3 results
Search Results
Now showing 1 - 3 of 3
Item Open Access Азатшыл рухты оятқан ақын(Suleyman Demirel University, 2007) Өмірхан ӘбдиманұлыБұл мақалада қазақ әдебиетінде «зар заман» ақындары деп аталған Дулат, Шортанбай, Мұрат сынды тұлғалардың шығармашылық болмысы мен тарихи миссиясы талданады. Автор ХІХ ғасырдағы қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік жағдайын, отаршылдық қысымның күшеюін және бұл кезеңнің әдебиетке тигізген ықпалын көрсетеді. «Зар заман» ақындары халықтың еркіндік аңсаған арманын, елдің үміті мен күйзелісін өлең тілінде суреттеп, азатшыл рухты сақтап қалуға күш салды. Мақалада М. Әуезовтің «Әдебиет тарихы» еңбегіндегі тұжырымдар мен Б. Омарұлы, Х. Досмұхамедұлы секілді ғалымдардың пікірлері негізге алынып, зар заман ағымының қазақ руханиятындағы орны айқындалады. Сондай-ақ бұл әдеби бағыттың қазақ даласындағы ұлт-азаттық көтерілістерімен тікелей сабақтастығы атап өтіледі. Зар заман поэзиясы халықтың тарихи жады мен ұлттық санасын сақтауда маңызды рухани қуат көзі болғаны айтылады.Item Open Access Қазақ қоғамы, білім және Абай(Suleyman Demirel University, 2008) Әйтімбет І.А.Бұл мақалада қазақ қоғамы, білім және Абай мұрасы социологиялық тұрғыдан қарастырылады. Автор білімнің қоғамдағы рөлін, оның адамзаттық және рухани құндылықтармен байланысын көрсетеді. Ежелгі түркі жазбаларынан бастап Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» еңбегі мен Абай шығармаларына дейінгі көзқарастар талданады. Білім мен ақылдың, білік пен адамгершіліктің біртұтастығы, сондай-ақ олардың қоғамның дамуы мен рухани өсуіндегі маңызы ашылады. Абайдың ойлары арқылы қазақ қоғамының отарлық дәуірде рухани дағдарысқа ұшырауы мен білім арқылы жаңғыру жолы көрсетілген. Автор қазіргі қоғамда білімнің сапасын арттырудың, адам мен қоғам арасындағы үйлесімділікті сақтаудың маңызын атап өтеді. Мақала білімнің мәнін тек ақпарат ретінде емес, адамды кемелдікке жеткізетін әлеуметтік және рухани күш ретінде бағалайды.Item Open Access Ахмет Байтұрсыновтың мысал аудармаларындағы күрескерлік идея(Suleyman Demirel University, 2009) Перизат БерікболоваБұл мақалада көрнекті қазақ ақыны, ғалым және аудармашы Ахмет Байтұрсыновтың «Қырық мысал» аудармаларындағы күрескерлік идея зерттелген. Зерттеу барысында ақынның аудармалары тек көркемдік мақсатта ғана емес, халық санасын ояту, отаршылдыққа қарсы күрес идеяларын жеткізу құралы ретінде қолданылғаны көрсетіледі. Мысалдардағы кейіпкерлер (қасқыр, түлкі, қой, маса) арқылы әділетсіздік, бодан халықтың жағдайы және тәуелсіздікке ұмтылу тақырыптары бейнеленеді. Ақын өз шығармаларында әділеттілікті, патшалық жүйенің әділетсіздігін дәл сипаттап, халыққа сақ болуға және санасын оятуға үндеу жасайды. «Қырық мысал» арқылы Ахмет Байтұрсынов қазақ әдебиетінде көркем аударма саласын дамытып, ұлттық сана мен тәуелсіздік идеяларын насихаттаған.