2 results
Search Results
Now showing 1 - 2 of 2
Item Open Access Қазақ тілі дыбыстарының фонетикалық жіктелімі(Suleyman Demirel University, 2007) Ә. ЖүнісбекМақалада қазақ тіліндегі дыбыстардың жасалым (артикуляциялық) негізі мен фонетикалық жіктелім жүйесі жан-жақты қарастырылады. Автор сөйлеу мүшелерінің физиологиялық ұқсастығына қарамастан, олардың әр тілде әртүрлі пайдаланылатынын атап өтеді. Қазақ тілінің артикуляциялық базасы – тілдің өзіндік дыбыстық жүйесін айқындайтын басты фактор ретінде сипатталады. Зерттеуде дауыс желбезегінің тербеліс дәрежесіне қарай дыбыстардың тербеліссіз (қатаң), тербеліңкі (ұяң), тербелімді (үнді) және тербелмелі (дауысты) болып бөлінетіні негізделеді. Сондай-ақ, еріннің қатысына байланысты дыбыстардың бес түрлі (ашық, қысаң, емеурін езулік, доғал және сүйір еріндік) түрі талданады. Дыбыстардың жасалу орны мен тәсілі, олардың үндесім (сингармонизм) және үйлесім (ассимилятив) түрленімдері арқылы ерекшеленетіні көрсетіледі. Мақалада қазақ фонетикасындағы дәстүрлі және жаңа жіктелім ұстанымдары салыстырылып, жасалым, айтылым және естілім фонетикасының өзара айырмашылықтары нақтыланады.Item Open Access Қазақ жазуының тарихы(Suleyman Demirel University, 2007) Өмірбекова МаргаритаБұл мақалада қазақ жазуының тарихи даму кезеңдері мен графикалық жүйелердің алмасуы жан-жақты қарастырылады. Автор көне түркі руникалық жазуларынан бастап араб, латын және кириллица графикасына дейінгі жазу жүйелерінің қазақ тіліне тигізген ықпалын талдайды. Әрбір кезеңнің әлеуметтік, мәдени және тілдік ерекшеліктері, сондай-ақ жазу реформаларының ұлттық тілдің дамуына әсері нақты мысалдармен сипатталады. Сонымен қатар, А.Байтұрсынов бастаған қазақ ғалымдарының жазу мен емле реформаларына қосқан үлесі, қазіргі латын графикасына көшу мәселесінің өзектілігі атап өтіледі. Зерттеу нәтижесінде жазу жүйесінің тек тілдік емес, мәдени және тарихи маңызы бар екендігі айқындалады.