17 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 17
Item Open Access Қазақ-түрік ертегілерінде Тазша бала (Келоғлан) бейнесі(Suleyman Demirel University, 2013) Б. ИзолМақалада қазақ және түрік әдебиеттеріне ортақ кейіпкер Тазша бала бейнесінің сомдалуы мен кос әдебиеттерде бейнелеуіндегі ерекшеліктер мен ұксастықтар зерттеліп, түрік әдебиетіндегі Тазша бала (Келоғлан) бейнесіне басты назар аударылып, зерттелген.Item Open Access Аудармадағы ұлттық болмыс және дәстүр сабақтастығы(Suleyman Demirel University, 2012) Е. ОразбековаМақалада аударма өнерінің ұлттық болмысты сақтаудағы және мәдени-рухани дәстүр сабақтастығын қамтамасыз етудегі рөлі жан-жақты қарастырылады. Автор аударманың халықтар арасындағы рухани байланысты нығайтатын маңызды құрал екендігін дәлелдей отырып, қазақ әдебиетінің әлемдік мәдени кеңістікке енуіндегі көркем аударманың тарихи маңызын айқындайды. Қазақ прозасы мен поэзиясының қалыптасуы мен дамуына аударманың тигізген ықпалы, Абай аудармаларының көркемдік-эстетикалық құндылығы, сондай-ақ ғылыми тіл мен терминологияның қалыптасуындағы аударманың орны талданады. Сонымен қатар, ұлттық ғылыми тілдің дамуы, терминжасам мәселелері және шет тілдік атауларды аудару принциптері қарастырылып, тілдік тепе-теңдікті сақтаудың маңыздылығы көрсетіледі. Зерттеу нәтижесінде аударма ұлттық мәдениетті жаңғыртып, қоғамның рухани дамуына қызмет ететін стратегиялық фактор ретінде бағаланады.Item Open Access Д. Исабековтің «Сүйекші» әңгімесіндегі мағыналық қабаттар(Suleyman Demirel University, 2008) Сыдықова Ж.Д. Исабековтің «Сүйекші» әңгімесі кейіпкердің психологиялық және әлеуметтік даму жолын терең аша отырып, бірнеше көркемдік қабаттарды біріктіреді. Әңгіме табиғатты сипаттау арқылы оқиғаның эмоционалды жай-күйін көрсетуге арналған «ишара» мотивімен басталады. Кейіпкер Үндеместің қосалқы аттары оның өмірлік кезеңдері мен әлеуметтік жағдайларын бейнелеуде маңызды рөл атқарады. Әңгімеде жетімдік, аманатқа ие болу, күнә мен жазық, діни мотивтер және қазақ қоғамының салт-дәстүрлері көрініс табады. Автор кейіпкердің өмірлік әрекеттерін, еске алу сәттерін, ішкі монологтарын қолдана отырып, оқырманға оның болмысын, психологиялық күйін жеткізеді. Сонымен қатар, шығармада әлеуметтік теңсіздік, ру арасындағы тартыс, кедей мен бай арасындағы әділетсіздік мәселелері де бейнеленген. Диуаналық мотив арқылы кейіпкердің бейшара, жалғыздық, қорғансыздық жағдайлары терең көрсетіледі. «Сүйекші» шығармасы қазақ әдебиетінде адам тағдыры, моральдық жауапкершілік және өмірлік философиялық ойларды біріктіретін көркемдік құрылыммен ерекшеленеді.Item Open Access Оралхан Бөкей шығармашылығындағы мифтік құбылушылық(Suleyman Demirel University, 2011) Сыдықова Ж.Мақалада Оралхан Бөкей шығармаларындағы мифтік құбылушылық, яғни метаморфоза мәселесі қарастырылады. Мифтік санадағы құбылушылық адамның жануарларға, табиғат нысандарына немесе ішкі рухани әлеміне өтуімен сипатталады. Авторлар метаморфозаны тек сыртқы өзгерістермен шектемей, адамның психологиялық, эмоционалдық және рухани құбылыстарын қамтитындығын көрсетеді. Мақалада қазақ фольклоры мен әлем әдебиетіндегі құбылушылық мысалдары, сондай-ақ О. Бөкей шығармаларындағы кейіпкерлердің (Ерік, Қар қызы) мифтік трансформациялары талданады. Зерттеу көрсеткендей, Бөкейдің прозасында мифтік құбылушылық кейіпкерлердің ішкі жан-дүниесін ашу, олардың өмірлік философиясын көрсету, сондай-ақ әлеуметтік және ұлттық ерекшеліктерді бейнелеу үшін қолданылған.Item Open Access Көркем аударма және Әлихан Бөкейханов(Suleyman Demirel University, 2008) Оспанова ГүлмарияБұл мақалада көркем аударманың ұлттық әдебиетті дамытудағы рөлі және оның рухани, мәдени маңыздылығы қарастырылады. Автор аударма өнерінің адамзат өркениетінің дамуына, халықтар арасындағы рухани және мәдени байланысты нығайтуға қосқан үлесін талдайды. Көркем аударманың қазақ әдебиетінде қалыптасуы мен дамуы, оның ғылыми тұрғыдан зерттелуі XX ғасырдың 30–70 жылдарындағы әдеби сын мен аударматану еңбектері негізінде сараланады. Мақалада Әлихан Бөкейхановтың ұлттық мәдениет пен әдебиетті өркендетудегі аударманың мәнін түсінудегі көзқарасы да аталып өтеді. Сондай-ақ М.Әуезов, А.Байтұрсынов, С.Сейфуллин, Т.Жүргенов сынды қазақ зиялыларының еңбектері арқылы көркем аударманың теориялық және практикалық негіздері айқындалады. Көркем аударманың әдеби байланыс құралы ретіндегі маңызы, оның ұлттық ойлау мен тіл байлығын дамытудағы ықпалы көрсетіледі.Item Open Access Қошке Кемеңгеровтің әдеби сынға қосқан үлесі(Suleyman Demirel University, 2009) Сағатова Ш. Б.Мақалада Қошке Кемеңгеровтің қазақ әдебиетіне, әсіресе Абай, Шоқан және Ыбырай мұраларын зерттеуге қосқан үлесі қарастырылады. Автор Қошкенің қазақ жазба әдебиеті дамып келе жатқан кезеңдегі әдеби сын қызметін талдайды, оның Абай шығармаларына деген көзқарасы мен сатиралық өлеңдерді бағалауы, сондай-ақ «Қазақ тарихынан» кітабы арқылы әдебиет пен қоғамдағы мәселелерді талдауы атап көрсетіледі. Мақала Қошкенің қазақ әдебиетінің дамуына, ұлттық мұраларды зерттеу мен насихаттауға қосқан еңбегін ғылыми тұрғыдан бағалайды.Item Open Access А.Байтұрсынұлы және қазақ әдебиетіндегі діндәр дәуір жүйесі(Suleyman Demirel University, 2011) Еркінбаев ҰМақалада А. Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегіндегі діндар дәуір ұғымы теориялық поэтика тұрғысынан талданады. Автор қазақ әдебиетіндегі діни сипаттағы шығармалардың жанрлық жүйесін, мазмұндық және көркемдік ерекшеліктерін ғалым тұжырымдары негізінде қарастырады. Діндар дәуірдің қалыптасуына тарихи-әлеуметтік факторлардың әсері, араб-парсы әдеби дәстүрінің ықпалы және оның халықтық әдебиетпен арақатынасы сараланады. Сонымен қатар дін мен көркем шығармашылықтың ара жігі, діншілдік пен рухани таным мәселелері ашылады. Зерттеуде діндар дәуір туғызған қисса, хикаят, насихат, мінажат, толғау сияқты түрлердің жанрлық табиғаты салыстырмалы-тарихи поэтика аясында талданып, А. Байтұрсынұлының ұлттық әдеби ойдағы орны айқындалады.Item Open Access Қажым Жұмалиев – әдебиеттанушы ғалым және жазушы(Suleyman Demirel University, 2008) Темірхан СақаұлыБұл мақалада қазақ әдебиеттану ғылымының көрнекті өкілі, ғалым, ақын, жазушы, ұстаз Қажым Жұмалиевтің ғылыми және шығармашылық мұрасы жан-жақты талданады. Автор Қ. Жұмалиевтің фольклор поэтикасы, әдебиет тарихы, әдеби сын және әдебиет теориясы бағыттарындағы еңбектерінің қазақ әдебиеттануының қалыптасуындағы маңызын айқындайды. Ғалымның «Қазақ әдебиеті тарихы», «Әдебиет теориясы», «Стиль – өнер ерекшелігі» сияқты еңбектері қазақ фольклоры мен көркем шығармаларды тарихи-теориялық тұрғыдан зерделеудің жаңа бағыттарын қалыптастырғаны көрсетіледі. Сондай-ақ Қ. Жұмалиевтің қазақ эпосын, батырлық жырларды, тарихи поэмаларды зерттеу арқылы ұлттық сөз өнерінің көркемдік жүйесін дамытудағы рөлі талданады. Мақалада оның әдеби стиль мен авторлық даралық жөніндегі көзқарастары мен әлем әдебиетінің классикалық дәстүрлерімен сабақтастығы айқындалады.Item Open Access Ахмет Байтұрсыновтың мысал аудармаларындағы күрескерлік идея(Suleyman Demirel University, 2009) Перизат БерікболоваБұл мақалада көрнекті қазақ ақыны, ғалым және аудармашы Ахмет Байтұрсыновтың «Қырық мысал» аудармаларындағы күрескерлік идея зерттелген. Зерттеу барысында ақынның аудармалары тек көркемдік мақсатта ғана емес, халық санасын ояту, отаршылдыққа қарсы күрес идеяларын жеткізу құралы ретінде қолданылғаны көрсетіледі. Мысалдардағы кейіпкерлер (қасқыр, түлкі, қой, маса) арқылы әділетсіздік, бодан халықтың жағдайы және тәуелсіздікке ұмтылу тақырыптары бейнеленеді. Ақын өз шығармаларында әділеттілікті, патшалық жүйенің әділетсіздігін дәл сипаттап, халыққа сақ болуға және санасын оятуға үндеу жасайды. «Қырық мысал» арқылы Ахмет Байтұрсынов қазақ әдебиетінде көркем аударма саласын дамытып, ұлттық сана мен тәуелсіздік идеяларын насихаттаған.Item Open Access Қазіргі қазақ ақындарының метаморфозаларды қолдануындағы гендерлік ерекшеліктері(Suleyman Demirel University, 2012) Отарбаева Ғ.Мақалада қазіргі қазақ поэзиясындағы метаморфоза құбылысы гендерлік қырынан талданады. Автор әйел және ер ақындардың поэтикалық дүниетанымы мен тілдік санасындағы айырмашылықтарды метаморфозалық образдар арқылы ашып көрсетеді. Зерттеуде әйелдер поэзиясында қар, гүл, көбелек, жауын секілді нәзік әрі лирикалық бейнелерге айналу сарыны басым екені, ал ер ақындар шығармашылығында тау, тас, қыран, арыстан сияқты күш-қайратты, мифологиялық сипаттағы метаморфозалар жиі қолданылатыны дәлелденеді. Мақалада мифопоэтикалық дәстүр, ұлттық таным және гендерлік психология поэзия тілімен сабақтастықта қарастырылып, метаморфозаның авторлық дүниетанымды танытатын маңызды көркемдік тәсіл екені айқындалады.