4 results
Search Results
Now showing 1 - 4 of 4
Item Open Access Романдағы кейіпкер портреті бейнеленуінің психологиялық ерекшеліктері(Suleyman Demirel University, 2008) Мұратбек ӘйтімовБұл мақалада қазақ романдарындағы кейіпкер портретін бейнелеудің көркемдік және психологиялық ерекшеліктері талданады. Автор кейіпкер тұлғасын ашуда портреттің маңызын, оның мінез-құлық, дүниетаным және ішкі жан-дүниемен байланысын айқындайды. Қазақ әдебиетінің классикалық және қазіргі дәуіріндегі эпикалық шығармалар мысалында (М.Әуезов, С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, І.Есенберлин, С.Елубай және т.б.) кейіпкердің сырт келбеті мен ішкі күйзелісінің бірлікте берілуі қарастырылады. Портрет арқылы жазушының ұлттық-этнографиялық сипаттарды, дәуір шындығын және адам психологиясын бейнелеу шеберлігі көрсетіледі. Сонымен қатар, З.Ахметовтің портретке қатысты теориялық тұжырымдары мен «Ақ боз үй» сияқты туындылардағы нақты мысалдар негізінде кейіпкер бейнесін жасаудың поэтикалық тәсілдері талданады. Мақалада портреттік бейнелеудің көркемдік жинақтаудағы қызметі мен психологиялық тереңдігі айқындалып, қазақ романдарының эстетикалық табиғаты жаңаша қырынан бағаланады.Item Open Access Көркем прозадағы ырғақ табиғаты(Suleyman Demirel University, 2007) Әбілов АлдажарМақалада көркем прозадағы ырғақ және оның көркемдік жүйедегі рөлі қарастырылады. Автор ырғақтың тек поэзияға ғана тән құбылыс еместігін, оның прозада да маңызды көркемдік қызмет атқаратынын дәлелдейді. Ырғақ жалпы тіршіліктің табиғи заңдылығы ретінде қарастырылып, адамның тыныс алуы, жүрек соғысы, табиғат құбылыстары сияқты өмірдің барлық ағымынан байқалатыны айтылады. Көркем мәтіндегі ырғақ ойдың дамуына, образдың ашылуына, оқиғалар желісінің тартымдылығына ықпал етеді. Қазақ прозасындағы ырғақ мәселесі арнайы зерттелмегенімен, Ж.Аймауытов пен Ғ.Мүсірепов шығармаларында ырғақтың көркемдік принцип ретінде қолданылатыны мысалдар арқылы көрсетіледі. Әсіресе «Күнікейдің жазығы» повесіндегі ішкі үн, қайталамалар, дыбыстық үйлесім прозаның поэзиямен табиғи жақындығын танытады. Автор прозадағы ырғақтың жанрға, кейіпкер мінезіне, уақыт пен кеңістікке байланысты өзгеріп отыратынын атап өтеді.Item Open Access Лирикалық прозаны танудағы кейбір теориялық аспектілер(Suleyman Demirel University, 2009) Айтуғанова С.Ш.Мақалада лирикалық прозаның әдебиеттегі орны, оның эпос пен лириканың сабақтастығынан туған көркемдік құбылыс ретіндегі ерекшеліктері қарастырылады. Лирикалық проза кейіпкердің ішкі әлемін, сезімін, толғанысын бейнелеуде маңызды рөл атқарады, ол эпостың құрылымдық элементтерімен үндесіп, сонымен қатар өзіндік композициялық және эмоционалды ерекшеліктерге ие. Зерттеушілердің пікірлері бойынша, лирикалық прозада сюжет басты назарда болмай, сөздің әуені мен кейіпкердің көңіл-күйі алдыңғы қатарға шығады. Мақалада лиризмнің әдебиеттегі дамуы, оның тарихи-әлеуметтік және психологиялық аспектілері, қазақ әдебиетіндегі алғашқы лирикалық прозалық шығармалар мысалдары арқылы талданады. Сонымен қатар, лиризм мен психологизмнің өзара байланысы, автор тұлғасының көрінуі, композиция мен стильдің ерекшеліктері қарастырылады.Item Open Access Қазіргі қазақ ақындарының метаморфозаларды қолдануындағы гендерлік ерекшеліктері(Suleyman Demirel University, 2012) Отарбаева Ғ.Мақалада қазіргі қазақ поэзиясындағы метаморфоза құбылысы гендерлік қырынан талданады. Автор әйел және ер ақындардың поэтикалық дүниетанымы мен тілдік санасындағы айырмашылықтарды метаморфозалық образдар арқылы ашып көрсетеді. Зерттеуде әйелдер поэзиясында қар, гүл, көбелек, жауын секілді нәзік әрі лирикалық бейнелерге айналу сарыны басым екені, ал ер ақындар шығармашылығында тау, тас, қыран, арыстан сияқты күш-қайратты, мифологиялық сипаттағы метаморфозалар жиі қолданылатыны дәлелденеді. Мақалада мифопоэтикалық дәстүр, ұлттық таным және гендерлік психология поэзия тілімен сабақтастықта қарастырылып, метаморфозаның авторлық дүниетанымды танытатын маңызды көркемдік тәсіл екені айқындалады.