деп аталатын редакциялық мақалаларды зерттеу нысанына жатқыздық. Осылайша, Қаңтардағы оқиғаларды жариялымдарды мемлекет басшысы Тоқаевтың жолдауымен салыстырдық және осы кісі көп қолданған кілтті сөздерді мемлекет нарративтеріне сәйкес деп алдық. Бұл бізге күнтізбе құрылысы журналистердің бар фреймдары мен көзқарастарына ғана байланысты емес, сонымен қатар келісім-шарттарға, үшінші тұлғаларға берілетін сыйақыларға, ақылы контентті жариялауға және мемлекеттік ынталандыруларға әсер етуі мүмкін екенін көрсетуге көмектесті.Item Open Access ПРАВОВЫЕ ВОПРОСЫ И ВЫЗОВЫ В КОНТЕКСТЕ РАЗВИТИЯ МЕТАВСЕЛЕННОЙ(2024) Ералы К.Е.В настоящее время метавселенная привлекла значительное внимание, особенно после заявления генерального директора ведущей компании «Meta», который назвал ее следующим крупным прорывом после Интернета. Однако, несмотря на все внимание, отсутствует единое согласованное определение метавселенной. Общее понимание этого понятия включает объединение таких технологий, как интернет вещей (IoT), дополненная реальность (AR), виртуальная реальность (VR), расширенная реальность (XR) и трехмерное моделирование (3D). Метавселенная обладает огромным рыночным капиталом и экономическим потенциалом. По состоянию на апрель 2024 года, рыночная капитализация оценивалась примерно в 15,4 млрд долларов США, а экономический потенциал метавселенной охватывал диапазон от 3,75 трлн долларов США до 12,5 трлн долларов США. Метавселенная представляет собой новую виртуальную среду, в которой люди могут взаимодействовать и осуществлять коммерческую деятельность, используя аватары, аналогично тому, как они взаимодействуют в реальном мире. Это подчеркивает экономический потенциал метавселенной, который уже проявляется в реальных транзакциях. Например, в декабре 2021 года была зафиксирована покупка виртуальной земли за 450 000 долларов США. Более того, был приобретен участок земли в модном районе метавселенной за сумму до 2,4 миллиона долларов, расположенный рядом с общественной фигурой Снуп Догг. Эти примеры иллюстрируют не только экономическую активность в метавселенной, но и возникающие вопросы о правовом статусе и регулировании таких транзакций. Важность определения правовой природы метавселенной вытекает из ряда правовых последствий, связанных с метавселенной. В рамках правовых аспектов, метавселенная порождает ряд вопросов и проблем, которые требуют серьезного рассмотрения. Одна из таких проблем связана с интеллектуальной собственностью. Быстрое развитие технологий метавселенной и отсутствие единого определения концепции подчеркивают необходимость в разработке стандартов и норм, которые будут регулировать использование и развитие метавселенной.Item Open Access ПРАВОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ ОБРАЩЕНИЯ ЦИФРОВЫХ ЗНАКОВ (ТОКЕНОВ)(2024) Хасанов М.Е.Развитие цифровых технологии в XXI веке способствовало молниеносному развитию цифровизации многих аспектов нашей жизни, где цифровых знаков (токенов) постепенно охватывают существующие аспекты социально-экономического правоотношения. Цифровой знак (токен) не имеет четко закрепленного определения и трактуется по-разному, основываясь на функционал составляющих его элементов. Диссертационное исследование, проведенного автором на основе анализа научных трудов национальных и иностранных ученых, параллельно изучив функции и роли цифровых знаков (токенов) в рамках общественного правоотношения, сформировано оптимальное определение цифрового знака (токена). Данные определения раскрывают правоотношения, использующие цифровые знаки (токены). По итогам проведенного анализа вышеперечисленных литературных источников автор также сформировал свою позицию относительно видов цифровых токенов, распределяющая и раскрывающая более подробно их функции и роли в цифровой экономике. Проведен исторический метод исследования, способствовавший формированию точной хронологии развития цифровых знаков (токенов), отражаемое в параграфе 1.2. При формировании данной хронологии автор опирался на научно-исследовательские работы иностранных ученых в сфере информационных технологии, являющимися создателями цифровых токенов и составляющих его элементов. Правовая точка зрения относительно обращения цифровых знаков (токенов) выработана на основе имеющейся правовые базы в ведущих юрисдикциях, таких как США, ЕС, Сингапур и РК. Также были рассмотрены международный подход, выражаемое рекомендациями ФАТФ по борьбе с отмыванием денег и финансированием терроризма при использовании цифровых знаков (токенов), и научные труды отечественных и иностранных ученых в сфере юриспруденции. Практическую основу исследования составляют судебные процессы, повлиявшие на подход многих государств на правовое регулирование обращения цифровых знаков (токенов), а также был проведен эксперимент на проверку существующих правил в отношении оборота цифровых токенов децентрализованных приложений на территории РК. Проведенное диссертационное исследование также способствовало выявлению перспективы развития общественных правоотношений при обращении цифровых токенов, эмитированные Центральными Банками государств. Интерес мирового сообщества к цифровым знакам (токенам) проводя множества теоретических и практических исследований, способствовавшие к 6 выпуску и обороту разных видов цифровых знаков (токенов), расширяя способы его применения в рамках общественных правоотношении. Помимо гражданского сообщества, интерес к цифровым знакам (токенам) выражают субъекты международного и частного права, говорящее нам о том, что необходимость формирования правовой среды для обращения всех нынешних и последующих видов цифровых знаков (токенов) в будущем.Item Open Access CУИЦИД ТАҚЫРЫБЫНЫҢ МЕДИАДАҒЫ КӨРІНІСІНІҢ ЭТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ: ORDA.KZ, TENGRINEWS ПОРТАЛДАРЫ ЖӘНЕ КТК ТЕЛЕАРНАСЫ МЫСАЛЫНДА(2024) Ерес Н.А.Зерттеу жұмысы суицид тақырыбының медиадағы көрінісінің этикалық аспектілерін Orda.kz, Tengrinews порталдары және KTK телеарнасының контенттерін талдау негізінде жүргізілді. Сапалық контент-анализ әдісін қолданған зерттеу еңбектің негізгі мақсаты - суицид тақырыбының әлемдік деңгейдегі жазылу тәжірибесі мен теорияларына сүйене отырып, Қазақстан медиасында, соның ішінде қазақ тілді жаңалықтардағы суицид тақырыбының этикалық тұрғыдан жазылуына талдау жасау. Сонымен қоса, зерттеу нысаны ретінде алынған медиалардың фото, видео контенттеріне де визуал анализ әдісі қолданылды. Зерттеу барысында «Вертер» эффектісі мен «Папагено» эффектісі бұқаралық ақпарат құралдарындағы хабарламалардан кейін де халық арасында суицидтің көбею немесе азаю көрсеткіштері болатынын көрсетті. Бұқаралық ақпараттағы “өз-өзіне қол жұмсау” жаңалықтары сенсация, рейтинг және трагедияны көрсету үшін емес, аудиторияның өмірге жауапкершілігін және "көпшіліктің білу құқығымен" теңестірілуі керек ақпараттарды ұсыну маңызды екенін алға тартады.Item Open Access COVID-19 ПАНДЕМИЯСЫ КЕЗЕҢІНДЕ ҚАЗАҚСТАНДА ТҰРМЫСТЫҚ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫ РЕТТЕУДЕ МАСС МЕДИАНЫҢ РӨЛІ: «EGEMEN.KZ», «ІNFORMBURO.KZ» АҚПАРАТТЫҚ ПОРТАЛЫ МЫСАЛЫНДА(SDU University, 2025) Қайратқызы А.COVID-19 пандемиясы əлеуметтік мəселелерді, соның ішінде тұрмыстық зорлық-зомбылық мəселесін ушықтырды, бұл мемлекет тарапынан да, қоғам тарапынан да жүйелі көзқарасты талап етеді. Интернеттегі бұқаралық ақпарат құралдары тек ақпараттандыру үшін ғана емес, сонымен бірге дағдарыстық жағдайларға қоғамның реакциясы үшін де маңызды арнаға айналды. Атап айтқанда, Egemen.kz жəне Informburo.kz порталдар гендерлік жəне тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты күн тəртібін түсіндіруде, қалыптастыруда жəне таратуда маңызды рөл атқарды. Бұл зерттеу осы бұқаралық ақпарат құралдарының пандемия кезіндегі тұрмыстық зорлық-зомбылық мəселесін қалай көрсеткенін жəне қоғамдық сананы қалыптастыру үшін қандай медиа стратегиялар қолданылғанын талдауға бағытталған. Зерттеудің мақсаты. COVID-19 кезіндегі тұрмыстық зорлық-зомбылық тақырыбын жариялау ерекшеліктерін анықтау. Egemen.kz жəне Informburo.kz порталдар, сонымен қатар мазмұнын, кадрларын, əңгімелерін жəне олардың қоғамдық қабылдауға əсерін талдау. Тақырыптың өзектілігі дағдарыстық əлеуметтік ортада тиімді ақпараттық саясатты құру жəне журналистиканың алдын-алу мен əлеуметтік реттеудегі рөлін күшейту қажеттілігімен анықталады. Жұмыс екі бөлімнен тұрады. Бірінші тарауда əлеуметтік тұрақсыздық жағдайындағы бұқаралық ақпарат құралдарының рөліне теориялық көзқарастар қарастырылады, кадр құру, БАҚ күн тəртібі жəне əлеуметтік жауапкершілік ұғымдары зерттеледі, тақырып бойынша халықаралық жəне Қазақстандық тəжірибеге шолу жасалады. Екінші тарауда жарияланымдардың мазмұны мен кадрлық талдауының нəтижелері келтірілген Egemen.kz жəне Informburo.kz. негізгі тақырыптар, презентация құрылымы, көрнекі жəне эмоционалды элементтер, сондай-ақ жəбірленуші мен қылмыскерге деген көзқарастар қарастырылады. Редакциялық стратегияларды салыстырмалы бағалауға жəне олардың проблемаға қоғамдық көзқарасты қалыптастырудағы тиімділігіне ерекше назар аударылады. Қорытындыда қорытындылар жинақталады, тұрмыстық зорлық-зомбылық тақырыбын жариялауда БАҚ тəжірибесін жетілдіру бойынша қорытындылар мен ұсыныстар тұжырымдалады. Осал топтармен жəне дағдарыс тақырыптарымен жұмыс істеу кезінде этикалық жəне мағыналы көзқарастың қажеттілігіне баса назар аударылады.Item Open Access АҚПАРАТТАНДЫРУ ЖƏНЕ БАЙЛАНЫС САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАР ҮШІН ƏКІМШІЛІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІК: ТЕОРИЯ ЖƏНЕ ПРАКТИКА МƏСЕЛЕЛЕРІ(SDU University, 2025) Тлеубекова К.A.Ақпараттандыру және байланыс саласындағы құқық бұзушылықтар үшін заңды жауапкершілік түріндегі мәжбүрлеу шарасын қолдану, құқықтық реттеуді қамтамасыз етудің негізгі аспектісі болып табылады. Ақпараттық дәуірде ақпараттандыру және байланыс қоғам өмірінің маңызды бөлігі болғандықтан, осы саладағы құқық бұзушылықтардың алдын алу үшін мемлекет заңды жауапкершілік шараларын белгілейді. Бұл жеке тұлғалардың мемлекетпен кепілдендірілген құқықтары мен еркіндіктерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың заңмен қорғалатын заңды мүдделерін құқыққа қайшы әрекеттерден қорғауға және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған. Мемлекет тарапынан ақпараттандыру және байланыс саласындағы нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру, әкімшілік заңнаманы күшейту және әкімшілік-құқықтық жауапкершілік шектерін қатаңдату бағытында шаралар қабылданғанына қарамастан, құқық бұзушылықтардың саны азаймағандығы байқалады. Сот практикасы көрсеткендей, елімізде байланыс қызметтерінің сапасының төмендігі, кең жолақты интернетке тең қолжетімділіктің болмауы, байланыс операторларының жедел-іздестіру және қарсы барлау іс-шараларын техникалық қамтамасыз етпеуі, дербес деректерді өңдеу талаптарын бұзуы, радиожиілік спектрін бір жыл бойы пайдаланбауы, байланыс қызметін рұқсат етілген елді мекендерде ұсынбауы және байланыс сапасына сәйкес келмейтін қызмет көрсетуі сияқты әкімшілік құқық бұзушылықтар кеңінен таралғаны анықталдыItem Open Access ПРАВОВАЯ ЗАЩИТА АВТОРСКИХ ПРАВ НА ПРОИЗВЕДЕНИЯ, ГЕНЕРИРУЕМЫЕ ИИ(SDU University, 2026) Юсупжанов И.ХВыбор темы. Стремительное развитие технологий искусственного интеллекта (ИИ) в последние десятилетия существенно трансформировало творческие сферы, включая литературу, музыку, изобразительное искусство, дизайн и медиапроизводство. Современные системы искусственного интеллекта способны самостоятельно генерировать тексты, изображения, музыкальные произведения, видеоконтент и иные результаты интеллектуальной деятельности, что оказывает значительное влияние на традиционные представления о творческом процессе и авторстве. Если ранее создание произведения неразрывно связывалось исключительно с интеллектуальной деятельностью человека, то в условиях цифровой эпохи возникают новые формы творчества, основанные на взаимодействии человека и алгоритмов искусственного интеллекта. Использование нейросетевых технологий позволяет создавать произведения, внешне обладающие признаками оригинальности и творческой новизны, что вызывает необходимость переосмысления классических подходов института авторского права. Развитие генеративных моделей ИИ обусловило появление множества правовых вопросов, связанных с определением правового статуса произведений, созданных с использованием искусственного интеллекта. В большинстве государств действующее законодательство об авторском праве ориентировано на признание автором исключительно физического лица, обладающего творческим вкладом в создание произведения. В связи с этим произведения, генерируемые ИИ автономно либо при минимальном участии человека, оказываются вне традиционных правовых конструкций. На современном этапе отсутствует единый международный подход к определению авторства и распределению прав на произведения, созданные ИИ. Возникают дискуссии относительно того, кому должны принадлежать исключительные права на такой контент: разработчику программного обеспечения, пользователю системы ИИ либо лицу, осуществляющему постановку задачи для алгоритма. Дополнительную сложность представляет вопрос ответственности за содержание, созданное искусственным интеллектом, а также правомерность использования обучающих данных, содержащих объекты авторского права. Правовые пробелы в данной сфере создают значительные риски как для авторов и правообладателей, так и для разработчиков цифровых технологий. Отсутствие четкого правового регулирования препятствует эффективной защите интеллектуальных прав и формированию единообразной правоприменительной практики. В этой связи исследование правового режима произведений, генерируемых искусственным интеллектом, приобретает особую актуальность как для теории права, так и для совершенствования национального и международного законодательства.Item Open Access ИНСТАГРАМНЫҢ ҚАЗАҚ СЕГМЕНТІНДЕГІ ЭМОЦИЯЛЫҚ ДИСКУРС: САЛТАНАТ НҮКЕНОВА ІСІНІҢ ҚОЛДАНУШЫЛАР АРАСЫНДА КӨҢІЛ-КҮЙ ҚАЛЫПТАСТЫРУЫ(SDU University, 2026) Канатова Д.Б.Бұл зерттеу Салтанат Нүкенова ісіне байланысты Instagram-ның қазақ сегментінде қалыптасқан қоғамдық көңіл-күй мен эмоциялық дискурсты талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты – аталған әлеуметтік желіде қандай эмоциялар басым болғанын және олардың қандай нарративтер арқылы көрініс тапқанын анықтау. Қазіргі цифрлық қоғамда әлеуметтік желілер қоғамдық пікір қалыптастырудың маңызды алаңына айналған. Әсіресе резонансты оқиғалар кезінде платформаларда пайдаланушылардың эмоциялық реакциялары кеңінен таралып, ұжымдық көңіл-күйдің қалыптасуына әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда, Instagram платформасы тек ақпарат алмасу құралы ғана емес, эмоциялар мен мағыналар тудыратын коммуникациялық кеңістік ретінде қарастырылады. Зерттеудің теориялық негізін Zizi Papacharissi ұсынған аффективті аудиториялар (Affective Publics) теориясы құрайды. Аталған теорияға сәйкес, пайдаланушылар әлеуметтік желілерді тек ақпарат алу үшін ғана емес, өз эмоцияларын білдіру, ортақ көңіл-күй қалыптастыру және қоғамдық дискурсқа қатысу мақсатында белсенді түрде пайдаланады (Papacharissi, 2015). Демек Instagram-дағы посттар мен пікірлер қолданушылардың эмоциялық реакциясының, қоғамдық көзқарасының және ұжымдық эмоциялық тәжірибесінің көрінісі ретінде қарастырылады. Зерттеу контент-анализ әдісіне негізделіп, талдау барысында сапалық және сандық тәсілдер кешенді түрде қолданылды. Эмпирикалық база ретінде Instagram платформасында 2024 жылдың сәуір-мамыр айлары аралығында жарияланған контент негізінде іріктелген 60 пост пен 150 пікір талданды. Іріктеу мақсатты әдіс арқылы жүзеге асырылып, зерттеу нысанына тікелей қатысты мәтіндер талдауға енгізілді. Зерттеу барысында пост авторлары мен пікір жазған қолданушылардың әртүрлі аудитория өкілдері екені ескерілді. Посттар көбіне ақпарат таратушы немесе қоғамдық пікір қалыптастырушы аккаунттар арқылы жарияланса, пікірлер қарапайым пайдаланушылардың тікелей эмоциялық реакциясын көрсетуге мүмкіндік берді. Бұл посттар мен пікірлер арасындағы эмоциялық және нарративтік айырмашылықтарды салыстыра талдауға жағдай жасады. Әрбір мәтін эмоциялық және нарративтік категориялар бойынша кодталды. Эмоцияларды жіктеу барысында бес негізгі категория (ашу-ыза, қорқыныш, сенімсіздік, күйзеліс, үміт) қолданылды, ал нарративтер мазмұндық ерекшеліктеріне қарай жүйеленді. Зерттеу нәтижелері Instagram-дағы эмоциялық дискурстың құрылымдық және көпдеңгейлі сипатқа ие екенін көрсетті. Посттар деңгейінде эмоциялар белгілі бір мағыналық бағытты қалыптастырса, пікірлер деңгейінде бұл бағыт қайта интерпретацияланып, кеңейтіледі. Қолданушылардың реакциясы тек жеке пікірмен шектелмей, топтық көңіл-күйдің қалыптасуына ықпал ететіні анықталды. Зерттеу әлеуметтік желілердің қоғамдық пікір қалыптастырудағы рөлін нақтылап, эмоциялар мен нарративтердің өзара байланысын көрсетеді. Instagram платформасы қолданушылардың эмоциялық реакциясын білдірумен қатар, әлеуметтік мағына өндіретін және қоғамдық дискурсты қалыптастыратын коммуникациялық кеңістік ретінде қарастырылады.