9 results
Search Results
Now showing 1 - 9 of 9
Item Open Access ЖАС АҚЫНДАР ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ КӨРКЕМДІК ІЗДЕНІСТЕР(Suleyman Demirel University, 2012) Абиыр А.АӘдебиеттегі көркемдік таным эстетикалық жағынан саналы, мәдениеті жоғары адам үшін зор талғамға ие болу керек. Өнер адамының шығармашылығына еркіндік беріледі. Ендеше, көркемөнерді, соның ішінде, көркем әдебиетте, жақсы, тамаша, тұшымды шығармалар жазулуы керек. Поэзия - киесі бар өнер. Поэзия есігін тек жүрегі түкті, сенімі мықты, танаты сала құлаш, талабы таудай ақын ғана аша алу керек. Қазіргі жастар поэзиясында «Мен» деген принцип бар екенін көреміз. «Мен» - жогаргы категориялы ұғым. Оның психологиялық, филолсофиялық тұжырымдамасы көп. Философияда «Мен» индивидтің өзі жайлы түсініктерінің біршама тұрақты, индивид өзінің өзге адамдармен ара байланысын сол негізде құрып, өзіне сол тұрғыдан қарайды деген анықтама береді. Яғни, «Мен» ішіндегі жеке индивидиумның ғана кеңістігі бар, соның ғана ойы, санасы, іс- әрекеті, көзқарасы жинақталады.Item Open Access Поэзия сымбатынан сыр тартқан(Suleyman Demirel University, 2008) Махаш ГаухарМақала XX ғасырдың 70–80 жылдарында қазақ поэзиясы мен әдеби сынының дамуын, әсіресе Әбіраш Жәмішевтің жас ақындарға жасаған сын-пікірлерін талдайды. Сол кезеңде әдеби сын өкілдерінің көбісі қаламгер болғандықтан, Жәмішевтің мақалалары поэзиялық шығармаларды жан-жақты бағалауға бағытталған. Автор Жәмішевтің өлеңдердің көркемдік деңгейін, лирикалық кейіпкерлердің сезімін, туған өлке мен табиғатты бейнелеуін, сондай-ақ махаббат, адамгершілік, халықтық тақырыптарды талдау әдісін сипаттайды. Мақалада Марфуға Айтқожина, Күләш Ахметова, Рафаэль Ниязбеков және басқа жас ақындардың шығармаларына назар аударылады. Жәмішев жас ақындардың жетістіктерін мойындап, кемшіліктерін сынмен көрсеткен, сондай-ақ поэзия мен әдеби сынның өзара байланысын, әдеби дәстүрлердің дамуын бағалаған. Мақала қазақ әдеби сынының тарихы мен жас ақындардың шығармашылық өрісін түсінуге бағытталған.Item Open Access Ұлықбек Есдәулетовтың поэзиядағы ұлттық мінез(Suleyman Demirel University, 2011) Жанайхан БӘдеби, көркем туындылардың мазмұндық ерекшелігін айқындайтын бірден-бір элемент - ұлттық мінез екені белгілі. Ұлтгық мінезді жеке дара алып қарастырсақ, оның тарихи категория екендігін ескеруіміз керек. Ол қоғамдық, рухани, экономикалық және саяси жағдайларға сәйкес қалыптасады. Дүниені ұлттық түсінікпен қабылдау жолы қай адамға болсын тән қасиет. Өнерде, әдебиетте адам бейнесінен бұл қасиет толық көрініп отырады. Әр халықтың эпикалық туындыларын олардың талай замандар ұлт болып қалыптасуынан бөліп қарауға болмайды. Сондықтан шығармада ұлттық мінез жасау үшін оның Дүниетанымын, психологиясын, әдет-ғұрыптарын т.б. қасиеттерін білу керек.Item Open Access Өлең сөздегі түркілік сарынның зерттелуі(Suleyman Demirel University, 2011) Әкімбаева И.А.Мақалада қазақ поэзиясындағы өлең сөздегі түркілік сарынның қалыптасуы мен даму ерекшеліктері қарастырылады. Түркі поэтикасының тарихи бастаулары мен оның қазақ әдебиетімен сабақтастығы ғылыми тұрғыда талданады. Академик Зәки Ахметовтің түркі халықтары поэзиясындағы өлең өлшемі, ырғақ, ұйқас мәселелеріне қатысты тұжырымдары негізге алына отырып, жеті буынды өлеңнің көне түркі поэзиясындағы орны айқындалады. Сонымен қатар ХХ–ХХІ ғасырлардағы қазақ ақындары Темірхан Медетбек пен Жанат Әскербекқызы шығармаларындағы түркілік символдар, әсіресе «көк бөрі» бейнесі талданады. Автор өлең құрылымы мен мазмұны арқылы түркілік рухтың, батырлық пен отансүйгіштік идеясының қазіргі қазақ поэзиясында жалғастық тапқанын көрсетеді.Item Open Access Ұ. Есдәулетов лирикасындағы қазақы дүниетаным(Suleyman Demirel University, 2011) Жанайхан БолатМақалада Ұлықбек Есдәулетовтің лирикалық шығармашылығында ұлттық болмыс, қазақи дүниетаным және табиғат көріністерін бейнелеу тәсілдері қарастырылады. Ақынның өлеңдеріндегі табиғат пен адам өмірінің үйлесімі, ұлттық өрнектер, салт-дәстүр, тұрмыс ерекшеліктері, философиялық ойлар және ұлттық мінездің көріністері зерттеледі. Өлеңдердегі кейіптеу, теңеу, образдық сипат және поэтикалық көркемдік құралдар арқылы қазақ тілінің бейнелік мүмкіндіктері ашылады. Мақалада ақынның Абай дәстүрін жалғастыруы, ұлттық сезім мен поэтикалық шеберліктің үйлесімі мысалдар арқылы талданады.Item Open Access М .Райымбекұлы поэзиясындағы поэтикалық тіл(Suleyman Demirel University, 2011) Абиыр АБұл мақалада М. Райымбекұлы поэзиясындағы поэтикалық тілдің табиғаты мен көркемдік ерекшеліктері қарастырылады. Қазақ әдеби тілінің дамуына зор ықпал ететін көркем тілдің маңызы айқындалады. Автор ақын шығармашылығындағы бейнелі сөз қолдану, дерексіз ұғымдарды заттандыру, жандандыру, әсерлеу сияқты көркемдік тәсілдердің қолданысын талдайды. Мақаланың негізгі өзегі – поэтикалық тілдің поэзиядағы рухани және эстетикалық қызметін көрсету. А. Байтұрсынов пен И. Бродскийдің поэтикалық тіл туралы ойларына сүйене отырып, қазіргі қазақ лирикасындағы жаңашылдықтар мен стильдік өзгерістер қарастырылған. М. Райымбекұлы өлеңдерінен алынған мысалдар арқылы ақынның тілдік шеберлігі мен ой тереңдігі айқындалады. Зерттеу нәтижесінде қазіргі қазақ поэзиясында күрделі, көпқабатты поэтикалық тілдің қалыптасып келе жатқаны көрсетіледі.Item Open Access ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ ПОЭЗИЯСЫНДАҒЫ «УАҚЫТ/ЗАМАН» ҰҒЫМДАРЫНЫҢ БЕЙНЕЛЕНУІ(СДУ хабаршысы - 2017, 2017) Ә.Н. ҚуанышбаеваАңдатпа. Аталған мақалада «Уақыт» ұғымының ғылымдардың бастауы – философиядағы мәні, адам санасына қатысы туралы айтыла келіп, көшпелілер философиясындағы уақыт туралы түсінік, уақыттың түрлері туралы ақпарат беріледі. Соның негізінде қазіргі қазақ поэзиясындағы «Уақыт» ұғымының бейнесі ашылып, оны құрайтын әдеби көркемдегіш құралдар ажыратылып көрсетіледі. Қазіргі қазақ поэзиясының көрнекті өкілдеріне айналып отырған Қ.Сарин, Е.Жүніс, Н.Бердалы, Қ.Омар сынды жас ақындардың жырларындағы «Уақыт» ұғымының көрініс табу ерекшеліктері, уақытпен байланысты идеялардың берілу формасы, ақындық ізденістер мәселелері нақты мысалдар арқылы айқындалады. Сол арқылы уақыттың бүгінгі қазақы танымдағы поэтикалық бейнесін танытуға талпыныстар жасалынады. Уақыттың поэтикалық бейнесі мәңгілік, тәуелсіз, билеуші, күз – мұң, көктем – жаңару, түн – көңілсіздік, таң – үміт, шабыт, күту, сағыныш, емші ұғымдарының аясында ашып көрсетіледі.Item Open Access Түркі дүниесіне ортақ құндылықтардың қазіргі қазақ поэзиясындағы көрінісі(Suleyman Demirel University, 2011) Керімбекова Б.Д.Мақалада қазіргі қазақ поэзиясындағы түркі дүниесіне ортақ құндылықтар қарастырылады. Лирикалық және эпикалық жанрдағы шығармалар арқылы қазақ поэзиясының тарихи және мәдени тамырына үңіліп, көктүріктер сарынының әсері зерттелген. ХХ ғасырдың 90-жылдары мен XXI ғасырдың басындағы қазақ ақындарының шығармашылығында ұлттық дәстүрлер мен түркі дүниетанымы көрініс табады. Мақалада Темірхан Медетбек, Жанат Әскербекқызы, Серік Ақсұңқарұлы және басқа ақындардың поэзиясындағы көкбөрі, көктәңір, Ұмай ана сияқты символдардың мағынасы талданады. Зерттеу қазақ поэзиясы мен түркі мәдениетінің сабақтастығын көрсетеді.Item Open Access Поэзиядағы лирикалық сабақтастық(Suleyman Demirel University, 2012) Қ. ҚалиеваМақалада қазақ поэзиясындағы лирикалық сабақтастық мәселесі Қасым Аманжолов пен Мұқағали Мақатаев шығармашылығы негізінде қарастырылады. Автор екі ақын поэзиясындағы рухани үндестік, тақырыптық және идеялық жалғастық, азаматтық пафос пен философиялық тереңдік мәселелерін талдайды. Қасым Аманжолов поэзиясының ұлттық поэзиядағы дәстүр мен жаңашылдықты ұштастырудағы орны, оның Мұқағали Мақатаев поэтикасының қалыптасуына ықпалы айқындалады. Ақындар шығармаларындағы өмір мен өлім, мәңгілік, адам тағдыры, әділдік пен адалдық мәселелері лирикалық кейіпкер болмысы арқылы ашылады. Зерттеу барысында екі ақын поэзиясындағы көркемдік ерекшеліктер, стильдік ұқсастықтар мен айырмашылықтар салыстырмалы түрде талданып, қазақ лирикасындағы рухани сабақтастықтың мәні айқындалады.