4 results
Search Results
Now showing 1 - 4 of 4
Item Open Access Романдағы кейіпкер портреті бейнеленуінің психологиялық ерекшеліктері(Suleyman Demirel University, 2008) Мұратбек ӘйтімовБұл мақалада қазақ романдарындағы кейіпкер портретін бейнелеудің көркемдік және психологиялық ерекшеліктері талданады. Автор кейіпкер тұлғасын ашуда портреттің маңызын, оның мінез-құлық, дүниетаным және ішкі жан-дүниемен байланысын айқындайды. Қазақ әдебиетінің классикалық және қазіргі дәуіріндегі эпикалық шығармалар мысалында (М.Әуезов, С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, І.Есенберлин, С.Елубай және т.б.) кейіпкердің сырт келбеті мен ішкі күйзелісінің бірлікте берілуі қарастырылады. Портрет арқылы жазушының ұлттық-этнографиялық сипаттарды, дәуір шындығын және адам психологиясын бейнелеу шеберлігі көрсетіледі. Сонымен қатар, З.Ахметовтің портретке қатысты теориялық тұжырымдары мен «Ақ боз үй» сияқты туындылардағы нақты мысалдар негізінде кейіпкер бейнесін жасаудың поэтикалық тәсілдері талданады. Мақалада портреттік бейнелеудің көркемдік жинақтаудағы қызметі мен психологиялық тереңдігі айқындалып, қазақ романдарының эстетикалық табиғаты жаңаша қырынан бағаланады.Item Open Access Мінез бен портрет(Suleyman Demirel University, 2010) Камалқызы ЖанымгүлМақалада қазақ көркем прозасында психологизмді, яғни кейіпкердің ішкі жан дүниесін суреттеу әдістерін зерттеу қарастырылады. Автор М.Әуезов шығармалары арқылы психологизмнің тереңдігі мен портрет жасаудағы ерекшеліктерін көрсетеді. Психологиялық талдаудың көркемдік функциясы, кейіпкердің мінезін ашу үшін портрет пен пейзажды қолдану тәсілдері баяндалады. Қазақ романдары мен эпостық дәстүрдегі қаһармандардың сыртқы бейнесі мен іс-қимылы арқылы олардың ішкі сезімдері мен мінез-құлық ерекшеліктерін көрсетуге болатындығы талданады. Мақалада кейбір романдардағы портреттердің тек сыртқы сипат ретінде қалып, кейіпкердің психологиясына әсер етпейтіні де атап көрсетілген. Сонымен қатар, қазақ әдебиетінің ұлттық дәстүрлерін орыс романынан алған психологизм әдістерімен салыстыру жүргізіледі. Бұл зерттеу қазақ романының көркемдік шеберлігін, портрет пен психологизмнің өзара байланысын түсінуге мүмкіндік береді.Item Open Access Қазіргі қазақ романдарының дәстүрлі-тарихылық негіздері(Suleyman Demirel University, 2009) Мұратбек ӘйтімовМақалада қазіргі қазақ романдарының тарихилық және дәстүрлі негіздері зерттеледі. Қазақ прозасындағы өмір шындығы халық әдебиеті мен шежірелік мұраларға сүйеніп бейнеленгені көрсетіледі. Әбунәсір әл-Фараби, Қорқыт Ата, Захир ад-дин Бабыр, Мұхаммед Хайдар Дулати сияқты тұлғалардың шығармалары қазіргі қазақ романдарының тарихи шындық пен көркемдік шешім поэтикасына негіз болғанын дәлелдейді. Мақалада «Бабырнама» мен «Тарих-и Рашиди» туындыларының композициялық құрылымы, кейіпкерлер бейнесі, тарихи кезеңдер мен табиғат көріністерін бейнелеу тәсілдері талданады. Автор қазіргі қазақ романдарының қалыптасуында халық әдебиеті, этнография, тарих, философия, табиғат және әлеуметтік құбылыстардың көркемдік негіз ретіндегі ықпалына назар аударады. Мақала қазақ романы жанрының дәстүрлі-тарихи сабақтастығы мен көркемдік дамуын көрсетуге бағытталған.Item Open Access Қазақ әдебиеттану ғылымының майталманы(Suleyman Demirel University, 2010) Гүлжаһан ОрдаБұл мақала Шерияздан Рүстемұлы Елеукеновтің қазақ әдебиеттану ғылымындағы еңбектерін зерттейді. Ғалым қазақ романының тарихын терең зерттеп, Абайдың эпистолярлық романын қазақ романының бастауы деп ғылыми дәлелдеді. Сонымен қатар, ол қазақ ақын-жазушыларының шығармашылық портреттерін жасауда монографиялық зерттеу әдісін қолданды: Мағжан Жұмабаев, Әбділда Тәжібаев, Ілияс Есенберлин және басқалар. Ғалым тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ әдебиетін тұрақты бақылап, он томдық «Қазақ әдебиеті тарихы» жобасының негізгі авторларының бірі болды. Жазушылық қыры да бар, «Әттең, дүние…», «Тұңғыш» романдары мен эсселерінде ұлттық ерекшеліктерді, махаббат пен қоғамдық мәселелерді суреттеді. Елеукеновтің зерттеулері әдебиет тарихын түсінуге, қазақ романының дамуын, әдеби үрдістерді жан-жақты бағалауға мүмкіндік береді. Ғалымның көп қырлы еңбектері әдебиеттану ғылымына, студенттер мен жас зерттеушілерге үлгі болып табылады.